Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18 marca 2008 r., IV SA/Po 72/08

postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18 marca 2008 r., IV SA/Po 72/08

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu dnia 18 marca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym skargi Cz. W. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego- Ośrodka Zamiejscowego w Poznaniu z dnia 04 grudnia 2003 r.- sygn. II SA/Po 2388/03 wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi Cz. W. na postanowienie Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia: 1. odrzucić skargę o wznowienie postępowania 2. odmówić przyznania prawa pomocy /-/ M. Dybowski

Uzasadnienie

2 Prawomocnym postanowieniem z dnia 4 grudnia 2003 r. – sygn. akt II SA/Po 2388/03 (dalej postanowienie z dnia 4 grudnia 2003 r.) Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu odrzucił skargę Cz. W. na postanowienie Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania z powodu nie uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 10 zł (k. 10-11 akt II SA/Po 2388/03).

3 Postanowieniem z dnia 20 listopada 2007 r. – sygn. akt II SA/Po 2388/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił zażalenie Cz. W. z dnia 12 listopada 2007 r. na postanowienie z dnia 4 grudnia 2003 r. z powodu jego niedopuszczalności (k. 15-16, 19 akt II SA/Po 2388/03).

4 Zażalenie Cz. W. na postanowienie z dnia 20 listopada 2007 r. zostało oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 stycznia 2008 r.- sygn. akt I OZ 996/07 (k. 26, 36-38 akt II SA/Po 2388/03).

5 Pismem z dnia 28 lutego 2008 r., nadanym w polskim urzędzie pocztowym dnia 29 lutego 2008 r. Cz. W. wniósł skargę o wznowienie postępowania "z powodu wykrycia okoliczności faktycznych mogących mieć wpływ na wynik sprawy". Skarżący wniósł o wznowienie postępowania przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Inspektoratowi, przeciwko Powiatowemu Urzędowi Pracy w sprawach dotyczących orzekania o niepełnosprawności oraz pozbawienia statusu bezrobotnego. Cz. W. w uzasadnieniu skargi przedstawił przebieg postępowania dotyczącego orzekania o niepełnosprawności. W studenckiej poradni prawnej dowiedział się o możliwości wznowienia postępowania, dlatego też złożył skargę. We wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazał w polu 3.2 datę "4.XII.2003", a w polu 3.3 sygnaturę "II SA/Po 2388/03" (k. 2, 3, 7).

6 Jednocześnie Cz. W. wniósł o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata, powołując się na swój ciężki stan zdrowia i trudną sytuację materialną (k. 3-7).

7 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

8 1. W myśl art. 103 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 153/02/1271 ze zm.) w sprawie o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanym przed dniem 1 stycznia 2004 r. orzeka właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy, o której mowa w art. 2 – ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 153/02/1270 ze zm. – dalej ppsa).

9 2. W niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym Wojewódzki Sąd Administracyjny badał jedynie przesłanki wznowienia postępowania w sprawie zakończonej prawomocnym postanowieniem z dnia 4 grudnia 2003 r.– sygn. II SA/Po 2388/03. Zagadnienie wznowienia postępowań w pozostałych sprawach, wymienionych w skardze z dnia 28 lutego 2008 r., są przedmiotem badania Sądu w odrębnych sprawach: IV SA/Po 70/08; IV SA/Po 71/08 i IV SA/Po 73/08 (k. 10).

10 3. Zgodnie z art. 280 § 1 ppsa Sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd wniosek odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. Oznacza to, że pierwszą czynnością sądu jest wstępne badanie skargi o wznowienie postępowania na posiedzeniu niejawnym pod względem formalnym, a więc czy skarga została oparta na ustawowej podstawie wznowienia i czy została złożona w ustawowym terminie.

11 4. W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalonym jest pogląd, że samo sformułowanie podstawy wznowienia w sposób odpowiadający ustawie nie oznacza, że skarga opiera się na ustawowej podstawie wznowienia, co czyni koniecznym badanie w każdej sytuacji, czy twierdzenia skargi będą stanowiły rzeczywiście taką ustawową podstawę wznowienia (uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z 30.5.1996 r - OSNC 10/96/136 = R. Pr. 6/96/34 = Mo. Pr. 12/96/455, akceptowane przez J. Gudowskiego w : " Kpc. Tekst, orzecznictwo, piśmiennictwo" - W. Pr. 1998 t. 1 s. 849 uw. 17, aprobowane w "Przeglądzie orzecznictwa" – PS 6/00/120; postanowienie Sądu Najwyższego z 29.1.1968 – I CZ 122/67 - OSNC 8-9/68/154 z aprobującymi omówieniami W. Siedleckiego w "Przeglądzie orzecznictwa" – P i P 8-9/69/401 i E. Wengerka i J. Sobkowskiego w " Przeglądzie orzecznictwa" – NP 5/70/731; uzasadnienie postanowienia z 28.11.1981 r. – I CO 5/81 – OSNC 5-6/82/77; postanowienie z 26.3.1999 r. – III AO 5/99 – OSNP 14/00/564, aprobowane przez J. Gudowskiego w " Przeglądzie orzecznictwa" – PS 4/01/107; postanowienia Sądu Najwyższego z: 15.6.2005 r.- IV CZ 50/05; 24.6.2005 r.- V CZ 70/05; 5.10.2005 r.- II CZ 85/05).

