Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 15 stycznia 2014 r., IV SAB/Po 96/13

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 15 stycznia 2014 r., IV SAB/Po 96/13

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Sędziowie WSA Izabela Bąk-Marciniak (spr.) WSA Maciej Busz Protokolant st.sekr.sąd. Justyna Hołyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi K. Z. na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w P. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. zobowiązuje Prezesa Sądu Okręgowego w P. do rozpatrzenia wniosku skarżącego K. Z. z dnia [...] sierpnia 2013 r. w zakresie udzielenia informacji publicznej dotyczącej opinii badań kryminalistycznych krwi na zawartość alkoholu, środków odurzających i substancji psychotropowych oraz z opinii biegłego z zakresu medycyny sądowej w terminie 14 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami; 2. w pozostałym zakresie postępowanie umarza; 3. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 4. zasądza od Prezesa Sądu Okręgowego w P. na rzecz skarżącego K. Z. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych.

Uzasadnienie

2 Wnioskiem z dnia 22 sierpnia K. Z. zwrócił się do Prezesa Sądu Okręgowego w P. o udostępnienie informacji publicznej w postaci: wyroku Sądu Okręgowego w P. z dnia [...] listopada 2011 r., sygn. akt [...] wraz z uzasadnieniem oraz opinii biegłych znajdujących się w aktach tej sprawy.

3 Pismem z dnia 20 września 2013 r. K.Z. wywiódł do Sądu skargę na bezczynność organu, wnosząc jednocześnie o zobowiązanie Prezesa Sądu Okręgowego w P. do udzielenia na podstawie art. 149 p.p.s.a żądanej informacji publicznej w terminie czternastu dni od daty doręczenia akt organowi oraz stwierdzenie, iż bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

4 Skarżący wskazał, iż w dniu 30 sierpnia 2013 r., otrzymał pismo z III Wydziału Karnego Sądu Okręgowego w P. z zapytaniem, w jakim charakterze występował w sprawie [...]. Mimo, iż w ocenie Skarżącego nie miał on obowiązku udzielić odpowiedzi, wskazał jednak, że nie występował w przedmiotowej sprawie w żadnym charakterze. Ponadto wskazał, iż pismo zostało wysłane na polecenie wydane przez osobę nieuprawnioną, bowiem zgodnie z regulaminem urzędowania sądów powszechnych czynności z zakresu udostępniania informacji należą do Prezesa lub Wiceprezesa danego sądu. Skarżący podkreślił, że jego wniosek był wnioskiem o udzielenie informacji publicznej, a nie wnioskiem o wgląd w akta sprawy złożonym na podstawie art. 156 §1 k.p.k., a żądane przeze niego informacje posiadają walor informacji publicznej i podlegają udostępnieniu w trybie u.d.i.p.

5 Pismo to do Sądu Okręgowego w P. wpłynęło w dniu 3 września 2013 r. i od tego momentu ze strony organu zapadło milczenie. Do dnia 20 września 2013 roku Prezes Sądu Okręgowego w P., czyli organ władzy publicznej w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., który zgodnie z § 32 ust. 1 pkt 7 regulaminu urzędowania sądów powszechnych jest obowiązany do podejmowania czynności związanych z udostępnianiem informacji publicznej nie udostępnił żądanej informacji ani też nie wydał decyzji odmownej zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, czym naruszył 14 dniowy termin zapisany art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej.

6 W odpowiedzi na skargę Organ uznał ją za uzasadnioną. Prezes Sądu Okręgowego w P. wyjaśnił, iż 30 września 2013 r. udostępnił wnioskodawcy w formie elektronicznej żądany wyrok sądu wraz z uzasadnieniem oraz opinię biegłego sądowego z dnia [...].03.2011 r. z dziedziny genetyki sądowej wydaną na podstawie profilowania polimorfizmu DNA i ekspertyzę kryminalistyczną z zakresu badań mechanoskopijnych z [...].04.2011 r. W tym samym dniu Organ przesłał skarżącemu w formie elektronicznej decyzję z [...].09.2013 r. odmawiającą udostępnienia 2 opinii biegłych dotyczących opinii sądowo-psychiatrycznej z [...].01.2011 r. oraz z [...].05.2011r. i opinii psychologicznej z [...].01.2011 r.

