Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18 maja 2022 r., II SA/Po 933/21

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18 maja 2022 r., II SA/Po 933/21

Sentencja

1 Dnia 18 maja 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jan Szuma Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska – Tylewicz (spr.) Asesor WSA Paweł Daniel po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 maja 2022 roku sprawy ze skargi J. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2021 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę.

Uzasadnienie

2 Burmistrz Miasta i Gminy S. (dalej jako Burmistrz), decyzją z dnia [...] września 2021 r. nr [...], działając na podstawie art.104 i art. 108 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2021.735 dalej k.p.a.), art. 17 ust. 1 pkt 5, art. 39 ust. 1 i 2 w związku z art.8, art. 106 ust. 1 i 4, art. 110 ust. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. 2020.1876 ze zm. dalej u.p.s.), § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia II lipca 2018 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej ( Dz. U. z 13 lipca 2018 r. poz. 1358) przyznał J. L. (dalej jako strona lub skarżąca) świadczenie pieniężne z pomocy społecznej:

3 - Zasiłek celowy na zakup żywności w wysokości [...] zł,

4 - Zasiłek celowy na zakup środków czystości w wysokości [...] zł,

5 - Zasiłek celowy na zakup środków ochrony osobistej przeciw COVID 19 w wysokości [...] zł,

6 - Zasiłek celowy na opłatę czynszu w wysokości [...] zł,

7 - Zasiłek celowy na pokrycie kosztów dojazdu i powrotu na konsultację medyczną do P. w wysokości [...] zł,

8 - Zasiłek celowy na częściowe dofinansowanie zakupu piżam w wysokości [...] zł,

9 - Zasiłek celowy na zakup spodni w wysokości [...] zł,

10 - Zasiłek celowy na pokrycie kosztów robocizny w łazience i refundację zakupu włącznika światła w wysokości [...] zł,

11 - Zasiłek celowy na zakup specjalistycznych past do zębów w wysokości [...] zł,

12 - Zasiłek celowy na częściową refundację zakupionej lampy do łazienki w wysokości [...] zł

13 Łączna wysokość [...] zł.

14 Na podstawie przeprowadzonego rodzinnego wywiadu środowiskowego organ stwierdził, że skarżąca spełnia kryteria ustawy o pomocy społecznej określone w art. 8 ust. 1. Łączny dochód rodziny ustalony zgodnie z art. 6 ust. 3 i 4 oraz art. 8 ust. 3-13 u.p.s. wynosi [...] zł, co stanowi w przeliczeniu na osobę kwotę [...]zł i nie przekracza dochodu określonego w art. 8 ust. 1. Organ wskazał, że mając na względzie fakt, iż posiadane środki finansowe nie wystarczają na zaspokojenie podstawowych potrzeb gospodarstwa domowego istnieją przesłanki do przyznania świadczenia w formie zasiłku celowego.

15 J. L. odwołała się od ww. decyzji, kwestionując wysokość zasiłku na żywność, środki higieny osobistej i czystość oraz ochrony przeciwko COVID19. Jej zdaniem przyznane kwoty są niewystarczające, a ona nie jest w stanie pokryć tych potrzeb z otrzymywanego zasiłku stałego. Podkreśliła, że decyzja nie uwzględnia aktualnego wzrostu cen wielu towarów. Podała, ze wnosiła o [...] zł na zakup 2 piżam z długim rękawem (wg kosztorysu), a przyznano jej tylko [...] zł. Piżam potrzebuje na wyjazd uzdrowiskowy. Podobnie w przypadku lampki do łazienki- otrzymała tylko [...] zł, a potrzeba zgodnie z fakturą [...] zł.

16 Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] września 2021 r. nr [...], działając na podstawie art. 1 ust 1 ustawy z dnia 12 października 1994r.o samorządowych kolegiach odwoławczych (tj. Dz. U. z 2018r., poz. 570), art. 127 § 2 , art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 2 do art. 4 ,art. 7 pkt. 2 do 15 , art. 8 ust.1 pkt. 1 oraz art. 39 ust.1 i 2 u.p.s. oraz §1 pkt 1 lit."a" rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018r.w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń z pomocy społecznej (Dz. U. z 2018r., poz. 1358), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