12 5. Przedmiotem analizy na etapie badania pod względem formalnym skargi o wznowienie postępowania nie są zarzuty dotyczące kwestionowanych rozstrzygnięć organu administracji, a jedynie zarzuty dotyczące postępowania sądowoadministracyjnego, zakończonego postanowieniem z dnia 4 grudnia 2003 r.

13 Z treści skargi o wznowienie postępowania sądowego wynika, że podstawą jej złożenia jest – w ocenie Skarżącego – "wykrycie okoliczności faktycznych mogących mieć wpływ na wynik sprawy" (k. 2). Skarżący przywołuje zatem formalnie przesłanki z art. 273 § 2 ppsa, choć nie wskazuje żadnej okoliczności faktycznej, ani żadnego środka dowodowego, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, zakończonej postanowieniem z dnia 4 grudnia 2003 r.

14 Ustawowe podstawy wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego zostały wskazane w art. 271- 274 ppsa. Można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności: 1) jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia; 2) jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe (art. 271 ppsa).

15 W sprawie nie zachodzi nieważność postępowania, bowiem w składzie sądu uczestniczyli trzej sędziowie zawodowi, będący osobami uprawnionymi, żaden z tych sędziów nie był wyłączony z mocy ustawy. Skarżący nie naprowadza jakiejkolwiek przesłanki, wskazującej na to, by w składzie sądu orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy ani by przed uprawomocnieniem się postanowienia nie mógł domagać się jego wyłączenia.

16 Skarżący nie twierdzi, by nie miał zdolności sądowej lub procesowej albo by nie był należycie reprezentowany lub by wskutek naruszenia przepisów prawa był pozbawiony możności działania (art. 271 pkt 2 ppsa).

17 W niniejszej sprawie nie zaistniała przesłanka zawarta w art. 271 pkt 2 ppsa, zgodnie z którym można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania. Z treści powołanego wyżej przepisu wynika, że warunkiem wznowienia postępowania sądowego jest wykazanie, iż zachodzi związek przyczynowy między naruszeniem prawa procesowego a pozbawieniem możliwości działania. W orzecznictwie Sądu Najwyższego orzekającego na gruncie kodeksu postępowania cywilnego, który w zakresie przesłanek wznowienia postępowania z powodu nieważności jest tożsamy z ustawą o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ugruntował się pogląd, że o pozbawieniu strony możliwości działania można mówić tylko wtedy, gdy nie dano jej w ogóle możności działania (uchwała SN z dnia 14 kwietnia 1980 r., III CZP 19/80, OSNC 11/80/250 i wyrok SN z 21 czerwca 1961 r., 3CR 953/60, NP 1/63/122 z glosą W. Siedleckiego, akceptowane przez H. Knysiak- Molczyk w : " Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz" – W. Pr. 2005 s. 688 uw. 5 ). W innych przypadkach zachodzi tylko utrudnienie obrony, co nie uzasadnia wznowienia postępowania.

18 Zgodnie z powołanym wyżej przepisem nie można żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała. Oznacza to pozbawienie możliwości żądania wznowienia postępowania w przypadku, gdy strona mogła usunąć istniejącą wadliwość postępowania przez złożenie zwykłego środka zaskarżenia ( G. Bieniek w : "Kodeks postępowania cywilnego – Komentarz" tom I Wydawnictwo C.H. BECK Warszawa 2006 r. s. 1536, uw. 21; H. Knysiak- Molczyk – op. cit. s. 669 uw.7; A. Kabat w: "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz" Zakamycze 2005 s.641, uw. 8). W niniejszej sprawie taka sytuacja nie zachodziła.

19 Skarżący nie wskazuje orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, który orzekłby o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą, na podstawie którego zostało wydane wskazane orzeczenie. Sądowi wiadomo, że takie orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy nie zapadło (art. 272 § 1 ppsa).

