Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 lipca 2020 r., II SA/Po 921/19

postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 lipca 2020 r., II SA/Po 921/19

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak – Owczarczak (spr.) Sędzia WSA Izabela Paluszyńska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 lipca 2020 r. sprawy ze skargi E. G. na czynność Prezydenta Miasta z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie zapewnienia transportu do placówki oświatowej postanawia: I. odrzucić skargę, II. zwrócić skarżącej kwotę [...]zł ([...]) tytułem uiszczonego wpisu od skargi.

Uzasadnienie

2 Pismem z dnia [...] września 2019 r., wniesionym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, E. G. – reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika będącego radcą prawnym, wniosła skargę na czynność - pismo Prezydenta Miasta z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...], L.dz. [...]. Skarżąca wyjaśniła, że wymienionym pismem odmówiono jej zapewnienia bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu jej dziecka – małoletniego K. G. – do Ośrodka Rewalidacyjno-Wychowawczego "Centrum Edukacyjno-Rehabilitacyjne TĘCZA" w W. koło K..

3 Skarżąca zarzuciła Prezydentowi Miasta naruszenie art. 70 ust. 1, 3 i 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez naruszenie prawa do nauki oraz prawa rodziców do wyboru szkoły oraz naruszenie art. 39 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (tj. Dz.U. z 2019 r. poz. 1148 ze zm.) polegającego na bezpodstawnej odmowie zapewnienia jej dziecku – małoletniemu niepełnosprawnemu synowi K. G., bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do ww. ośrodka rewalidacyjno-wychowawczego.

4 Skarżąca wniosła o stwierdzenie przez Sąd bezskuteczności zaskarżonej czynności wyrażonej w piśmie z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] (L.dz. [...]), o uznanie obowiązku Prezydenta Miasta do zorganizowania bezpłatnego transportu i opieki jej syna K. do Ośrodka Rewalidacyjno-Wychowawczego "Centrum Edukacyjno-Rehabilitacyjne TĘCZA" w W. koło K. do końca roku szkolnego 2019/2020 oraz o zasądzenie na jej rzecz od Miasta O. W. zwrotu kosztów dojazdu syna K. z miejsca zamieszkania do wymienionego Ośrodka w okresie od dnia 16 września 2019 r. do dnia uznania obowiązku. Skarżąca wniosła ponadto o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania sądowego.

5 W uzasadnieniu skargi wyjaśniła, że w dniu [...] lipca 2019 r. zwróciła się do Prezydenta Miasta o zapewnienie jej synowi transportu i opieki w czasie przewozu z miejsca zamieszkania do ośrodka rewalidacyjno-wychowawczego w W.. We wniosku wskazała, że syn jest osobą niepełnosprawną i posiada orzeczenie nr [...]/2019 o potrzebie kształcenia specjalnego z uwagi na niepełnosprawności sprzężone. W odpowiedzi pismem z dnia [...] sierpnia 2019 r., nr [...] (L.dz. [...]), Prezydent Miasta odmówił uwzględnienia wymienionego wniosku wskazując, że zgodnie z art. 127 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (tj. Dz.U. z 2019 r. poz. 1148) gmina jest zobowiązana do zapewnienia niepełnosprawnym dzieciom bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły. Jednocześnie organ poinformował, że zwrócił się do dyrekcji Zespołu Szkół Specjalnych w O. W. o możliwość przyjęcia od nowego roku szkolnego dziecka i realizowania wszystkich zaleceń zawartych w orzeczeniu nr [...]/2019 o potrzebie kształcenia specjalnego. Zdaniem skarżącej stanowisko to nie ma oparcia w przepisach prawa, bowiem powołany art. 127 ustawy Prawo oświatowe nie daje gminy swobody w wyborze szkoły lub ośrodka, do którego zapewnia niepełnosprawnym dzieciom bezpłatny transport i opiekę w czasie przewozu. Podkreśliła, że obowiązek ten jest realizacją konstytucyjnego prawa do nauki (art. 70 ust. 1 Konstytucji RP), a podejmowanie decyzji w imieniu dziecka w wykonaniu tego prawa należy do rodziców (art. 70 ust. 1 i 3 Konstytucji RP). W świetle art. 39 ust. 4 pkt 2 ustawy Prawo oświatowe obowiązek gminy w tym zakresie został sformułowany jednoznacznie i w pierwszej kolejności to gmina powinna zapewnić niepełnosprawnemu dziecku bezpłatny transport i opiekę podczas przewozu. Natomiast jeżeli rodzice zdecydują się na dowożenie dziecka i zapewnienie opieki podczas przewozu, to gmina zostaje zwolniona z tego obowiązku pod warunkiem, że między gminą a rodzicami dojdzie do zawarcia umowy, o której mowa w art. 39 ust. 4 pkt 3 Prawa oświatowego. Skarżąca podniosła, że w tym przypadku nikt nie wyszedł z propozycją zawarcia takiej umowy, co aktualizuje obowiązek gminy w zakresie zapewnienia transportu i opieki podczas przewozu. Jednocześnie art. 39 ust. 4 pkt 2 ustawy nie formułuje warunku, aby bezpłatny transport dotyczył wyłącznie najbliższego ośrodka rewalidacyjno-wychowawczego, tak jak w przypadku dowozu do najbliższej szkoły podstawowej lub ponadpodstawowej (art. 39 ust. 4 pkt 1 ustawy). Zważywszy, że Ośrodek Rewalidacyjno-Wychowawczy "Centrum Edukacyjno-Rehabilitacyjne TĘCZA" w W. koło K. jest położony w odległości ok. 29 km od miejsca zamieszkania syna skarżącej, a wybór tego ośrodka jest podyktowany treścią orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, to obowiązek gminy jest w tym przypadku uzasadniony. Powyższe, zdaniem skarżącej, uzasadnia stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności.