17 Kolegium wskazało, że organ I instancji przyznał stronie łącznie kwotę [...]zł zasiłków celowych. Burmistrz przeprowadzając postępowanie wyjaśniające, sporządził w dniu [...] września 2021 r. aktualizację wywiadu środowiskowego (k. 13). Według ustaleń organu I instancji skarżąca prowadzi nadal samodzielne gospodarstwo domowe . Dochód Pani J. L. stanowi: zasiłek stały w kwocie miesięcznej [...] zł oraz dodatek mieszkaniowy w wysokości [...] zł (łączny dochód wynosi zatem [...] zł), a więc jest niższy niż kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej, które wynosi [...] zł. Ustalono także, iż strona jest przewlekle chora (leczenie i konsultacje medyczne) i posiada umiarkowany stopień niepełnosprawności . W ocenie Strony postępowania jej sytuacja zawodowa , materialna nie uległy zmianie w stosunku do poprzedniego wywiadu. Natomiast sytuacja zdrowotna pogorszyła się (oświadczenie z dnia [...] września 2021 r. k. 10). Strona postępowania z uwagi na stan zdrowia została zakwalifikowana przez NFZ do leczenia uzdrowiskowego (k.4 ). Poza tym organ I instancji wskazał, iż wniosek skarżącej został złożony w dniu [...] września 2021 r. zawierając skonkretyzowane finansowo oczekiwania Pani J. L. (k.2) Zostały one uściślone w treści wywiadu środowiskowego - zwłaszcza jeśli chodzi o wysokość oczekiwanego przez Stronę postępowania zasiłku celowego

18 Organ odwoławczy, analizując ustalenia organu I instancji uznał, iż rozstrzygnięcie tego organu w sprawie przyznania zasiłku celowego w łącznej kwocie [...]zł, zapadłe przy uwzględnieniu postanowień art. 2 do art. 4, art. 7 pkt 2 do 15, art. 8 ust. 1 pkt 1 oraz art. 39 ust.1 i 2 u.p.s., jest w tym stanie prawnym oraz faktycznym sprawy zgodne z prawem.

19 Przedmiotowa decyzja z dnia [...] września 2021r. została poprzedzona postępowaniem wyjaśniającym, przy uwzględnieniu ustaleń w związku z aktualizacją wywiadu środowiskowego z dnia [...] września 2021r. oraz zebranych w sprawie dokumentów - między innymi zestawieniem potrzeb bytowych, które zostały zabezpieczone dla strony postępowania w okresie od dnia [...] stycznia 2021 r. do dnia [...] września 2021r. na łączną kwotę [...]zł. czyli średniomiesięcznie pomoc dla Pani Lekier wynosiła w tym roku [...] zł. Organ I instancji prawidłowo ustalił - na podstawie zebranych dokumentów - sytuację dochodową (stały dochód w wysokości [...] zł miesięcznie przy szerokiej co miesięcznej pomocy finansowej na zaspokojenie podstawowych potrzeb bytowych) oraz bytową skarżącej, która uzasadnia przyznanie pomocy finansowej w wysokości określonej w decyzji z dnia [...] września 2021 r.

20 Zdaniem Kolegium Burmistrz przeprowadził prawidłowo postępowanie wyjaśniające ustalając, iż potrzeby, które zgłosiła Pani J. L. mogą być zaspokojone w części i w wysokości określonej w decyzji. SKO stwierdziło, że nawet przy spełnieniu warunków do przyznania zasiłku celowego nie zawsze jest możliwe jego przyznanie w oczekiwanej wysokości.

21 W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżąca ponownie wskazała, że kwestionuje wysokość pomocy m.in. na zakup 2 piżam z długim rękawem, braku [...] zł na lampkę do łazienki. Opisała szczegółowo swoją trudną sytuację zdrowotną. Wyjaśniła też, że jest osobą noszącą rozmiar góry 52 i spodni 46, lecz niskiego wzrostu (148 cm) i trudno jej kupić piżamę, która pasuje. Wskazała, że SKO nie odniosło się do zarzutów odwołania, a jedynie powieliło rozważania organu I instancji. Zignorowało jej argumenty dotyczące wzrostu cen i jej pogarszającej się sytuacji zdrowotnej i życiowej.

22 Pełnomocnik z urzędu skarżącej w piśmie procesowym z dnia [...] lutego 2022 r. podtrzymała skargę, zarzucając naruszenie art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1-4 u.p.s. w zw. z art. 6, 7, 77 § 1, 80, 107 § 1 pkt 6, 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 14 u.p.s. poprzez niepełne ustalenie stanu faktycznego w sprawie, nierozważenie całości materiału dowodowego i przekroczenie zasady uznaniowości przy wydawaniu zaskarżonej decyzji, co w szczególności znalazło odzwierciedlenie w braku odpowiedniego uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji.

23 W kolejnym piśmie procesowym z dnia [...] maja 2022 r. pełnomocnik skarżącej zwróciła uwagę na to, że zakup piżamy jest niezbędną i podstawową potrzebą skarżącej. Skarżąca potrzebuje piżamy z uwagi na częsty pobyt w szpitalu lub ośrodku rehabilitacji. Pełnomocnik wskazała, że skarżąca czuje się dyskryminowana i źle traktowana przez organy pomocy społecznej.

