Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 22 października 2015 r., I SA/Po 1115/14

postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 22 października 2015 r., I SA/Po 1115/14

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Katarzyna Nikodem po rozpoznaniu w dniu 22 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku XA o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi XA na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] września 2014r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego postanawia oddalić wniosek

Uzasadnienie

2 XA pismem z dnia 17 października 2014r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na wskazane w sentencje postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w[...].

3 Następnie w odpowiedzi na wezwanie Sądu, złożył sporządzony w dniu [...] września 2015 r. wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W argumentacji wniosku podał, że nie posiada znacznych dochodów. Skarżący oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną. Posiada nieruchomość rolną o pow. [...] ha oraz nieruchomości związane z prowadzoną działalnością gospodarczą. Ponadto posiada pojazdy mechaniczne podlegające rejestracji związane z prowadzoną działalnością gospodarczą. Małżonka wnioskodawcy nie osiąga żadnych dochodów. Skarżący podał, że jego działalność gospodarcza opiera się obecnie na wynajmie części pomieszczeń, w których w przeszłości wykonywał działalność gospodarczą. Przychody z najmu są jednocześnie przychodami z działalności gospodarczej. Skarżący podał, że z tytułu umowy o pracę zyskuje dochód brutto w wysokości [...] zł, z tytułu działalności gospodarczej do lipca 2015 r. poniósł stratę w wysokości [...] zł. Wnioskodawca załączył odpis z książki przychodów i rozchodów – SUMY 2015 r. za miesiące od stycznia do lipca 2015 r., oświadczenie o wysokości kredytów oraz wysokości obciążeń, z którego wynika, że ma zaciągnięte następujące kredyty:

4 - kredyt obrotowy w [...] Bank S.A. – wysokość kapitału do spłaty [...] zł, kredyt wymagalny natychmiast,

5 - pożyczka w [...] Bank S.A. – wysokość kapitału do spłaty na[...] .08.2015 r. [...] zł, obciążenie miesięczne [...] zł,

6 - kredyt obrotowy nieodnawialny w [...] – wysokość kapitału do spłaty na[...] .08.2015 r. [...] zł, spłata kredytu – wymagalny na [...].06.2012 r.

7 Z udzielonej przez skarżącego odpowiedzi z dnia [...] września 2015 r. na wezwanie z dnia [...]września 2015 r. do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżący posiada rachunek bankowy w [...] Bank[...] , jednakże rachunek ten jest od dłuższego czasu zajęty ze względu na prowadzone przeciwko wnioskodawcy postępowanie egzekucyjne, nie wykazuje żadnych obrotów i wobec tego nie otrzymuje wyciągów bankowych. Skarżący oświadczył, że posiada następujące pojazdy mechaniczne:

8 - samochód [...] wartość rynkowa [...] zł,

9 - samochód[...] , wartość rynkowa [...] zł,

10 - samochód[...] , wartość rynkowa [...] zł,

11 - ciągnik[....],

12 - naczepa cystern [...] , wartość rynkowa [...] zł.

13 Skarżący załączył również ewidencję środków trwałych.

14 Wnioskodawca podał, że koszt średniomiesięcznych wydatków związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego wynosi [...] zł, przy czym gaz, prąd [....] zł, woda, kanalizacja [...] zł, koszty związane z ogrzewaniem mieszkania [...] zł, telefon [...] zł, ubezpieczenie na życie [...] zł, ubezpieczenie mieszkania [...] zł, pozostałe wydatki związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego [...] zł.

15 Wnioskodawca wyjaśnił, że jego żona nie pracuje i nie uzyskuje żadnych przychodów. Skarżący wskazał, że na dzień [...] sierpnia 2015 r. miał zatrudnionych dwóch pracowników, przy czym jedna osoba od dłuższego czasu przebywa na urlopie wychowawczym.

16 Skarżący podał, że "BOR" sp. z o.o. prowadzi działalność gospodarczą w części budynków, w których w przeszłości wykonywał działalność gospodarczą i z tego tytułu wnioskodawca uzyskuje przychód w wysokości [...] zł brutto miesięcznie.

17 Skarżący załączył kserokopie deklaracji VAT-7 za miesiące od lutego 2015 r. do lipca 2015 r., odpisy zeznań rocznych podatkowych za 2013 i 2014 r.

18 Skarżący oświadczył, że prowadzi działalność rolniczą w zakresie uprawy zbóż, przy czym na [...] ha uprawia pszenżyto, na [...] ha pszenicę. W 2014 r. poniósł koszty prowadzenia działalności rolniczej w wysokości [...] zł, (zasiew [...] zł, zbiory [...] zł, uprawa [...] zł, środki ochrony roślin [...] zł, ubezpieczenie [...] zł, podatki rolny i od nieruchomości [...] zł). Skarżący podał, że w 2014 r. uzyskał przychód z wytworzonych płodów rolnych w wysokości [...] zł. W 2015 r., t.j. do miesiąca czerwca 2015 r. poniósł natomiast koszty w wysokości [...] zł (zasiew [...] zł, uprawa [...] zł, środki ochrony roślin [...] zł, ubezpieczenie [...] zł, podatki rolny i od nieruchomości [...]zł).

