Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 26 listopada 2020 r., IV SA/Po 1121/20

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 26 listopada 2020 r., IV SA/Po 1121/20

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Sachajko Sędzia WSA Monika Świerczak (spr.) Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 listopada 2020 r. sprawy ze skargi T. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego oddala skargę w całości

Uzasadnienie

2 Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z [...] kwietnia 2020 r., nr [...] (dalej: SKO w P., Kolegium lub organ), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej: K.p.a.), odmówiło wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowienia Wójta Gminy T. P. z [...] maja 2013 r. nr [...] o odmowie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie dwóch hal magazynowo-usługowo-biurowych na terenie działek o nr ewid. [...] i [...] położonych w m. S. , gm. T. P. .

3 Uzasadniając rozstrzygnięcie organ powołał treść art. 61A § 1 k.p.a. i wyjaśnił, że ustawodawca wprowadził w tej regulacji dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Jedną z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną. Druga przesłanka stanowi sytuacji, gdy w sprawie istnieją inne uzasadnione przyczyny uniemożliwiające wszczęcie postępowania. Przyczyny te nie zostały jednak skonkretyzowane. Stąd należy przez nie rozumieć takie sytuacje, które stanowiły przeszkodę do wszczęcia postępowania w sprawie.

4 Kolegium wskazało, że decyzją z [...] listopada 2013 r. (znak [...]) utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy T. P. z [...] maja 2013 r. (znak [...]). Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu prawomocnym wyrokiem z dnia [...] maja 2014 r. (sygn. akt IV SA/Po [...]) oddalił skargę. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że orzeczenie o odmowie wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności można wydać z przyczyn podmiotowych i przedmiotowych, np. takich, gdy żądanie stwierdzenia nieważności dotyczy decyzji, która jeszcze nie została wydana, która została w określonym trybie wyeliminowana z obrotu prawnego, jak również, gdy podmiot żądający wszczęcia nie ma legitymacji strony. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności rozpoczęte na żądanie strony składa się z dwóch etapów. W pierwszej fazie badane są jedynie kwestie formalne. W niniejszej sprawie zaistniały przeszkody przedmiotowe uniemożliwiające prowadzenie postępowania albowiem wniosek o wszczęcie postępowania nieważnościowego dotyczył decyzji organu I instancji, utrzymanej w mocy przez organ II instancji, która była kontrolowana przez Sąd.

5 Decyzja ta została poddana kontroli przez sąd administracyjny, który nie tylko stwierdził, że decyzja Kolegium oraz poprzedzająca ją decyzja Wójta Gminy T. P. nie narusza prawa, ale zbadał także z urzędu przesłanki nieważności postępowania, wymienione w art. 156 § 1 pkt 1-7 K.p.a. Oddalenie skargi zamyka więc organowi administracyjnemu drogę do stwierdzenia nieważności, ponieważ jest on związany oceną prawną decyzji, zawartą w wyroku sądu. Organ nie ma zatem możliwości ingerowania w prawomocne orzeczenie sądu, co miałoby miejsce, gdyby próbował doprowadzić do stwierdzenia nieważności decyzji uprzednio już ocenionej przez sąd administracyjny. Stąd orzeczono, jak w rozstrzygnięciu.

6 Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu T. W. reprezentowany przez S. W., nie przedstawiając zarzutów ani motywów skargi.

7 W odpowiedzi SKO w P. wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

8 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

9 Skarga T. W. nie miała usprawiedliwionych podstaw.

10 Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest prawidłowość postanowienia SKO w P. z [...] kwietnia 2020 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy T. P. z [...] maja 2013 r. znak [...] dotyczącej ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji na działkach nr [...] i [...], w m. S. , gm. T. P. .

11 Materialnoprawną podstawą wydanego postanowienia był przepis art. 61a § 1 K.p.a., zgodnie z którym, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Jak zasadnie zauważyło Kolegium, w doktrynie, do innych uzasadnionych przyczyn braku podstaw wszczęcia postępowania należy zaliczyć powagę rzeczy osądzonej - sprawa została już raz rozstrzygnięta.

12 Sąd podziela pogląd, że jeżeli już raz wszczęto postępowanie nadzorcze i odmówiono stwierdzenia nieważności decyzji, nie można raz jeszcze domagać się wszczęcia postępowania w tej samej sprawie, chociażby skarżący powoływał się na inne przyczyny nieważności. W orzecznictwie podkreśla się również, że ponowne wszczęcie postępowania nadzorczego i wydanie nowej decyzji nadzorczej, niezależnie od kierunku rozstrzygnięcia, obarczone jest wadą nieważności, określonej w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] kwietnia 2009 r., sygn. akt I OSK [...], orzeczenia dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

13 Określona w przepisie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. przyczyna stwierdzenia nieważności to powaga rzeczy osądzonej (tzw. res iudicata). W związku z tym ponowne rozstrzygnięcie przez organ sprawy załatwionej wcześniej decyzją ostateczną jest możliwe tylko po uchyleniu pierwotnej decyzji w ustalonym przez prawo trybie. Dla stwierdzenia, że nastąpiło naruszenie rei iudicata, istotne znaczenie ma istnienie tożsamości obu spraw. Decyzja ostateczna ma bowiem powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą prawną stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami.

14 Jak wskazuje analiza akt sprawy postępowanie dotyczące wniosku skarżącego o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy T. P. z [...] maja 2013 r. zostało już prawomocnie rozstrzygnięte. Jak prawidłowo wyjaśniło Kolegium decyzją z [...] listopada 2013 r. (znak [...]) utrzymało ono w mocy decyzję Wójta Gminy T. P. z [...] maja 2013 r. (znak [...]), której aktualnie skarżący zażądał stwierdzenia nieważności. Następnie wyrokiem z [...] maja 2014 r. sygn. akt IV SA/Po [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę na ww. decyzję SKO w P. z [...] listopada 2013 r., a Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z [...] maja 2016 r. sygn II OSK [...] oddalił skargę kasacyjną na powyższe orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu.

15 Z powyższego wynika, że już uprzednio – przed złożeniem wniosku przez T. W. z [...] grudnia 2019 r. - prawomocnej kontroli, również w zakresie ewentualnych kwalifikowanych wad, poddana została decyzja Wójta Gminy T. P. z [...] maja 2013 r., której stwierdzenia nieważności aktualnie skarżący zażądał.

16 W tym stanie rzeczy bez wątpienia ziściła się przesłanka odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego, o jakiej mowa w art. 61a K.p.a.

17 Z uwagi zatem na zgodność z prawem zaskarżonego postanowienia Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. Z 2019 r. Poz. 2325 ze zm.) skargę oddalił.