Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 marca 2021 r., II SA/Po 857/20

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 marca 2021 r., II SA/Po 857/20

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 marca 2021 r. sprawy ze skargi M. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2020r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę

Uzasadnienie

2 Decyzją z dnia [...] czerwca 2020 r., nr [...]/2020, wydaną na podstawie art. 17, art. 23, art. 24, art. 25, art. 30, art. 32 ustawy z dnia [...] listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz.U. z 2020 r., poz. 111 ze zm., dalej: "u.ś.r."), Wójt Gminy R. odmówił M. J. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., wnioskowanego na matkę S. B.. Decyzja wydana została po rozpatrzeniu wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego złożonego dnia [...] stycznia 2020 r. Organ uznał, że skoro niepełnosprawność matki wnioskodawczyni nie powstała zgodnie z dyspozycją art. 17 ust. 1b u.ś.r., to nie zostały spełnione łącznie wszystkie wymienione w art. 17 u.ś.r. przesłanki uprawniające do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Ponadto, od dnia [...] listopada 2018 r. do [...] kwietnia 2020 r. wnioskodawczyni była uprawniona do specjalnego zasiłku opiekuńczego przyznanego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką.

3 Odwołanie od powyższej decyzji wniósł pełnomocnik wnioskodawczyni - adwokat M. Ż. - podnosząc, że zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 (Dz. U. z 2014 r., poz. 1443; OTK-A 2014/9/104) art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Wobec tego, w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem wymienionego kryterium.

4 Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: SKO, Kolegium) decyzją z dnia [...] września 2020 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r.- Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020r., poz. 256 ze zm., dalej "k.p.a." ) w zw. z art. 17, art. 24 ust. 2 i 4 u.ś.r., uchyliło w całości zaskarżoną decyzję organu I instancji oraz orzekło o przyznaniu M. J. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką sprawowaną nad matką S. B. w okresie od dnia [...] maja 2020r. na czas nieokreślony, w wysokości [...] zł miesięcznie.

5 W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że zaskarżona decyzja organu I instancji wydana została po ponownym rozpatrzeniu sprawy z wniosku M. J. z dnia [...] stycznia 2020r., na skutek kasacyjnej decyzji SKO w P. z dnia [...] marca 2020r. (nr [...]). Kolegium podniosło, że w uzasadnieniu wymienionej decyzji kasacyjnej wskazano, że art. 17 ust. 1b ustawy z dnia [...] listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych, wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014r. wydanym w sprawie o sygnaturze K-38/13 (Dz.U. z 2014r. poz. 1443) - w zakresie jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności - został uznany za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Mając powyższe na uwadze Kolegium stwierdziło wówczas, że M. J. spełnia wszystkie pozytywne przesłanki do przyznania jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką sprawowaną nad matką. Jednakże mając na uwadze, że strona nadal jest uprawniona do specjalnego zasiłku opiekuńczego, co stanowi przesłankę negatywną, a organem właściwym do uchylenia decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy jest Wójt Gminy R., uchylono zaskarżoną decyzję i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji wskazując, że warunkiem przyznania wnioskującej świadczenia pielęgnacyjnego jest rezygnacja z przyznanego decyzją Wójta Gminy R. z dnia [...] grudnia 2019r. specjalnego zasiłku opiekuńczego. Mając to na uwadze Wójt Gminy R. decyzją z dnia [...] maja 2020r. ([...]), uchylił w całości decyzję własną z dnia [...] grudnia 2019r. ([...]) w sprawie przyznania M. J. specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku ze sprawowaną opieką nad matką. Z decyzji tej wynika, że specjalny zasiłek opiekuńczy wypłacany był stronie do [...] kwietnia 2020r., a uchylony został od dnia [...] maja 2020r. Strona została prawidłowo pouczona o środkach zaskarżenia, lecz nie złożyła odwołania, tym samym decyzja ta jest ostateczna. Następnie, po ponownym rozpatrzeniu wniosku M. J., Wójt Gminy R. decyzją nr [...]/2020 z dnia [...] czerwca 2020r., ponownie odmówił przyznania wnioskującej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką sprawowaną nad matką S. B.. Z treści uzasadnienia decyzji wynika, że organ I instancji nadal stoi na stanowisku, iż skoro niepełnosprawność wymagającej opieki S. B. nie powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia, a ustawodawca nie dokonał nowelizacji ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie art. 17 ust. 1b, to należało odmówić prawa do wnioskowanego świadczenia, choć pozostałe przesłanki do jego uzyskania zostały spełnione. Kolegium wyjaśniło, że stanowisko organu I instancji dotyczące wykładni art. 17 ust. 1b u.ś.r. jest nieprawidłowe i w konsekwencji odwołanie zasługiwało na uwzględnienie. Kolegium stwierdziło, że w przedmiotowej sprawie organ I instancji błędnie zastosował art. 17 ust. 1b u.ś.r. pomijając, że doszło do zmiany stanu prawnego wskutek wejścia w życie przywołanego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego eliminującego z porządku prawnego niekonstytucyjny fragment tego przepisu oraz wytycznych przedstawionych w uzasadnieniu wcześniejszej decyzji kasacyjnej.

