Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 maja 2010 r., IV SA/Po 600/09
wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 maja 2010 r., IV SA/Po 600/09
Sentencja
1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Radzicka ( spr ) Sędziowie NSA Ewa Makosz-Frymus WSA Maciej Dybowski Protokolant St. sekr. sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 maja 2010 r. sprawy ze skargi Prokuratora [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego, 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, 2. zasądza na rzecz adwokata P. G. od Skarbu Państwa (Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu) wynagrodzenie w kwocie 240 (dwieście czterdzieści) zł podwyższone o kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa i 80/100) zł stawki podatku od towarów i usług przewidzianej dla tego rodzaju czynności – łącznie 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) zł tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Uzasadnienie
2 M. K. w dniu [...] 09.2005r. złożył do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] wniosek o przyznanie pomocy finansowej. Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej [...] działając z upoważnienia [...] pięcioma różnymi decyzjami z [...] .09.2005 r. przyznał wnioskodawcy różne zasiłki celowe natomiast szóstą decyzją z dnia [...] .09.2005r. nr [...] na podstawie art. 3 ust. 3 i 4, art. 8 ust. 1, art. 14, art. 39 ust. 1 i 2, art. 106 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. nr 64, poz. 593 z 2004r. ze zm. – dalej u.o.p.s.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej kpa) odmówił wnioskodawcy przyznania pomocy finansowej w formie zasiłku celowego na zakup śniadania i kolacji w wysokości 80,00 zł., na zakup okna w kwocie 1000 zł., naprawę dachu w wysokości 200,00 zł. Decyzja ta nie została zaskarżona.
3 Następnie M. K. w dniu [...] 10.2005r. złożył do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] kolejny wniosek o przyznanie pomocy finansowej m.in. w formie zasiłku celowego na zakup śniadania i kolacji w wysokości 80,00 zł., na zakup okna oraz innych potrzeb.
4 Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], decyzją z dnia [...] .12.2005r. nr [...] nie przyznał M. K. pomocy finansowej na zakup śniadań i kolacji w wysokości 80 zł, na zakup okna na sumę 800 zł, na naprawę dachu w wysokości 200 zł i na wyrobienie dowodu osobistego.
5 W wyniku wniesienia odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2006r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji
6 Mając powyższe na uwadze Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] decyzją z dnia [...] .01.2007r. nr [...] odmownie załatwił wniosek M. K. w sprawie pomocy finansowej w formie zasiłku celowego na zakup śniadania i kolacji w wysokości 80,00 zł., na zakup okna w kwocie 766,16 zł., naprawę dachu w wysokości 200,00 zł. oraz na wyrobienie dowodu osobistego. W trakcie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustalono, iż wnioskodawca zapłacił już za montaż okna kwotę 766,16 zł (k. 139). W związku z czym wnioskodawca zmodyfikował swój wcześniejszy wniosek w tym zakresie.
7 Z powyższą decyzją nie zgodził się M. K., dlatego po złożeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją nr [...] z dnia [...].08.2007 r uchyliło rozstrzygnięcie organu I instancji w części nie przyznającej pomocy finansowej na zakup śniadania i kolacji w wysokości 80,00 zł. i przyznało skarżącemu zasiłek celowy na zakup śniadania i kolacji w wysokości 80,00 zł., a w pozostałej części utrzymało decyzję w mocy.
8 Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej [...] błędnie traktując decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2007 r. jako typowo kasacyjną, decyzją nr [...] z dnia [...] .09.2007r. przyznał M. K. zasiłek celowy na zakup żywności od 1 września 2005r. do 30 września 2007r. Następnie organ I instancji wnioskiem z dnia [...] .03.2008r. uzupełnionym [...] .07.2008r. zwrócił się do organu odwoławczego o rozważenie możliwości wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności swojej decyzji z dnia [...] .09.2007r. w oparciu o przepis art. 156 § 1 pkt. 2 i 3 kpa.