7 Pismem z dnia 15 października 2013 r. Skarżący w związku z częściowym udzieleniem mu wnioskowanych informacji, wniósł o umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego, w tym zakresie. W pozostałym zakresie podtrzymał skargę, żądając udostępnienia opinii biegłych znajdujących się na kartach 157, 345-350, 518-523 oraz innych opinii, które nie zostały mu udostępnione.

8 Skarżący wskazał, iż nie zostały mu udostępnione pisma z badań kryminalistycznych krwi na zawartość alkoholu, środków odurzających, substancji psychotropowych oraz opinia z zakresu medycyny sądowej pisemna i ustna złożona na rozprawie. Prezes Sądu Okręgowego nie wydał też odnośnie tych dokumentów decyzji odmownej pomimo, iż znajdują się one w aktach sprawy (dowód: pismo Prezesa Sądu Okręgowego, w którym nie wskazano opinii wydanej przez biegłego o inicjałach U.D.; strona 11 i 12 uzasadnienia wyroku [...], z których wynika, że takie dokumenty się tam znajdują).

9 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

10 Stosownie do treści art. 1 § 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Zgodnie zaś z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów między innymi w sprawach podlegających rozstrzygnięciu w drodze decyzji administracyjnej (3 § 2 pkt 1) i podejmowaniu innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (3 § 2 pkt 4).

11 Bezczynność zachodzi wtedy, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale mimo ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia, innego aktu lub też nie podjął innej stosownej czynności (vide T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis Warszawa 2005, s. 86).

12 W kontrolowanej sprawie stan prawny ma oparcie w regulacji zawartej w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm., dalej jako: "u.d.i.p."). Ustawa ta służy realizacji konstytucyjnego prawa dostępu do wiedzy na temat funkcjonowania organów władzy publicznej zagwarantowanego w art. 61 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z art. 4 ust. 1 tejże ustawy podmiotami obowiązanymi do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne, organy władzy publicznej oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, podmioty reprezentujące Skarb Państwa, państwowe lub samorządowe osoby prawne albo inne państwowe lub samorządowe jednostki organizacyjne bądź inne jednostki, które gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa, w zakresie ich kompetencji.

13 Niewątpliwie na mocy art. 173 Konstytucji RP sądom przyznano przymiot władzy publicznej, a jak stanowi art. 21 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070) organem sądu okręgowego jest prezes sądu. Jest to zatem, w świetle ustawy o dostępie do informacji publicznej, podmiot zobowiązany do jej udostępnienia.

14 W związku więc z uznaniem, że adresat wniosku należy do kręgu podmiotów zobowiązanych przepisami ustawy o dostępie do informacji należało zbadać, czy żądanie domagającego się udzielenia informacji podmiotu mieści się w obszarze ustawy o dostępie do informacji publicznej. Taka konstatacja pozwala dopiero na przejście do drugiego etapu skargi - to jest do stwierdzenia, czy w sprawie występuje bezczynność, a więc czy organ podjął wymagane prawem działanie i czy dokonał tego we właściwej formie.

15 Wniosek Skarżącego dotyczył udostępnienia wyroku Sądu Okręgowego w P. z dnia [...] listopada 2011 r., sygn. akt [...] wraz z uzasadnieniem oraz wszystkich opinii biegłych znajdujących się w aktach tej sprawy.

16 Prawo do informacji publicznej, o czym stanowi art. 3 ust. 1 pkt 1 ab initio u.d.i.p. obejmuje uprawnienia do uzyskania informacji publicznej, którą stanowi każda informacja o sprawach publicznych (art. 1 ust. 1 ww. ustawy). Katalog informacji, które powinny być udostępniane w ramach ustawy o dostępie do informacji publicznej zawarty został w jej art. 6 ust. 1. Traktowany jest jako katalog otwarty, ze względu na użyte w nim określenie "w szczególności". Wśród kategorii informacji publicznych tam wymienionych znajduje się treść i postać dokumentów urzędowych (art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a), zdefiniowanych na potrzeby ustawy, jako "treść oświadczenia woli lub wiedzy, utrwalona i podpisana w dowolnej formie przez funkcjonariusza publicznego w rozumieniu przepisów Kodeksu karnego, w ramach jego kompetencji, skierowana do innego podmiotu lub złożona do akt sprawy" (art. 6 ust. 2 u.d.i.p.).