6 Kolegium wskazało, że strona z wnioskiem o ustalenie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wystąpiła po wejściu w życie wyżej opisanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego, w związku z tym brak było podstaw do stosowania przy rozstrzyganiu przedmiotowej sprawy regulacji wynikającej z art. 17 ust. 1b u.ś.r. W tym stanie faktycznym i prawnym SKO w P. stwierdziło, że M. J. spełnia wszystkie pozytywne przesłanki do przyznania jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką sprawowaną nad matką. Z materiału dowodowego sprawy wynika, że matka wnioskującej orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w O. nr [...] z dnia [...] listopada 2018r., zaliczona została na stałe do osób niepełnosprawnych ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz, że niepełnosprawność istnieje od 55-go roku życia, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od [...] października 2018r. Faktyczną opiekę nad chorym rodzicem sprawuje odwołująca się, która w związku z obowiązkami opiekuńczymi nie podejmuje zatrudnienia. Ponieważ M. J. w związku ze sprawowaną opieką nad matką uprawniona była mocą decyzji Wójta Gminy R. nr [...] z dnia [...] grudnia 2019r. do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Decyzja ta została na wniosek strony uchylona decyzją Wójta Gminy R. z dnia [...] maja 2020r., a z jej treści wynika, że specjalny zasiłek opiekuńczy wypłacany był stronie do [...] kwietnia 2020r. i uchylony został od dnia [...] maja 2020r. Strona prawidłowo pouczona nie złożyła odwołania od tej decyzji, jest więc ona ostateczna.

7 Kolegium wyjaśniło, że mając to na uwadze o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego orzekło na okres od dnia [...] maja 2020r. na czas nieokreślony. Z dniem [...] maja 2020r. ustała bowiem negatywna przesłanka uniemożliwiająca przyznanie stronie świadczenie pielęgnacyjnego (uchylenie decyzji organu I instancji nr [...] z dnia [...].12.2019 r. przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy).

8 Pełnomocnik M. J. wniósł skargę na opisaną decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, zaskarżając ją w części, w jakiej nie przyznano świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia [...] stycznia 2020 r. do dnia [...] kwietnia 2020 r. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie prawa materialnego:

9 - art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. poprzez jego nieprawidłową wykładnię, polegającą na uznaniu, iż wyklucza on możliwość zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego;

10 - art. 27 ust. 5 u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że świadczenie pielęgnacyjne nie może być przyznane osobie, która ma już ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, gdy zarówno wykładnia językowa, jak i funkcjonalna prowadzi do wniosku, że w sytuacji, gdy wobec danej osoby występuje zbieg uprawnień do jednego z wymienionych w tym przepisie świadczeń, to osoba uprawniona ma prawo wyboru świadczenia.

