Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 11 października 2018 r., IV SA/Po 528/18

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 11 października 2018 r., IV SA/Po 528/18

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta (spr.) Sędzia WSA Maciej Busz Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 października 2018 r. sprawy ze skargi R.W., B.W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego oddala skargę w całości

Uzasadnienie

2 Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] Prezydent M. L. na podstawie art. 262 § 1 pkt. 2 i art. 264 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca

3 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1257; zwanej dalej "k.p.a.") oraz art. 152 Kodeksu cywilnego (tekst jednolity Dz.U. 2017 r., poz. 459 ze zm.; zwanej dalej "k.c."):

4 1. ustalił koszty postępowania rozgraniczeniowego w kwocie [...]zł;

5 2. zobowiązał do uiszczenia należności z tytułu tych kosztów R. i B. W. w kwocie [...]zł, B. W. w kwocie [...]zł, R. i A. M. w kwocie [...]zł,

6 3. ustalił termin uiszczenia należności w terminie 7 dni od daty otrzymania postanowienia.

7 W uzasadnieniu postanowienia organ wyjaśnił, że postępowanie rozgraniczeniowe wszczęte zostało na wniosek R. i B. W. w stosunku do nieruchomości stanowiącej ich własność oraz nieruchomości sąsiednich tj. nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr [...] arkusz mapy [...], stanowiącej własność małżeństwa R. i A. M., zapisanej w księdze wieczystej nr [...] w celu ustalenia przebiegu ich granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenia tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenia odpowiednich dokumentów.

8 Organ ustalił, że na koszty przedmiotowego postępowania rozgraniczeniowego składają się koszty wykonania geodezyjnych czynności technicznych, które nie należą do ustawowego obowiązku organu administracji publicznej i zostały zlecone odpłatnie uprawnionemu geodecie. Na poczet ustalonych należności strony postępowania nie uiściły żadnych kwot. Zdaniem organu strony powinny zostać obciążone kosztami w taki sposób, że za odcinek granicy pomiędzy poszczególnymi nieruchomościami wyrażonej w postaci linii prostej, której końce stanowią punkty graniczne, strony uiszczają należność po połowie. Wobec powyższego ustalono że kosztami rozgraniczenia pomiędzy nieruchomością oznaczoną w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr [...] arkusz mapy [...], a nieruchomością oznaczoną w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr [...] arkusz mapy [...], składającej się z jednego odcinka obciążono:

9 - małżeństwo R. i B. W. w kwocie [...]zł zgodnie z posiadanym udziałem wynoszącym [...] części w prawie własności do nieruchomości oznaczonej w operacie ewidencyjnym jako działka nr [...] ark. mapy [...]

10 - B. W. w kwocie [...]zł zgodnie z posiadanym udziałem wynoszącym [...] części w prawie własności do nieruchomości oznaczonej w operacie ewidencyjnym jako działka nr [...] ark. mapy [...]

11 - małżeństwo R. i A. M. w kwocie [...]zł zgodnie z posiadanym prawem własności nieruchomości oznaczonej w operacie ewidencyjnym jako działka nr [...] ark. mapy 8, do wspólności ustawowej małżeńskiej.

12 Zażalenie na ww. postanowienie złożyli [...] i B. W. zarzucając mu naruszenie art. 7, art. 9 i art. 11 k.p.a. polegające na braku wyjaśnienia w treści uzasadnienia postanowienia wysokości kosztów postępowania rozgraniczeniowego, co na te koszty się składa oraz jakie były koszty poszczególnych czynności dokonanych przez geodetę.

13 Zażalenie na postanowienie Prezydenta [...] złożyli również R. M. i A. M. zaskarżając je w części dotyczącej pkt 2 i 3 i wnosząc o jego zmianę w ten sposób, że ustalonymi kosztami postępowania rozgraniczeniowego zostanie w całości obciążony wnioskodawca tj. R. W., ewentualnie R. i B. W.. Zarzucili postanowieniu naruszenie art. 262 § 1 pkt 1 i 2 oraz art. 264 § 1 i § 2 k.p.a. poprzez obciążenie stron kosztami postępowania proporcjonalnie tj. po połowie pomimo, że kosztami tymi należało zgodnie z tymi przepisami obciążyć w całości stronę wnioskującą o jego wszczęcie. Koszty te wyniknęły wyłącznie z winy wnioskodawcy, zostały poniesione wyłącznie w interesie wnioskodawczyni

14 Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta L. z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...]

15 Kolegium nie podzieliło argumentacji R. i A. M., iż w sytuacji gdy wszczęcie postępowania rozgraniczeniowego następuje na wniosek podmiotu, który kwestionuje przebieg granicy, a właściciele nieruchomości sąsiadującej nie kwestionują jej przebiegu, to postępowanie rozgraniczeniowe prowadzone jest w istocie wyłącznie w interesie wnioskodawcy. Zdaniem Kolegium udział w postępowaniu rozgraniczeniowym w charakterze stron, którymi są właściciele rozgraniczanych nieruchomości oznacza, że postępowanie to dotyczy interesu prawnego każdej ze stron.

