Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 21 marca 2012 r., IV SA/Po 1256/11

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 21 marca 2012 r., IV SA/Po 1256/11

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Jarosz (spr.) Sędziowie WSA Maciej Dybowski WSA Izabela Bąk-Marciniak Protokolant st. sekr. sąd. Laura Szukała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2012 r. sprawy ze skargi M. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza na rzecz radcy prawnego R. B. od Skarbu Państwa (Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu) wynagrodzenie w kwocie (...) (...) zł podwyższone o kwotę (...) (...) zł stawki podatku od towarów i usług przewidzianej dla tego rodzaju czynności – łącznie (...) (...) zł tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Uzasadnienie

2 Decyzją z dnia (...) r. nr (...) Prezydent Miasta P. na podstawie art. 23 ust. 1 w zw. z art. 2 pkt 7 lit. d, art. 23 ust. 5, 6 i 7, art. 25 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tj. Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. u. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej kpa) ustalił, że kwota (...) zł pobrana przez M. P. tytułem świadczenia pieniężnego z funduszu alimentacyjnego na rzecz B. K. w okresie od (...) r. do (...) r. oraz od (...) r. do (...) r. jest świadczeniem nienależnie pobranym.

3 W dniu (...) r. M. P. przesłała do organu I instancji trzy wyciągi bankowe nie składając przy tym żadnych wyjaśnień.

4 Pismem z dnia (...) r. (doręczonym (...) r.) Prezydent Miasta P. wezwał stronę postępowania do wyjaśnienia czego dotyczą przesłane pocztą dokumenty. M. P., działając na wezwanie organu, stawiła się w dniu (...) r. w P.Centrum Świadczeń składając oświadczenie, iż nie zgadza się z decyzją z dnia (...) r., a przekazane drogą pocztową dokumenty są odwołaniem o przedmiotowej decyzji.

5 Decyzją z dnia (...) r. nr (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. (dalej SKO bądź Kolegium) na podstawie art. 127 § 2 i 134 w zw. z art. 129 § 2 kpa stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania.

6 W uzasadnieniu wskazano, iż niespornym w niniejszej sprawie jest, iż decyzję z dnia (...) r. doręczono M. P. w dniu (...) r. (data odbioru decyzji potwierdzona osobiście przez stronę na zwrotnym potwierdzeniu odbioru). Odwołanie od decyzji z dnia (...) r. strona, pomimo prawidłowego pouczenia o trybie i terminie złożenia odwołania, złożyła osobiście w P. Centrum Świadczeń w dniu (...) r., a więc z naruszeniem postanowień art. 129 § 2 kpa, bowiem po upływie 14 dni od doręczenia stronie zaskarżonej decyzji. Wprawdzie skarżąca przesłała do organu I instancji dokumenty w dniu (...) r., a więc w terminie do wniesienia odwołania, lecz nie dołączyła do nich żadnego pisma, które można by w świetle art. 128 kpa uznać za odwołanie od decyzji z dnia (...) r. Zgodnie, bowiem z powołanym przepisem odwołanie nie wymaga szczegółowego uzasadnienia, lecz z oświadczenia strony postępowania zawierającego odwołanie, winno wynikać, iż strona postępowania nie jest zadowolona z wydanej decyzji. Zatem złożenie odwołania od decyzji z dnia (...) r. wymaga od strony postępowania złożenia oświadczenia woli, w którym komunikuje organowi niezadowolenie z wydanej decyzji. M. P. złożyła oświadczenie woli dopiero w dniu (...) r., a wiec po upływie terminu do wniesienia odwołania wskazanego w art. 129 § 2 kpa. Strona nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.

7 W skardze złożonej do sądu w związku z tym postanowieniem M. P. wskazała, iż przesyłając w dniu (...) r. trzy wyciągi bankowe traktowała je jako odwołanie od decyzji z dnia (...) r. Nie wiedziała, iż należy napisać formalne pismo. Złożone natomiast w dniu (...) r. oświadczenia powinno być potraktowane jako uzupełnienie odwołania złożonego w dniu (...) r.. tj. odwołania wniesionego w ustawowym terminie.

8 W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

9 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

10 Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ppsa) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.

11 Stosownie do treści art. 129 § 1 i § 2 kpa odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję w terminie czternastu dniu od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Zgodnie natomiast z art. 128 kpa odwołanie nie wymaga szczegółowego uzasadnienia. Wystarczy, jeżeli z odwołania wynika, że strona nie jest zadowolona z wydanej decyzji. Przepisy szczególne mogą ustalać inne wymogi co do treści odwołania. Zatem z analizy powyższego przepisu wynika, że zasadniczym elementem przesądzającym o takiej kwalifikacji jest jego treść. Natomiast jeżeli owa treść budzi wątpliwości, to organ jest zobowiązany wyjaśnić te rozbieżności.