17 Także wymieniona została tam informacja dotycząca podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p. i zasad ich funkcjonowania, a w tym informacja o sposobach przyjmowania i załatwiania spraw przez te podmioty. W przypadku podmiotów władzy publicznej, jakimi są sądy powszechne, nośnikiem takiego rodzaju informacji są niezaprzeczalnie dokumenty, (obok dokumentów urzędowych) znajdujące się w aktach sprawy sądowej.

18 W judykaturze przyjęto, że: "Treść orzeczenia sądu (dot. sprawy karnej-uzupełnienie składu orzekającego) nie tylko stanowi, zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, informację o sprawach publicznych, ale stosownie do art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a, będąc rodzajem informacji dotyczącej treści i postaci dokumentów urzędowych, podlega udostępnieniu w trybie i na zasadach w niej określonych. Dodatkowo, wniosek kierowany do sądu, jak również inne znajdujące się w aktach sprawy sądowej dokumenty, bez wątpienia mieszczą się w pojęciu "stanu przyjmowania, załatwiania lub rozstrzygania spraw", o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. e tejże ustawy" (por. wyrok WSA w Poznaniu z 02.12.2010 r., sygn. akt IV SAB/Po 53/10, LEX nr 759123).

19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w pełni podziela pogląd wielokrotnie już prezentowany w orzecznictwie sądów administracyjnych, że akta sądowe jako zbiór różnego rodzaju informacji, tj. takich które są informacją publiczną, i takich, które jej nie stanowią, nie są w całości informacją publiczną i nie powinny być co do zasady w całości udostępniane. Powyższe nie oznacza, że poszczególne informacje zawarte w dokumentach urzędowych, precyzyjnie określone, a znajdujące się w aktach zakończonego postępowania karnego przygotowawczego nie będą podlegać u.d.i.p. jako nośnik konkretnej informacji( wyroki NSA z 14.02.2013 r., sygn. akt II OSK 2662/12 i z 28.10.2009 r., sygn. akt I OSK 714/09).

20 Natomiast rzeczą oczywistą jest również, że udzielenie informacji publicznej może podlegać ewentualnemu ograniczeniu. Zgodnie bowiem z treścią art. 5 ust. 1 ustawy, prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych, a nadto ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy (ust. 2). Zatem, jeśli organ stanąłby na stanowisku, że wnioskowana informacja podlega tym ograniczeniom, to wówczas w myśl art. 16 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, może odmówić jej udzielenia w formie decyzji.

21 Mając zatem powyższe na uwadze, należy uznać, iż wniosek skarżącego, w całości dotyczył udostępnienia informacji publicznej.

22 Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy zważyć trzeba, iż po myśli art. 14 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku. Natomiast jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, podmiot obowiązany do udostępnienia powiadamia pisemnie wnioskodawcę o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie (art. 14 ust. 2 ab initio u.d.i.p.).

23 Organ w przedmiotowej sprawie bez wątpienia pozostawał w stanie bezczynności. Niemniej, zauważyć trzeba, że 30 września 2013 r. organ udostępnił wnioskodawcy w formie elektronicznej żądany wyrok sądu wraz z uzasadnieniem oraz opinię biegłego sądowego z dnia [...].03.2011 r., a także ekspertyzę kryminalistyczną z [...].04.2011 r. W tym samym dniu Organ przesłał skarżącemu w formie elektronicznej decyzję z [...].09.2013 r. odmawiającą udostępnienia 2 opinii biegłych dotyczących opinii sądowo-psychiatrycznej z [...].01.2011 r. oraz z [...].05.2011r. i opinii psychologicznej z [...].01.2011 r.