6 Prezydent Miasta w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu stanowiska organ podniósł, że prawidłowe rozpatrzenie skargi wiąże się ściśle z wykładnią art. 32 ust. 6 ustawy Prawo oświatowe w zakresie interpretowania przesłanki "bliskości" – w odniesieniu do przedszkola, szkoły, ośrodka – użytego w tym przepisie. Na pojęcie to składa się nie tylko element położenia geograficznego, ale również element posiadania przez daną placówkę warunków umożliwiających prawidłowe kształcenie dzieci z konkretnym rodzajem niepełnosprawności. Ten drugi warunek powinien być oceniany indywidualnie w świetle orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego lub orzeczenia o niepełnosprawności danego dziecka. W dniu [...] sierpnia 2019 r. Zespół Szkół Specjalnych im. [...] w O. W. potwierdził możliwość przyjęcia małoletniego K. G. do siebie od dnia 1 września 2019 r. i że jest placówką kształcenia specjalnego, która w pełni zrealizuje zalecenia zawarte w orzeczeniu nr [...]/2019 wydanym przez Poradnię Psychologiczno-Pedagogiczną w O. W..

7 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje;

8 Skargę jako niedopuszczalną należało odrzucić.

9 Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2019 r. poz. 2167) sąd administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i procesowego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2020 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

10 Na wstępie wyjaśnić należy, że czynność odmowy zapewnienia transportu dziecka niepełnosprawnego do ośrodka rewalidacyjno-wychowawczego, wydawana na podstawie przepisów ustawy Prawo oświatowe, należy do kategorii określonej w przepisie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a więc do innych aktów i czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Na tego rodzaju akty lub czynności przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Jednakże, w opinii Sądu, zaskarżona w rozpatrywanym przypadku czynność takiego aktu nie stanowi. Aby można było mówić o akcie lub czynności z zakresu administracji publicznej musi zostać podjęta przez organ administracji publicznej oraz musi dotyczyć stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Takiego waloru nie ma będąca przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie czynność – pismo Prezydenta Miasta z dnia [...] sierpnia 2019 r., nr [...], L.dz. [...]. Treść tego pisma jest jednoznaczna. Organ informuje skarżącą, iż z uwagi na treść art. 39 ust. 4 pkt 1 i art. 127 ustawy Prawo oświatowe wystąpił do dyrekcji Szkoły Podstawowej Nr [...] w O. W. oraz Zespołu Szkół Specjalnych w O. W. w sprawie możliwości przyjęcia od nowego roku szkolnego dziecka oraz realizowania zaleceń zawartych w orzeczeniu Nr [...]/2019 wydanym przez Poradnię Psychologiczno-Pedagogiczną w O. W.. Co istotne, organ podał, iż w związku z koniecznością uzyskania tych informacji decyzja w sprawie organizacji bezpłatnego transportu i opieki dla syna skarżącej K. G. w czasie przewozu do Ośrodka Rewalidacyjno-Wychowawczego "Centrum Edukacyjno-Rehabilitacyjne TĘCZA" w W. zostanie przesłana po otrzymaniu tych opinii. W świetle powyższego nie można przyjąć, że w zaskarżonym piśmie z dnia [...] sierpnia 2019 r., nr [...], L.dz. [...], Prezydent Miasta zajął ostateczne stanowisko w przedmiocie wniosku skarżącej z dnia [...] lipca 2019 roku.