19 Skarżący podał, że mieszka w domu, który w 1/5 należy do niego, pozostała cześć należy do jego rodzeństwa.

20 Skarżący oświadczył, że posiada nieruchomości:

21 - w[...] : grunt o pow. [...] m2, budynki o pow. [...] m2, budynki stacji paliw – nieruchomość nieużywana, pozostałe budynki dzierżawione przez "A" sp. z o.o.,

22 - nieruchomość rolną o pow. [...] ha pod uprawę roślinną oraz las o pow. 4,7 ha,

23 - nieruchomość przy ul. [...] w 1/5 jest jego własnością, pozostała część należy do jego rodzeństwa.

24 Referendarz sądowy postanowieniem z dnia [...] września 2015 r. oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W motywach rozstrzygnięcia stwierdzono, że majątek zgromadzony przez skarżącego oraz ujawnione przychody skarżącego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w sposób jednoznaczny wykluczają go z grona osób uprawnionych do uzyskania wsparcia w formie prawa pomocy.

25 W ustawowym terminie skarżący złożył sprzeciw, podnosząc, że jego obecna sytuacja finansowa znacznie odbiega od przedstawionej w postanowieniu referendarza. Skarżący podniósł, że nie ma możliwości sądowego dochodzenia praw w sytuacji, w której nie stać go na opłacenie kosztów sądowych. Ponadto wskazał, że jego sytuacja finansowa uległa znacznemu pogorszeniu z powodu wypadku, a obecnie przebywa na rencie.

26 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

27 Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej w skrócie: "P.p.s.a."), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Z powołanego przepisu wynika, że zaskarżenie postanowienia referendarza sądowego w sprawie prawa pomocy skutkuje tym, że Sąd rozpoznaje ponownie wniosek o przyznanie prawa pomocy.

28 W analizowanej sprawie rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy należy dokonać w oparciu o przepisy art. 245 § 1 i § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. W świetle powołanych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli w zakresie częściowym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powyższe regulacje stanowią odstępstwo od wyrażonej w art. 199 P.p.s.a. ogólnej zasady obowiązującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, że strony ponoszą koszty tego postępowania. Prawo pomocy ma zatem służyć najuboższym, a więc osobom, dla których konieczność poniesienia kosztów postępowania oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie dostępu do sądu. Oznacza to, że przyznanie prawa pomocy ma bardzo wąski zakres stosowania i może mieć miejsce tylko w wyjątkowych sytuacjach i tylko wówczas, gdy spełnienie przez stronę przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy nie budzi wątpliwości. Rozstrzygnięcie wniosku zależy więc od tego, co zostało udowodnione przez stronę.

29 Jak już wyżej wskazano, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

30 Sąd, dokonując oceny przedłożonych przez skarżącego dokumentów i oświadczeń, doszedł do przekonania, że wnioskodawca nie wykazał przesłanek do zwolnienia go od kosztów sądowych.

31 W pierwszej kolejności podnieść należy, że skarżący oświadczył, że posiada liczne źródła dochodu. Wskazał, że prowadzi działalność gospodarczą w zakresie najmu pomieszczeń (osiąga przychód w wysokości [....] zł brutto), prowadzi gospodarstwo rolne (z tego tytułu wykazuje stratę), ponadto jest zatrudniony na umowę o pracę (osiąga dochód w wysokości [...] zł brutto), a także otrzymuje świadczenie rentowe. Ponadto wnioskodawca posiada liczny majątek ruchomy w postaci maszyn rolniczych i samochodów.

32 Skarżący wskazał, że posiada nieruchomość rolną o łącznej pow. [...] ha. Ze złożonych przez niego oświadczeń wynika, że w 2014 r. jego gospodarstwo rolne było deficytowe, gdyż z tytułu upraw uzyskał przychód w wysokości [...] zł, poniósł koszty w wysokości [...] zł. Z kolei w 2015 r. również poniósł koszty związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, które wyniosły [...] zł. Podkreślić należy, że pomimo wezwania skarżący nie wyjaśnił, czy otrzymuje dopłaty do nieruchomości rolnej, jeżeli tak to w jakiej wysokości.