20 Można żądać wznowienia na tej podstawie, że: orzeczenie zostało oparte na dokumencie podrobionym lub przerobionym albo na skazującym wyroku karnym, następnie uchylonym (art. 273 § 1 pkt 1 ppsa); orzeczenie zostało uzyskane za pomocą przestępstwa (art. 273 § 1 pkt 2 ppsa); także w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu (art. 273 § 2 ppsa); również w razie późniejszego wykrycia prawomocnego orzeczenia dotyczącego tej samej sprawy (art. 273 § 3 ppsa).

21 Skarżący nie wskazuje, by postanowienie z dnia 4 grudnia 2003 r. zostało oparte na dokumencie podrobionym lub przerobionym albo na skazującym wyroku karnym, następnie uchylonym, ani by zostało uzyskane za pomocą przestępstwa. Nie doszło także do późniejszego wykrycia prawomocnego orzeczenia dotyczącego tej samej sprawy. Nie doszło do ustalenia czynu przestępczego prawomocnym wyrokiem skazującym ani też Skarżący nie wskazuje, by jakiekolwiek postępowanie karne nie mogło być wszczęte lub że zostało umorzone z innych przyczyn niż brak dowodów.

22 6. Cz. W. wniósł o wznowienie postępowania w sprawie II SA/Po 2388/03 "z powodu wykrycia okoliczności faktycznych mogących mieć wpływ na wynik sprawy" (k. 2), a więc w oparciu o art. 273 § 2 ppsa. W uzasadnieniu skargi Cz. W. przedstawił przebieg postępowania w sprawie orzeczenia o niepełnosprawności toczonej przed Sądem powszechnym. Mimo upływu ponad czterech lat i dwu miesięcy od daty uprawomocnienia się postanowienia z dnia 4 grudnia 2003 r., Cz. W. nie wskazuje późniejszego wykrycia jakichkolwiek okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których nie mógł skorzystać w poprzednim postępowaniu. Nie podał żadnych okoliczności faktycznych mogących mieć wpływ na wynik sprawy II SA/Po 2388/03, zakończonej prawomocnym postanowieniem z dnia 4 grudnia 2003 r. o odrzuceniu skargi- z powodu nie uiszczenia wpisu- na postanowienie Wojewody w przedmiocie uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Nie podał także okoliczności uzasadniających wznowienie postępowania w oparciu o inną ustawową podstawę wymienioną w art. 271– 274 ppsa.

23 W sprawie brak zatem oparcia skargi na którejkolwiek ustawowej przesłance wznowienia, o których mowa w art. 271 pkt 1 i 2, art. 272 § 1, art. 273 § 1 p.1 i 2, § 2 i § 3, art. 274 ppsa, stąd zgodnie z art. 280 § 1 ppsa podlegała odrzuceniu.

24 7. Skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy (art. 277 ppsa). Skarżący nie podał okoliczności wskazujących na zachowanie trzymiesięcznego terminu do wniesienia skargi, a Sąd nie domagał się uzupełniania tego braku formalnego (art. 279 i art. 276 w zw. z art. 49 § 1 ppsa), gdyż brak ustawowej podstawy wznowienia stanowi obowiązek odrzucenia skargi o wznowienie postępowania, bez potrzeby czynienia ustaleń w zakresie zachowania terminu (postanowienie NSA z dnia 3.06.2004 – OW 87/2004, LEX 158967).

25 8. Zgodnie z art. 247 ppsa prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że skarga jest oczywiście bezzasadna, jeżeli bez głębszej analizy prawnej, "na pierwszy rzut oka", nie ulega wątpliwości, że nie może zostać uwzględniona (J.P. Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz" – W. Pr. 2006, s. 508 uw. 2; M. Niezgódka- Medek w: "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz" – Zakamycze 2006 s. 558 uw. 1). Taka sytuacja występuje, kiedy skarga kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 ppsa (postanowienia NSA z dnia 6.04.2006 r. – I OZ 413/06, LEX 299475; 7.06.2004 r. – OZ 140/04 LEX 110389), jak również na podstawie art. 280 § 1 ppsa. W ewentualnym postępowaniu ze skargi kasacyjnej Skarżący może wystąpić z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu dla dokonania konkretnych czynności procesowych- sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej (art. 36 pkt 3 ppsa).

26 9. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 280 § 1 ppsa odrzucił skargę o wznowienie postępowania (pkt 1 postanowienia), a w oparciu o art. 247 ppsa, odmówił przyznania prawa pomocy (pkt 2 postanowienia).

27 /-/ M. Dybowski