11 Ostateczne stanowisko w przedmiotowej sprawie organ zawarł w piśmie z dnia [...] września 2019 roku nr [...], L.Dz. [...], informując skarżącą, iż zgodnie z informacją uzyskaną od dyrekcji Zespołu Szkół Specjalnych w O. W. w placówce tej istnieje możliwość przyjęcia w roku szkolnym 2019/2020 dziecka skarżącej oraz realizowania wszystkich zaleceń zawartych w orzeczeniu Nr [...]/2019 wydanym przez Poradnię Psychologiczno-Pedagogiczną w O. W. o potrzebie kształcenia specjalnego. Prezydent Miasta poinformował skarżącą, iż z uwagi na to nie ma możliwości organizacji bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do Ośrodka Rewalidacyjno-Wychowawczego "Centrum Edukacyjno-Rehabilitacyjne TĘCZA" w W. (dowód: pismo z dnia [...] września 2019 r. nr [...], L.Dz. [...] – załączone do akt administracyjnych sprawy).

12 Wskazać zatem należy, iż Naczelny Sąd Administracyjny w orzeczeniach wydanych w okresie obowiązywania art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. z 1997 r. Nr 74, poz. 368 ze zm.) uznał m.in., że przez akty lub czynności organu administracji publicznej, o jakich mowa w art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy o NSA, należy rozumieć głównie działania materialno-techniczne wywołujące określone skutki prawne, które mogą mieć charakter władczy (uchwała NSA z 8.09.2003 r., OPS 2/03, ONSA 2004/1, poz. 5). Jak wyżej wykazano, takiego skutku i takiego charakteru nie można nadać zaskarżonej czynności – pismu Prezydenta Miasta z dnia [...] sierpnia 2019 r., nr [...], L.dz. [...]. W opinii Sądu choć treść tego pisma wskazuje, iż organ stoi na stanowisku, że pozytywne rozpatrzenie wniosku o zapewnienie przez gminę bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu syna skarżącej – małoletniego K. G. – do ośrodka rewalidacyjno-wychowawczego w W. uzależnione jest od wykazania, że na terenie miasta O. W. nie ma placówki, która w pełni zrealizuje zalecenia zawarte w orzeczeniu nr [...] wydanym przez Poradnię Psychologiczno-Pedagogiczną w O. W., to ocena tego stanowiska możliwa byłaby w sytuacji, gdyby skarga wniesiona została na czynność późniejszą – pismo Prezydenta Miasta z dnia [...] września 2019 r. nr [...], L.dz. [...], które doręczone zostało skarżącej w dniu [...] września 2019 r. Przedmiotowa skarga wniesiona została [...] września 2019 r., zatem nie można uznać, iż w istocie przedmiotem skargi była czynność (pismo) z dnia [...] września 2019 r.

13 Mając powyższe na uwadze należało uznać, że skarga jako wniesiona na pismo nie stanowiące aktu lub czynności o jakiej stanowi art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., jest niedopuszczalna. Z tych przyczyn Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a., skargę odrzucił (pkt I).

14 O zwrocie kosztów sądowych Sąd postanowił w pkt II postanowienia, na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy. W tym przypadku strona skarżąca uiściła wpis sądowy od skargi w kwocie [...]zł ([...]), a sprawa została rozpatrzona na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 poz. 374 ze zm.). Zgodne z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy (w realiach rozpatrywanej sprawy sprawa została pierwotnie skierowania na rozprawę) mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.