16 Powołując się na uchwałę NSA z dnia 11 grudnia 2006 r. sygn. akt I OPS 5/06 Kolegium wskazało, że koszty rozgraniczenia oraz koszty urządzenia i utrzymania stałych znaków granicznych właściciele tych nieruchomości ponoszą po połowie. Decyzja w sprawie rozgraniczenia dotyczy interesu prawnego wszystkich właścicieli rozgraniczanych nieruchomości, nie można więc twierdzić, iż rozgraniczenie nie jest przeprowadzane także w interesie właściciela nieruchomości sąsiadującej, który nie składał wniosku o rozgraniczenie i nie kwestionował przebiegu granicy.

17 Dalej Kolegium wskazało, że koszty postępowania rozgraniczeniowego nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących to postępowanie, a są ponoszone w interesie właścicieli gruntów sąsiadujących. Jako, że ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli rozgraniczanych nieruchomości, koszty postępowania rozgraniczeniowego obciążają wszystkich uczestników postępowania, a nie tylko wnioskodawcę

18 Kolegium zauważyło, że organ I instancji w uzasadnieniu postanowienia wskazał, iż na koszty przedmiotowego postępowania rozgraniczeniowego składają się koszty wykonania geodezyjnych czynności technicznych przez uprawnionego geodetę. Rodzaj tych czynności wynika jednoznacznie z rozporządzenia Ministrów Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 14 kwietnia 1999 r. w sprawie rozgraniczania nieruchomości (Dz.U. z 1999 r. Nr 45 poz. 453 ) a także decyzji Prezydenta Miasta L. z dnia [...] stycznia 2018 r. Nr [...] w sprawie rozgraniczenia działki nr [...] i działki nr [...]. Są to koszty związane z pracami przygotowawczymi uprawnionego geodety - zgłoszenie pracy geodezyjnej w ośrodku dokumentacji, czas pracy związany z przeprowadzeniem analizy informacji zawartych w dokumentach uzyskanych z państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego z ewidencji gruntów i budynków, sporządzenie szkiców, czynności przygotowawcze do rozpoczęcia ustalania granicy, wezwania dla stron do stawienia się na gruncie, czas pracy związany z dokonaniem rozgraniczenia nieruchomości, czas pracy związany z opracowaniem dokumentacji rozgraniczeniowej i dokumentacji technicznej i przekazaniem jej do Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej. W aktach sprawy znajduje się umowa nr [...] z dnia [...] października 2017 r. o wykonanie "prac geodezyjnych" - czynności technicznych związanych z rozgraniczeniem nieruchomości położonej w L. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] arkusz mapy [...] z gruntem sąsiednim tj. nieruchomością oznaczoną w ewidencji gruntów jako działka nr [...] arkusz mapy [...], a także dostarczenie do Wydziału Geodezji, Kartografii i Katastru Urzędu Miasta L. dokumentacji geodezyjnej będącej rezultatem wykonanych prac, potwierdzonej przyjęciem do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Łączny koszt przeprowadzenia czynności wyniósł zgodnie z umową z firmą [...] wraz z podatkiem VAT [...] zł. Była to najniższa kwota na jaką wyceniono przedmiotowe roboty geodezyjne.

19 W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu R. W. i B. W. zarzucili postanowieniu Kolegium naruszenie:

20 - art. 7, art. 9 i art. 11 k.p.a. polegające na braku wyjaśnienia w treści uzasadnienia opinii, skąd wzięły się koszty postępowania rozgraniczeniowego w wysokości [...] zł, co na te koszty się składa, ile one wyszły dla poszczególnych składników tejże kwoty

21 - art. 9 k.p.a. i art. 11 k.p.a. polegające na braku ujawnienia w aktach sprawy - w formie pisemnej - informacji publicznej, dotyczącej przebiegu rzekomej procedury wyboru firmy geodezyjnej, z którą Miasto L. zawarło w sprawie umowę z dnia [...] października 2017 r.

22 Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji. Zdaniem Skarżących organ nie uzasadnił wysokości kosztów postępowania, poza samym powołaniem się na umowę z dnia [...] października 2017 r. W aktach sprawy brak jest dokumentacji sporządzonej w związku z procedurą przetargową, którą rzekomo przeprowadził organ I instancji. Brak jest też informacji, w jaki sposób ta informacja została uzyskana przez organ II instancji. W aktach sprawy brak jest choćby kopii akt postępowania przetargowego, o którym mowa w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, stanowiącego podstawę wyboru geodety. Strona nie mogła uzyskać informacji, że właśnie ta firma, wybrana przez organ I instancji, rzeczywiście zaproponowała najniższą cenę.

23 W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

24 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

25 Skarga nie jest zasadna.

26 Zaskarżone postanowienie dotyczy rozstrzygnięcia w przedmiocie ustalenia wysokości kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Podstawę rozstrzygnięcia stanowiły art. 264 § 1 k.p.a. w związku z art. 263 § 1 i art. 262 § 1 k.p.a., które określają zasady rozdziału kosztów postępowania administracyjnego pomiędzy stronę, a organ administracji publicznej. Jak wynika z tych przepisów stronę obciążają te koszty, które wynikają albo z jej winy (art. 262 § 1 pkt 1 k.p.a.), albo też zostały poniesione

27 w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie (art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a.).