24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

25 Skarga podlega oddaleniu.

26 Przedmiotem skargi w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2021 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy S. przyznającą skarżącej świadczenie pieniężne z pomocy społecznej- zasiłki celowe na szereg zgłoszonych przez skarżąca potrzeb w łącznej wysokości [...] zł. W rozpatrywanej sprawie spór koncentruje się na wysokości przyznanego skarżącej świadczenia z pomocy społecznej. W toku sprawy skarżąca zakwestionowała w szczególności wysokość zasiłku celowego na częściowe dofinansowanie zakupu dwóch piżam.

27 Zgodnie z przepisem art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Zgodnie natomiast z art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s., prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, art. 41, art. 53a i art. 91, przysługuje: 1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty [...]zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej", - przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że skarżąca spełnia kryterium dochodowe albowiem jest osobą bezrobotną i utrzymuje się z zasiłku stałego oraz dodatku mieszkaniowego. Sporną kwestią jest natomiast wysokość przyznanej skarżącej pomocy, która jej zdaniem jest niewystarczająca do zaspokojenia zgłoszonych przez nią potrzeb.

28 Wyjaśnić więc należy, że rozpoznanie wniosku o przyznanie zasiłku celowego na podstawie art. 39 ust. 1 u.p.s. opiera się na zasadzie uznania administracyjnego, o czym świadczy użyte przez ustawodawcę w art. 39 ust. 1 u.p.s. określenie "może być przyznany", zamiast określenia "przyznaje się". Oznacza to, że nawet spełnienie przez ubiegającego się o zasiłek warunków koniecznych do jego uzyskania nie stwarza po stronie organu obowiązku jego przyznania w wysokości żądanej przez stronę. Wysokość, jak i samo przyznanie świadczenia, uzależnione są od możliwości finansowych organu przyznającego pomoc oraz ilości innych osób potrzebujących i zamieszkujących na terenie danej gminy. Jednocześnie organ musi uwzględniać wysokość przyznanych już świadczeń i dokonywać stosownego rozdziału środków tak, aby z pomocy społecznej skorzystała jak największa liczba potrzebujących, gdyż tylko takie postępowanie jest zgodne z zasadami sprawiedliwości społecznej oraz zasadami wynikającymi z przepisów art. 3 ust. 3 i 4 u.p.s. Nie może zatem swojej pomocy skoncentrować na finansowaniu potrzeb tylko jednej osoby (i to zawsze w pełnej, zgłoszonej wysokości) choćby jej sytuacja materialna, czy też zdrowotna była najtrudniejsza.

29 W ocenie skarżącej przyznana przez organ kwota dofinansowania do zakupu dwóch piżam w wysokości [...] zł (z wnioskowanych [...] zł) jest niewystarczająca na zaspokojenie zgłoszonej potrzeby. Skarżąca zgłosiła zapotrzebowanie na piżamę z długim rękawem i nogawkami. Przedłożyła pismo, z którego wynika, iż koszt jednego kompletu to [...] zł (zob. k. 9 akt I instancji). Wskazać więc należy, że środki te, mimo, iż w ocenie skarżącej niewystarczające, z pewnością pozwalają na dofinansowanie zgłoszonej potrzeby, a nawet jej pełną realizację. Sąd weryfikując bowiem ceny bawełnianych piżam z długim rękawem i spodniami długimi lub ľ, z uwzględnieniem rozmiaru wskazanego przez stronę, znalazł oferty piżam w cenie 45-50 zł (dostępne np. na serwisie [...]). O ile więc skarżąca nie chce z własnych środków sfinansować zakupu drugiej piżamy w wybranym przez siebie sklepie w S., jest ona w stanie z otrzymanych środków zakupić dwie piżamy. Podkreślić trzeba, że organ pomocy społecznej nie ma obowiązku sfinansowania każdej zgłoszonej potrzeby i to w wysokości określonej przez wnioskodawcę. Organy administracji w zakresie pomocy społecznej działają w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach muszą realizować cele powierzone im w ustawie o pomocy społecznej. Tym samym organy pomocy społecznej są upoważnione do limitowania rozmiaru przyznawanych świadczeń z uwagi na ograniczone środki finansowe, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia. W ramach pomocy społecznej nie jest zatem możliwe zaspokojenie wszystkich potrzeb osób uprawnionych do przedmiotowych świadczeń w żądanej przez nich wysokości (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 czerwca 2007 r., sygn. akt l OSK 1464/06, z dnia 25 stycznia 2008 r., sygn. akt l OSK 624/07, z dnia 14 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 1498/10, CBOSA). W okolicznościach sprawy należało uznać, że organy orzekające nie przekroczyły granic uznania administracyjnego wynikającego z treści art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. przyznając skarżącej zasiłek celowy.