9 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2009r. nr [...] działając na podstawie art. 156 § 1 pkt. 2 w zw. z art. 157 § 1 i art. 158 § 1 kpa nie stwierdziło nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] .09.2007r. [...] przyznającej M. K. zasiłek celowy na zakup żywności od 1 września 2005 r. do 30 września 2007 r. w wysokości 80,00 zł. miesięcznie. Odnosząc się do kwestii dwukrotnego orzekania w tej samej sprawie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] stwierdziło, iż z przedłożonych akt sprawy nie wynika by decyzja Kolegium z dnia [...] sierpnia 2007r. wydana była w oparciu o ten sam wniosek co decyzja MOPR z dnia [...] września 2007r. W związku z powyższym decyzja Kolegium wydana w dniu [...].08.2007r. skutkowała wypłatą 80,00 zł. na okres od 1 do 30 września 2007r., zaś decyzja organu I instancji przyznała 80,00 zł. od dnia 1.09.2005r. - czyli od dnia złożenia wniosku - do 30.09.2007r. W uzasadnieniu Kolegium stwierdziło, że okres na jaki został przyznany zasiłek celowy przez organ I instancji jest długi, jak na charakter tego świadczenia, jednak nie stanowi to rażącego naruszenia prawa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wskazało przy tym na podstawową zasadą postępowania administracyjnego jaką jest trwałość i pewność wydanych rozstrzygnięć oraz działanie zgodne ze słusznym interesem strony.
10 Prokurator [...] działając na podstawie art. 50, art. 52 w zw. z art. 3 § 2 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ppsa) zaskarżył powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, zarzucając rażące naruszenie art. 156 § 1 pkt. 3 kpa. W skardze wskazano, iż decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] września 2007r. nr [...] dotyczyła sprawy już poprzednio rozstrzygniętej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2007r. nr [...]. W uzasadnieniu skargi wskazano na okoliczność, iż Prezydent Miasta [...] nieprawidłowo zinterpretował wcześniejsze rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego jako typowo kasacyjne i po raz kolejny przyznał M. K. to samo świadczenie. Tym samym decyzja Prezydenta Miasta [...] dotyczyła dokładnie tej samej pomocy finansowej, która została już wcześniej udzielona M. K. za ten sam okres decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2007r.
11 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu odpowiadając na skargę, wniosło o jej oddalenie.
12 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
13 Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania powyższej decyzji nie zaś według kryteriów słusznościowych.
14 Rozpoznając skargę w oparciu o powyższe kryteria należało uznać, że zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa.
15 Składając wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji własnej z dnia [...] 09.2007 r. nr [...] Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w [...] wskazywał, że doszło w jego ocenie do naruszenia art. 156 § 1 pkt 3 Kpa, czyli wydania rozstrzygnięcia w sprawie już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną.
16 Rozpoznając przedmiotową sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny przede wszystkim stwierdza, że akta administracyjne w kontrolowanej sprawie są prowadzone niestarannie, brak w nich systematyczności uporządkowania wniosków, decyzji, a usprawiedliwieniem na taki stan rzeczy nie może być permanentne składanie wniosków o przyznanie prawa pomocy przez wnioskodawcę.
17 W tym zakresie zarówno organ pierwszej instancji jak i organ odwoławczy jakby nie zauważały różnicy pomiędzy wnioskiem z dnia [...].09.2005 r., a wnioskiem z dnia [...] .10.2005 r. k. 1 i k. 49 akt. Jest jednak niespornym, że w obu wnioskach o przyznanie zasiłków celowych pojawia się żądanie przyznania pomocy na zakup śniadań i kolacji w kwocie 80 zł. W wyniku wniesienia odwołania od decyzji z [...].12.2005 r. rozpoznającej wniosek z [...].10.2005 r., a nie z [...].09.2005 r. organ I instancji odmówił przyznania zasiłku celowego na zakup śniadań i kolacji w wyniku 80 zł. Decyzja ta ma nr [...].
18 Tę decyzję po roku SKO w [...] uchyliło i przekazało do ponownego rozpatrzenia. W wyniku tego zapadła ponownie decyzja odmowna organu pierwszej instancji z dnia [...].01.2007 r. Należy więc stwierdzić, że cały czas przedmiotem rozpoznania jest wniosek z [...].10.2005 r. w tym żądanie zasiłku celowego na zakup śniadań i kolacji na miesiąc [...] 2005 r., jakkolwiek organ myli żądania z wniosków z dnia [...] .09.2005 r. i [...].10.2005 r.