11 Mając powyższe na uwadze pełnomocnik wniósł o uchylenie decyzji SKO w P. z dnia [...] września 2020 r, nr [...], w zakresie określenia daty początkowej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie M. J. świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia [...] stycznia 2020 r., ewentualnie przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania.

12 Pełnomocnik podniósł, że skarżąca we wniosku o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wniosła o uchylnie decyzji przyznającej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego w sytuacji przyznania wnioskowanego świadczenia. Tym samym skarżąca dokonała wyboru świadczenia, o którym mowa w art. 27 ust. 5 pkt 5 u.ś.r., zatem nie może zostać pozbawiona prawa do świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia złożenia wniosku. Zgodnie z dyspozycją zawartą w treści art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. W przedmiotowej sprawie organ odwoławczy nie uwzględnił przy tym okoliczności, iż nie do przyjęcia jest sytuacja, w której osoba spełniająca warunki do uzyskania jednocześnie kilku różnych świadczeń z pomocy społecznej, otrzymuje świadczenie mniej korzystne, mimo iż skarżąca mogła dokonać wyboru i wyraźnie oświadczyła, że wybiera świadczenie bardziej korzystne.

13 SKO w P. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Nie znajdując podstaw do zmiany decyzji Kolegium wskazało, że działając na wniosek strony organ orzekający uchylił jej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego od dnia [...] maja 2020r., a rozstrzygnięcie tej kwestii nie zostało przez pełnomocnika zakwestionowane i w momencie rozstrzygania przez Kolegium sprawy w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego było już rozstrzygnięciem ostatecznym. W związku z powyższym Kolegium nie mogło przyznać M. J. świadczenia pielęgnacyjnego wcześniej niż od dnia [...] maja 2020r., albowiem dopiero z tą datą ustała negatywna przesłanka wynikająca z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit b) ustawy. Na marginesie Kolegium podało, że matka skarżącej zmarła dnia [...] czerwca 2020r., o czym poinformował organu I instancji pismem z dnia [...] października 2020r.

14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

15 Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej przyjmując jako kryterium kontroli zgodność z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

16 Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za niezasadną.

17 Przedmiotem kontroli Sądu było rozstrzygnięcie dotyczące odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką za okres od [...] stycznia 20207 r. do [...] kwietnia 2020 r. Zakreślony czasookres wynikał z faktu, że wniosek o przyznanie tego świadczenia został złożony przez skarżącą [...] stycznia 2020 r., a w toku postępowania świadczenie pielęgnacyjne zostało jej przyznane od [...] maja 2020 r.

18 Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 111, przywoływanej jako u.ś.r.).

19 Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom (niż wskazane w pkt 1-3), na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

20 W myśl art. 17 ust. 1b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: nie później niż do ukończenia 18. roku życia albo w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.

21 W przedmiotowej sprawie skarżąca spełniła warunki do przyznania tego świadczenia. W tym zakresie Sąd w pełni podziela stanowisko SKO w P. oraz skarżącej, uwzględniające wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 (Dz.U. poz. 1443), którym orzeczono o niekonstytucyjności wprowadzenia do ustawy o świadczeniach rodzinnych kryterium wieku powstania niepełnosprawności, jako przesłanki uzależniającej uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, zarówno co do jego skutków, jak i kluczowego znaczenia w okolicznościach niniejszej sprawy. Z tego powodu, rozpoznając niniejszą sprawę, organy zobowiązane były uwzględnić wskazany wyrok, którym Trybunał Konstytucyjny uznał przepis art. 17 ust. 1b ustawy za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki.