30 Należy zauważyć, że świadczenia z pomocy społecznej stanowią formę wspomożenia osób w celu przezwyciężenia trudnej sytuacji w jakiej się znalazły i mają jedynie charakter pomocniczy, tzn. są przyznawane w zakresie w jakim osoby ubiegające się o ich przyznanie same we własnym zakresie nie są w stanie ich zapewnić. Jednocześnie ośrodek pomocy ma ograniczone możliwości finansowe, co jest faktem powszechnie znanym. Skarżąca nie została pozbawiona pomocy bowiem otrzymała środki finansowe na wszystkie zgłoszone potrzeby, lecz nie w wysokości przez nią oczekiwanej. Powyższe oznacza, że organy przyznając zasiłek celowy nie pozbawiły skarżącej pomocy a jedynie, miarkując jej wysokość, przy uwzględnieniu poziomu środków finansowych jakimi dysponowały oraz sytuacji skarżącej, jak również potrzeb innych osób ubiegających się o pomoc, ograniczyły ją do kwoty jaką mogły przyznać.

31 Odnosząc się do zarzutów stawianych w piśmie pełnomocnika Sąd wskazuje, że wprawdzie uzasadnienie zaskarżonych decyzji (w szczególności organu I instancji) nie zostało sporządzone w sposób rozbudowany, lecz zarzuty w tej mierze nie mogły doprowadzić do uchylenia decyzji, które odpowiadają prawu. Wskazać trzeba, że w przypadku decyzji uznaniowych kontrola sądowa ograniczona jest do zbadania, czy w toku podejmowania decyzji organ administracji nie przekroczył granic swobodnego uznania, a więc czy zgodnie z art. 7, 77 §1 i 80 k.p.a. dokonano ustalenia stanu faktycznego, a dokonana ocena tych ustaleń znajduje oparcie w materiale dowodowym i uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie z art. 107 k.p.a., a więc w sposób przekonywujący. Z drugiej strony uznaniowy charakter rozstrzygnięcia wyłącza natomiast zasadniczo sądową kontrolę wydanej decyzji z punktu widzenia jej celowości czy słuszności, gdyż jest to domena zastrzeżona dla swobodnego uznania organu administracji. Z art. 39 u.p.s., wynika, że wysokość przyznanego świadczenia zależy od uznania organu rozstrzygającego sprawę. Jak już wyżej wskazano organy odpowiedzialne za udzielenie pomocy dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia. Bezsprzecznym bowiem jest, że przyznana konkretna pomoc musi mieć pokrycie w środkach finansowych, gdyż w przeciwnym wypadku nie mogłaby zostać faktycznie zrealizowana. Na taki właśnie argument powołano się w zaskarżonych decyzjach (w szczególności I instancji) wskazując, że potrzeby o których zaspokojenie wystąpiła skarżąca mogą być zaspokojone w części, co jest uzależnione od posiadanych środków finansowych Ośrodka Pomocy Społecznej w myśl art. 3 ust. 4 u.p.s. Podkreślenia wymaga, że decyzja pierwszoinstancyjną wydana została po prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu, które zakończyło się dla skarżącej pozytywnym rozstrzygnięciem. Organ wnikliwie zweryfikował jej wniosek, przeprowadził rodzinny wywiad środowiskowy i w ramach budżetu jakim dysponuje przyznał pomoc na wszystkie zgłoszone przez J. L. potrzeby. Wbrew zarzutom pełnomocnika organy podjęły czynności w celu ustalenia sytuacji faktycznej i finansowej skarżącej (zob. kwestionariusz wywiadu środowiskowego). Wskazać też trzeba, że nawet jeśli koszty zgłoszonych nie są zbyt wygórowane, to nadal organ nie ma obowiązku sfinansowania ich w pełnej wysokości. Wobec tego podnoszone przez pełnomocnika zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku.

32 Reasumując należy stwierdzić, że organy obu instancji wydały decyzje w oparciu o obowiązujące przepisy, nie przekraczając granic uznania administracyjnego, a w szczególności dokonały potrzebnych ustaleń co do okoliczności, od jakich w świetle ustawy o pomocy społecznej uzależnione jest udzielenie owej pomocy.

33 Z uwagi na przedmiot sprawy nie sposób było odnieść się do zarzutów skarżącej co do dyskryminowania jej i lekceważenia przez organy pomocy społecznej. Ewentualne zastrzeżenia co do tego skarżąca może wyrazić w skardze powszechnej.

34 W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 poz. 329) skargę oddalił.