12 Organy administracji publicznej kształtują stosunki administracyjnoprawne na zasadzie oficjalności, tj. z urzędu, jak również na zasadzie skargowości, tj. z na wniosek strony i w myśl art. 63 § 2 kpa, pismo strony powinno zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres i żądanie oraz czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych. Z kolei wymagania w zakresie żądania strony są przez nią samą konkretyzowane i organ nie ma prawnej możliwości do dyskrecjonalnej zmiany owego żądania. Innymi słowy mówiąc, o charakterze żądania decyduje sama strona, a nie organ i w razie wątpliwości, co do charakteru żądania, organ jest zobowiązany wyjaśnić rzeczywistą wolę skarżącego. Powinność owa wynika z zasad ogólnych postępowania określonych w art. 9 kpa, bowiem to na organie spoczywa obowiązek czuwania, aby strona z powodu nieznajomości prawa, czy też nieprecyzyjnego sformułowania swoich żądań, nie poniosła uszczerbku w dochodzeniu swoich racji.

13 Ponadto treść art. 7 kpa, w której określono zasadę prawdy obiektywnej, sprowadza się do obowiązku dokładnego ustalenia żądania strony, ponieważ to ono zakreśla granice danej sprawy. W tej sytuacji zatem, organ jest zobowiązany treścią art. 64 § 2 kpa, w myśl, którego jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, ze nie usunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznawania, do podjęcia czynności w zakresie ustalenia rzeczywistego żądania strony (patrz: wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 grudnia 2009 r. sygn. akt II SA/Wa 601/09, LEX 581573).

14 W niniejszej sprawie organ I instancji podjął niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia intencji skarżącej, bowiem w dniu (...) r. wezwał stronę, do złożenia, w terminie 7 dni, wyjaśnień dotyczących przesłanych pocztą dokumentów (wyciągów bankowych), a w szczególności do wskazania, czy przedstawione dokumenty stanowią odwołanie od decyzji z dnia (...) r. Wezwanie skarżąca odebrała w dniu (...) r., co potwierdza zwrotne potwierdzenie odbioru i w zakreślonym przez organ terminie oświadczyła, iż przesłane drogą pocztową dokumenty stanowią odwołanie od decyzji z dnia (...) r.

15 Wprawdzie skarżąca przesyłając przedmiotowe wyciągi bankowe, w ustawowym terminie do wniesienia odwołania, nie wyraziła swojego niezadowolenia z decyzji podjętej w dniu (...) r., jednakże skoro organ wezwał stronę do wyjaśnienia rzeczywistej woli strony i w sytuacji złożenia przez nią oświadczenia, iż dokumenty te stanową odwołanie, to obowiązkiem organu II instancji było potraktowanie owego oświadczenia jako odwołania wniesionego w terminie i przeprowadzenie postępowania odwoławczego tj. dokonania samodzielnej oceny prawnej zaskarżonej decyzji i merytorycznego rozpoznania sprawy, a nie, stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienie odwołania, co spowodowało naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mające wpływ na wynik sprawy.

16 Odwołanie nie wymaga szczególnej formy ani szczególnego uzasadnienia. Wystarczy, że strona jest niezadowolona z decyzji. Nie ma przy tym znaczenia, czy zarzuty zostaną podniesione w uzasadnieniu odwołania, czy zgłoszone zostaną w terminie późniejszym, lecz przed rozstrzygnięciem sprawy przez organ odwoławczy. W Kodeksie postępowania administracyjnego nie został bowiem sformułowany zakaz rozważenia przez organ II instancji zarzutów zgłoszonych po upływie terminu do wniesienia odwołania (patrz wyrok NSA z dnia 11 marca 2008 r. sygn. akt II GSK 458/07, LEX 469753).

17 Ponownie rozpoznając sprawę Kolegium winno uwzględnić powyższe rozważania poczynione przez Sąd i rozpoznając odwołanie skarżącej wydać stosowne rozstrzygniecie zgodnie z wymogami art. 107 § 3 kpa..

18 Mając powyższe na uwadze Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa uchylił zaskarżone postanowienie SKO z dnia (...) r.

19 O kosztach zastępstwa procesowego orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 242 ppsa.

20 ja