28 Rozgraniczanie nieruchomości unormowane w ustawie z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2017 r. poz. 2101), obejmuje co do zasady, dwa stadia postępowania: administracyjne i sądowe (art. 29-39). Instytucja prawna "rozgraniczenia nieruchomości", choć została uregulowana kompleksowo w dwóch aktach prawnych, tj. w ustawie – Prawo geodezyjne i kartograficzne i w Kodeksie cywilnym, stanowi jedną całość. Dlatego też w jednym jak i drugim postępowaniu tak organ administracji publicznej, jak i sąd powszechny obowiązany jest stosować te same zasady.

29 W uchwale z dnia 11 grudnia 2006 r., sygn. akt I OPS 5/06 (http://orzeczenia.nsa.gov.pl) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w postępowaniu administracyjnym ma zastosowanie wynikająca z art. 152 k.c. norma materialnoprawna stanowiąca, że właściciele nieruchomości koszty rozgraniczenia ponoszą po połowie , która wynika z zasady, iż właściciele gruntów sąsiadujących mają obowiązek współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych. Art. 152 k.c. stanowi podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia o kosztach rozgraniczenia, także w przypadku, gdy rozgraniczenie następuje w postępowaniu przed organem administracji publicznej. W postępowaniu administracyjnym będzie miał również zastosowanie art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a., który stanowi, że stronę obciążają te koszty postępowania rozgraniczeniowego, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Wykładnia gramatyczna tego przepisu skłania do wniosku, że przepis ten ustala zasady rozdziału kosztów postępowania pomiędzy stronę (strony), a organ administracyjny. Oznacza to, że koszty postępowania, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu, obciążają strony, a więc w przypadku kosztów rozgraniczenia koszty te obciążają strony będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości, według zasady wyrażonej w art. 152 k.c.

30 W rozpoznawanej sprawie postępowanie rozgraniczeniowe zostało wszczęte na wniosek R. i B. W. i zostało zakończone wydaniem decyzji z dnia [...] stycznia 2018 r. zatwierdzającej ustaloną na podstawie istniejących dokumentów granice między nieruchomością położoną w L. przy ul. [...] oznaczoną w ewidencji gruntów jako działka na [...] arkusz mapy [...] stanowiącą współwłasność R. i B. W. (w części ˝) oraz B. W. (w części ˝), a także działka [...] arkusz mapy [...] stanowiącej własność R. i A. M.. Oznacza to, że organ był uprawniony do wydania postanowienia o zobowiązaniu do uiszczenia należności z tytułu kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Organ prawidłowo zobowiązał właścicieli rozgraniczanych nieruchomości do poniesienia kosztów postępowania po połowie, przy czym w przypadku działki nr [...] koszty te rozdzielił w stosunku do jej współwłaścicieli odpowiednio do posiadanych udziałów.

31 Z akt sprawy wynika, że koszty postępowania rozgraniczeniowego, które zostały poniesione przez organ w interesie strony, a nie wynikały z ustawowego obowiązku organu prowadzącego postępowanie obejmowały koszty wykonania prac geodezyjnych przez geodetę, tj. czynności technicznych związanych z rozgraniczeniem nieruchomości, dostarczenie do Wydziału Geodezji, Kartografii i Katastru Urzędu miasta L. dokumentacji geodezyjnej będącej rezultatem wykonanych prac, potwierdzonej przyjęciem do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, a także wykonanie czynności określonych w art. 34 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. W umowie zawartej między Miastem L. , a "[...]" wynika, iż wynagrodzenie geodety za wykonanie ww. prac ustalone zostało na kwotę [...]zł.

32 Tym samym jako niezasadne należy ocenić zarzuty podniesione w skardze, jakoby organ nie wyjaśnił skąd wzięły się koszty postępowania rozgraniczeniowego w kwocie [...]zł. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazano bowiem, jakie koszty zostały poniesione przez organ w związku z prowadzonym postępowaniem rozgraniczeniowym, z czego ta kwota wynikała oraz jakie prace zostały wykonane. Wskazane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia okoliczności faktyczne znajdują potwierdzenie w aktach sprawy.

33 Jako niezasadny należy ocenić również podniesiony w skardze zarzut dotyczący braku ujawnienia w aktach sprawy dokumentacji dotyczącej przebiegu procedury wyboru firmy geodezyjnej zakończonej podpisaniem umowy z dnia [...] października 2017 r. W ocenie Sądu brak jest podstaw, aby żądać od organu utrwalenia w aktach sprawy wszelkiej dokumentacji związaną z wyborem wykonawcy usług. Zarzut taki mógłby okazać się skuteczny jedynie w sytuacji uprawdopodobnienia, że ustalona kwota wynagrodzenia geodety została ustalona w sposób nieprawidłowy, odbiegający od cen rynkowych, czego Skarżący w niniejszej sprawie nie uczynili.

34 Z powyżej wskazanych powodów Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) orzekł jak w sentencji.