24 Zatem żądana informacja w części została udzielona skarżącemu, co prawda po złożeniu skargi, ale przed dniem rozpoznana skargi przez sąd. Ze względu zatem na przekazanie tych informacji wnioskodawcy postępowanie w tym zakresie należało umorzyć na mocy art. 161 § 1 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jako bezprzedmiotowe (zob. uchwała NSA z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08, ONSAiWSA 2009/4/63).

25 Niemniej jednak organ nie odniósł się w ogóle do dwóch opinii wnioskowanych przez Skarżącego, a mianowicie opinii z badań kryminalistycznych krwi na zawartość alkoholu, środków odurzających, substancji psychotropowych oraz opinii z zakresu medycyny sądowej pisemnej i ustnej złożonej na rozprawie. Te opinie nie zostały Skarżącemu udostępnione, nie wydano też w tym zakresie decyzji odmownej. Z analizy akt sprawy wynika, że powyższe opinie znajdują się na kartach: 56,74-80, 523-528 oraz 328-330 (uzasadnienie wyroku z [...].11.2011 r., str. 11-12).

26 Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdzając, iż organ pozostaje w bezczynności, uprawniony jest jedynie do nakazania załatwienia sprawy na gruncie właściwych przepisów prawa materialnego i procesowego. W przypadku przesądzenia, iż wniosek dotyczy przedmiotu objętego obszarem u.d.i.p., wybór formy i zakres załatwienia wniosku skarżącego należy do organu. Niniejszy wyrok nie jest bowiem wskazaniem, iż informacja publiczna, której domaga się skarżący ma być mu udzielona. Przypomnieć tu można jedynie, iż udzielenie informacji publicznej dokonywane jest czynnością materialno-techniczną, a odmowa jej udzielenia oraz umorzenie sprawy w przypadku, o którym mowa w art. 14 ust. 2 u.d.i.p. wymaga wydania decyzji administracyjnej, o czym stanowi jej art. 16.

27 Prezes Sądu Okręgowego w P. zobligowany jest więc w świetle powyżej przedstawionych uwag, do wyboru i wyjaśnienia takiego sposobu załatwienia sprawy, który uwzględni interes skarżącego. Tym samym oceni czy wszystkie dane tam zawarte mogą być ujawnione, czy też ich część ewentualnie całość objęta jest tajemnicą i jakiego rodzaju. W zależności od wyniku swojej analizy udzieli żądanej informacji czynnością materialno-techniczną (obejmująca całość żądanego dokumentu lub "zanonimizowanego" w wystarczającym dla ochrony wrażliwych danych zakresie) względnie uznając, iż całość treści żądanego dokumentu zasługuje na ochronę wyda decyzję odmowną. Przystępując do załatwienia wniosku, do czego zobligowano organ treścią wyroku, kierować się on powinien także wskazaniem, iż wolność pozyskiwania informacji zagwarantowana w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej nie ma charakteru absolutnego. Może być ograniczana, co w ustawie zasadniczej odzwierciedla się w zapisie art. 61 ust. 3., a więc ze względu na ochronę wartości chronionych konstytucyjnie i wyłącznie na mocy przepisów rangi ustawowej.

28 W ocenie Sądu dostrzeżona bezczynność nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa, albowiem była wynikiem jego błędnej interpretacji. Dowodzi tego, przesłanie skarżącemu pierwszej, acz niepełnej informacji, oraz wydanie decyzji odmownej z [...].09.2013 r. Sąd miał na uwadze, iż regulacje dotyczące udostępnienia informacji publicznej budzą wielokrotnie wątpliwości interpretacyjne, a zachowanie organu w kontrolowanej sprawie świadczyło o błędnym interpretowaniu prawa i nie miało cech lekceważącego traktowania obowiązków nakładanych na niego mocą u.d.i.p. W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 149 § 1 zd. drugie ppsa orzekł jak w punkcie 3 sentencji wyroku.

29 O zwrocie kosztów postępowania sądowego orzeczono po myśli art. 200 p.p.s.a.