19 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w wyniku rozpoznania odwołania decyzją z [...] .08.2007 r. nr [...] uchyliło decyzję z [...].01.2007 r. nr [...] w części w jakiej nie przyznano M. K. zasiłku celowego na zakup śniadań i kolacji i przyznał ten zasiłek. Wynika z powyższego, że SKO w [...] załatwia decyzją reformatoryjną wniosek z [...].10.2005 r., a nie jak to podano w skarżonej decyzji za okres od [...] do [...] września 2007 r. W lakonicznym uzasadnieniu organ odwoławczy nie zwraca uwagi na różnice żądań z wniosków z [...].09.2005 r. i [...].10.2005 r.
20 W wyniku błędnego odczytania decyzji reformatoryjnej w części, MOPR w [...] przyznaje zasiłek po 80 zł (śniadania i kolacje) za okres od 1.09.2005 r. do 30 września 2007 r. po 80 zł. Z powyższego wynika, że wskazaną decyzją rozstrzygnięto ponownie wniosek z [...].10.2005 r., a także przyznano zasiłek celowy za okres, w którym decyzja odmowna miała przymiot ostatecznej (vide decyzja z [...] .09.2005 r. nr [...]. Stąd należy stwierdzić, że na skutek decyzji z [...] .09.2007 r. [...] naruszono przepisy art. 156 § 1 pkt 3 Kpa.
21 Zupełnie niezrozumiałe jest twierdzenie skarżonej decyzji, że przyznany zasiłek dotyczy okresu od 1 do 30 września 2007 r.
22 Przeczy temu zarówno wskazanie daty i numeru decyzji pierwszo instancyjnej w decyzji SKO z [...] sierpnia 2007 r. jak i odniesienie się do treści uzasadnienia decyzji nr [...] z [...] 01.2007 r., przy czym organ odwoławczy nie może w decyzji reformatoryjnej orzekać o świadczeniu, które nie było objęte kontrolą instancyjną.
23 Stwierdzenie nieważności jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość eliminacji z obrotu prawnego decyzji dotkniętych wadami materialno prawnymi, a zatem wadami wyliczonymi w art. 156 § 1 k.p.a.
24 Samorządowe Kolegium Odwoławcze, odmawiając stwierdzenie nieważności w zaskarżonej decyzji, uchyliło się od analizy tożsamości sprawy, przy czym jak to wykazano – tożsamość sprawy dotyczy przedmiotu rozstrzygnięcia. Organ odwoławczy nie zwrócił również uwagi, że w decyzji o nieważność której wnoszono, organ pierwszej instancji orzekając o zasiłkach za okres od 1 września 2005 r. do 30 września 2007 r. powołał się na przepisy, które w roku 2005 nie obowiązywały w tym: rozporządzenie RM z 7 lutego 2006 r. w sprawie realizacji programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania (Dz.U. nr 25 poz.186 ze zm. – weszło w życie 17.02.2006) Ustawy z 5 ust. 1 z 29 grudnia 2005 o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania (Dz. U. z 2005 nr 267 poz. 2259 ze zm. weszła w życie z dniem 30.12.2005 r. z mocą od 31.12.2005 r.); rozporządzenie RM z 24 lipca 2006 w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2006 nr 135 poz. 950 weszło w życie 1.10.2006 r., uchylone 1.10.2009 r.). Powyższe uchybienie wskazuje, że decyzja z dnia [...].09.2007 r. MOPR [...] również została wydana z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 kpa).
25 Wskazane uchybienia decyzji z [...].09.2007 r. nie dawały podstaw do odmowy stwierdzenia jej nieważności w decyzji z dnia [...].01.2009 r. nr [...]. Ponieważ odmowa stwierdzenia nieważności decyzji dotkniętej wadą powodującą jej nieważność ma znamiona rażącego naruszenia praw (vide wyrok NSA z 27.09.1984 r. II SA 828/84 PiŻ 1985 nr 1 s. 15) – na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w pkt 1 wyroku.
26 O wynagrodzeniu pełnomocnika ustanowionego z urzędu dla M. K. orzeczono na podstawie art. 250 P.p.s.a oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. nr 163 poz. 1348 ze zm.).
27 MZ