33 Ponadto zaznaczyć należy, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą. Co prawda z przedłożonych kopii zeznań rocznych podatkowych wynika, że w 2013 r. uzyskał przychód w wysokości [...] zł, poniósł koszty uzyskania przychodów w wysokości [...] zł, w 2014 r. przychód skarżącego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej wyniósł [...] zł, koszty uzyskania przychodów [...] zł, w okresie od [...] stycznia do [...] lipca 2015 r. przychód skarżącego wyniósł [...] zł, koszty uzyskania przychodów [...] zł, zatem z przedłożonych przez skarżącego dokumentów wynika, że w 2013, 2014, w okresie od stycznia do lipca 2015 r. poniósł stratę z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Zauważyć jednak należy, że strata w prowadzonej działalności gospodarczej jest wynikiem bilansowym kosztów nad przychodami, co prowadzi do braku dochodu, jako podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym. Strata nie uzasadnia potrzeby kredytowania należnych opłat sądowych związanych z wniesioną przez skarżącego skargą.

34 Ponadto z zeznań rocznych podatkowych wynika, że z tytułu wynagrodzenia za pracę dochód skarżącego w 2013 r. wyniósł [...] zł, z innych źródeł [...] zł, w 2014 r. dochód skarżącego z tytułu wynagrodzenia za pracę wyniósł [...] zł, z tytułu emerytury - renty oraz innych krajowych świadczeń [...] zł, z innych źródeł [...] zł. Skarżący oświadczył, że wobec niego zostały zastosowane następujące środki egzekucyjne: zajęcie wierzytelności, blokada rachunków bankowych, wpisy hipotek. Jednakże wskazać należy, że zgodnie z oświadczeniem skarżącego, spłaca on ratę kredytu z uzyskiwanych z tytułu działalności gospodarczej przychodów. Wnioskodawca podał bowiem, że spłaca pożyczkę zaciągniętą w [...] Bank w wysokości [...] zł miesięcznie, zatem osiąga dochody, które pozwalają mu na regularną spłatę kredytu. Należy zauważyć, że spłata kredytu nie uzasadnia twierdzenia, że jest to wydatek, którego ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym. W orzecznictwie sądowym ukształtowało się stanowisko, że zobowiązania cywilnoprawne, w tym raty kredytów, nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowoadministracyjnego (por. postanowienia NSA z dnia 7 lutego 2006 r., sygn. akt I OZ 83/06, z dnia 15 czerwca 2012 r., sygn. akt I FZ 189/12, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

35 Wobec skarżącego prowadzone są liczne postępowania egzekucyjne, w wyniku których został zajęty majątek oraz rachunki bankowe. Jednakże zajęcie majątku nie jest równoznaczne z tym, że skarżący z tytułu jego posiadania nie może uzyskać żadnych środków pieniężnych, gdyż wnioskodawca nadal może kontynuować prowadzoną działalność gospodarczą, dzierżawić nieruchomości i korzystać z pojazdów mechanicznych.

36 Skarżący określił koszty miesięcznego utrzymania na kwotę [...] zł, natomiast wynagrodzenie brutto skarżącego wynosi [...] zł. Oznacza to, że na wydatki związane z miesięcznym utrzymaniem przeznacza również środki uzyskane z przychodów z działalności rolniczej i gospodarczej.

37 Warto także podnieść, że w innych sprawach prowadzonych w tut. Sądzie wyjaśnił, że jest pracownikiem i prokurentem "A" Sp. z o.o., w której 100% udziałów należy do jego syna (por. postanowienia WSA w Poznaniu z dnia 5 marca 2015 r. sygn. akt I SA/Po 780/13; z dnia 18 marca 2015 r., sygn. akt I SA/Po 545/14 publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Skarżący oświadczył, że spółka "A" prowadzi działalność gospodarczą w części budynków, w których w przeszłości wykonywał działalność gospodarczą. Z tego tytułu wnioskodawca uzyskuje przychód w wysokości [...] zł brutto miesięcznie. Zauważonych w postanowieniu referendarza z dnia [...] września 2015 r. rozbieżności skarżący nie wyjaśnił na etapie sprzeciwu, pomimo, że w kwestionowanym przez niego postanowieniu referendarza sądowego zostały one szczegółowo wykazane. Brak ustosunkowania się do podniesionych kwestii mogą dowodzić, że złożone przez skarżącego oświadczenia są nierzetelne i niepełne.

38 Reasumując powyższe rozważania, Sąd stwierdza, że sytuacja rodzinna i majątkowa skarżącego nie uzasadnia stanowiska, że uiszczenie przez niego kosztów sądowych w wysokości [...] zł spowoduje zachwianie sytuacji materialnej i bytowej skarżącego w taki sposób, że nie będzie on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Skarżący, zdaniem Sądu, nie wykazał bowiem, że nie jest w stanie ponieść stosownych kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego, co zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. uzasadniałoby przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym, według art. 245 § 3 P.p.s.a., m. in. zwolnienie od kosztów sądowych.

39 W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 260 oraz art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 16 § 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.