Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 listopada 2008 r., IV SA/Po 207/08

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 listopada 2008 r., IV SA/Po 207/08

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) Sędziowie NSA Ewa Makosz-Frymus WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Protokolant Sekr.sąd. Justyna Hołyńska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 19 listopada 2008 r. sprawy ze skargi B. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego oddala skargę /-/ E. Kręcichwost-Durchowska /-/ P. Miładowski /-/ E. Makosz-Frymus

Uzasadnienie

2 Decyzją Prezydent Miasta P. nie przyznał B. M. zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu niepełnosprawności na W. M..

3 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w p. po rozpoznaniu odwołania B. M. od decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] r. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia.

4 Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta P. ponownie nie przyznał zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu niepełnosprawności na W. M..

5 W uzasadnieniu organ wskazał, iż w trakcie postępowania organ ustalił, że W. M. przebywa od dnia [...] r. w Domu Pomocy Społecznej w Z. oraz ponosi koszty utrzymania w tym Domu w wysokości 70 % dochodu-renty socjalnej.

6 W odwołaniu od powyższej decyzji B. M. - jako opiekun prawny W. M.- wskazała, iż pobyt W. M. w domu pomocy społecznej jest częściowo finansowany z jego renty socjalnej. Powyższe zdaniem skarżącej wskazuje, iż Dom Pomocy Społecznej w świetle art. 3 pkt 7 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) nie może być traktowany jako instytucja zapewniająca całodobowe utrzymanie.

7 Decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję wskazując, iż skarżąca błędnie rozumie zastosowanie 3 pkt 7 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz jego treść. Zdaniem organu odwoławczego określenie instytucja zapewniająca całodobowe utrzymanie oznacza instytucję, która potrafi zapewnić całodobowe utrzymanie jej mieszkańców, lecz nie musi jej w całości pokrywać. Tym samym w ocenie organu w przypadku syna skarżącej znajduje zastosowanie art. 16 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych z uwagi na pokrycie 70% kosztów pobytu W. M. z jego renty socjalnej. Na poparcie swojego stanowiska SKO przywołało orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego tj. wyrok z dnia 3 grudnia 2007 r., I OSK 190/07 oraz wyrok z dnia 12 października 2007 r., I OSK 22/07.

8 Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła B. M. zarzucając jej naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 3 pkt 7 i art. 16 ust 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

9 Uzasadniając swoje stanowisko skarżąca wskazała, iż w niniejszej sprawie niewłaściwe jest powoływanie się na rt. 16 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, ponieważ ustawodawca w art. 3 pkt 7 ustawy o świadczeniach rodzinnych wykluczył z instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie domu pomocy społecznej, jeżeli pobyt w tej instytucji jest częściowo finansowany przez jego mieszkańca. Ponadto skarżąca podniosła, iż zgodnie z zasadą praworządności organy zobowiązane są działać zgodnie z prawem.

10 W odpowiedzi na skargę organ wniósł o ojej oddalenie powtarzając argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.

11 Na rozprawie w dniu pełnomocnik skarżącej poparł skargę odwołując się do argumentacji w niej zawartej oraz przedłożył kserokopię pisma Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie skierowane do dyrektorów domów pomocy społecznej , w którym interpretuje się przepis zgodnie z argumentami skargi.

12 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

13 Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej ppsa) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd zobowiązany jest do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodnoszonych w skardze.

14 Przeprowadzając ocenę zgodności z prawem podjętych w sprawie rozstrzygnięć należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają przepisów prawa materialnego, ani też przepisów prawa procesowego w taki sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na jej wynik.

15 Podstawę materialno-prawną obu wydanych w sprawie decyzji stanowią przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych.

16 Zgodnie z jej art. 16 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia osobie niepełnosprawnej opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji

17 Natomiast zgodnie z art. 16 ust. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek pielęgnacyjny przysługuje osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z kolei, art. 16 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi, że zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie przebywającej w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie, jeżeli pobyt osoby i udzielane przez tę instytucję świadczenia częściowo lub w całości finansowane są z budżetu państwa albo z Narodowego Funduszu Zdrowia.

18 Za instytucję zapewniającą całodobowe utrzymanie uważa się, zgodnie z art. 3 pkt 7 ustawy o świadczeniach rodzinnych dom pomocy społecznej, placówkę opiekuńczo-wychowawczą, młodzieżowy ośrodek wychowawczy, schronisko dla nieletnich, zakład poprawczy, areszt śledczy, zakład karny, zakład opiekuńczo-leczniczy, zakład pielęgnacyjno-opiekuńczy, szkołę wojskową lub inną szkołę, jeżeli instytucje te zapewniają nieodpłatnie pełne utrzymanie.

19 Bezspornym w sprawie jest, że W. M. jako osoba o znacznym stopniu niepełnosprawności skarżący spełnia przesłanki przewidziane w art. 16 ust. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Orzeczeniem Obwodowej Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia z dnia [...] r. W. M. został zaliczony do I grupy inwalidów z ogólnego stanu zdrowia. Zgodnie z art. 3 pkt 21 lit d ustawy o świadczeniach rodzinnych posiadanie orzeczenia o zaliczeniu do I grupy inwalidów jest równoznaczne ze znacznym stopniem niepełnosprawności.

20 Nie budzi również wątpliwości okoliczność, że W. M. jest stałym mieszkańcem Domu Pomocy Społecznej w Z., a więc placówki, która według art. 3 pkt 7 ustawy o świadczeniach rodzinnych jest instytucją zapewniającą całodobowe utrzymanie.

21 W niniejszej sprawie skarżąca domaga się przyznania dla W. M. zasiłku pielęgnacyjnego podnosząc, że skoro pobyt w domu pomocy społecznej jest częściowo finansowany z jego renty socjalnej, to fakt ten wskazuje, iż nie przebywa on w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie, gdyż nie zapewnia ona pełnej nieodpłatności utrzymania.

22 Wobec powyższego podstawową kwestią do rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie jest zatem okoliczność, czy osobie spełniającej warunki do przyznania zasiłku pielęgnacyjnego, będącej stałym mieszkańcem domu pomocy społecznej, przysługuje zasiłek pielęgnacyjny w sytuacji, kiedy ponosi ona część kosztów swego utrzymania w tej placówce, a pozostała kwota pokrywana jest z budżetu państwa.

23 Zgodnie z art. 58 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz.U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728 ze zm.), wydatki związane z zapewnieniem całodobowej opieki mieszkańcom oraz zaspokajaniem ich niezbędnych potrzeb bytowych i społecznych w całości pokrywa dom pomocy społecznej.

24 Natomiast art. 60 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej stanowi, że pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania. Przepis ten, wprowadza obowiązek ponoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej. To fakt, iż jedną z zasad wyrażoną w ustawie o pomocy społecznej jest zasada finansowania pomocy społecznej ze środków publicznych, a państwo i samorządy terytorialne mają nie tylko obowiązek wykonywania zadań pomocy społecznej, ale muszą również ponosić związane z tym obciążenia finansowe. Zasada ta jest jedną z podstawowych cech odróżniających pomoc społeczną od ubezpieczeń społecznych, które finansowane są głównie ze składek. Jednakże, jej uzupełnieniem jest zasada odpłatności wyrażająca udział beneficjentów w pokrywaniu kosztów świadczeń pomocy społecznej, w związku z którą świadczenia mogą być udzielane odpłatnie i nieodpłatnie, a część z nich może podlegać zwrotowi (por. I. Sierpowska, Ustawa o pomocy społecznej. Komentarz, ABC 2007).

25 Nie ulega wątpliwości, że pobyt skarżącego w domu pomocy społecznej, finansowany jest częściowo przez niego, częściowo zaś z budżetu państwa, zgodnie z zasadami określonymi w art. 87 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (tekst jednolity Dz. U. z 2008 r., Nr 88, poz. 539).

26 Treść art. 16 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych jednoznacznie wskazuje, iż w sytuacji gdy pobyt osoby w domu pomocy społecznej i udzielane przez tę instytucję świadczenia częściowo lub w całości finansowane są z budżetu państwa albo z Narodowego Funduszu Zdrowia zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje. Ustawodawca zaś, nie dopuścił żadnych wyjątków od wskazanej w tym przepisie reguły tym samym nie pozostawił organom decyzyjnym swobody i prawa do odstępstw od przyjętych w nim regulacji.

27 Ponadto zgodnie z jedną z podstawowych dyrektyw wykładni, niedopuszczania jest taka interpretacja przepisu, która prowadziłaby do ustalenia, iż pewne jego fragmenty są zbędne.

28 Przyjęcie interpretacji zaprezentowanej przez skarżącą prowadziłoby do ustalenia, iż użycie przez ustawodawcę w art. 16 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych sformułowania "jeżeli pobyt osoby i udzielane przez tę instytucję świadczenia częściowo (...) finansowane są z budżetu państwa albo z Narodowego Funduszu Zdrowia" uznać należałoby za zbędną, a to co wskazano już wyżej jest niedopuszczalne.

29 Zatem w niniejszej sprawie skoro koszty utrzymania W. M. w domu pomocy społecznej częściowo pokrywane są z budżetu państwa to stosownie do art. 16 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek nie przysługuje.

30 W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 ppsa orzekł jak w sentencji wyroku.

31 /-/ E. Kręcichwost-Durchowska /-/ E. Makosz-Frymus /-/ P. Miładowski

32 JH