22 Wskazać należy, że wyrok Trybunału wszedł w życie w dniu ogłoszenia, tj. w dniu [...] października 2014 r. i nie doprowadził wprawdzie do wyeliminowania niekonstytucyjnej normy z porządku prawnego, jednak jego treść wiąże wszystkich - w myśl art. 190 ust. 1 Konstytucji RP - i stanowi dla organów administracji oraz sądów administracyjnych istotną wskazówkę interpretacyjną. Ma on wpływ na sytuację prawną skarżącej i dlatego organy administracji rozstrzygające o prawie skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego miały obowiązek procedować w oparciu o przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych z wyłączeniem tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, która z dniem [...] października 2014 r. została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną. Orzecznictwo sądów administracyjnych, aprobujące zaprezentowane stanowisko, jest stosunkowo jednolite (por. m.in. wyroki NSA z 7 września 2016 r., sygn. akt I OSK 755/16, z dnia 14 grudnia 2016 r., sygn. akt I OSK 1614/16; orzeczenia dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

23 Sąd podzielił również stanowisko Kolegium co do przyczyn odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia za okres od [...] stycznia 2020 r. do [...] kwietnia 2020 r.

24 Jak wynika z akt sprawy skarżąca w dniu [...] stycznia 2020 r. wniosła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, jednocześnie składając oświadczenie o rezygnacji z otrzymywanego specjalnego zasiłku opiekuńczego, otrzymywanego od dnia [...] listopada 2018 r., w przypadku wydania decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne. Sporne pozostało więc przyznanie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego za okres od [...] stycznia 2020 r. do [...] kwietnia 2020 r. Orzekając o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego za okres od [...] maja 2020 r. na czas nieokreślony Kolegium argumentowało, że ostateczna decyzja Wójta Gminy R., którą przyznano skarżącej specjalny zasiłek opiekuńczy, została uchylona od dnia [...] maja 2020 r. i do dnia [...] kwietnia 2020 r. skarżącej wypłacono specjalny zasiłek opiekuńczy oraz, że skarżąca nie złożyła odwołania od decyzji Wójta Gminy R. z dnia [...] maja 2020r. (nr [...]), którą uchylona została decyzja z dnia [...] grudnia 2019r. ([...]) w sprawie przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku ze sprawowaną opieką nad matką. Kolegium podniosło, że decyzja organu I instancji z dnia [...] maja 2020 r. jest ostateczna, a zatem musi zostać uwzględniona przy ocenie, od jakiego momentu świadczenie pielęgnacyjne może zostać przyznane. Stanowisko to skład orzekający w okolicznościach niniejszej sprawy podziela.

25 Należy mieć na uwadze, że zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli opiekun osoby niepełnosprawnej ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, niemniej jednak przepis ten nie może być interpretowany w oderwaniu od treści art. 27 ust. 5 u.ś.r., zgodnie z którym w przypadku zbiegu uprawnień m.in. do świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego przysługuje jedno z tych świadczeń, wybrane przez osobę uprawnioną. Niewątpliwie celem tych regulacji jest uniemożliwienie osobom uprawnionym równoczesnego pobierania tych świadczeń, co nie wyklucza jednak możliwości przyznania innego świadczenia (zmiany) w przypadku spełniania warunkujących go przesłanek. Oznacza to prawo wyboru przez osobę wnioskującą świadczenia korzystniejszego, co uzależnione jest od wcześniejszej rezygnacji z dotychczas pobieranego (por. wyrok WSA w Opolu z dnia 24 kwietnia 2018 r., sygn. akt II SA/Op 34/18, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 27 lutego 2018 r., sygn. akt IV SA/Wr 6/18, dostępne na http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy skarżąca takiego wyboru dokonała, składając stosowne oświadczenie w dniu [...] stycznia 2020 r. W takiej sytuacji oraz mając na uwadze zbieg prawa do obu świadczeń, organ I instancji decyzją z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] uchylił decyzję przyznającą skarżącej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego od dnia [...] maja 2020 r. Co istotne, decyzja z dnia [...] maja 2020 r. wydana została w trybie art. 155 k.p.a., a uchylenie decyzji ostatecznej w trybie art. 155 k.p.a. następuje zawsze ze skutkiem prawnym ex nunc - z mocą od jej wydania, a nie ex tunc, jak w przypadku stwierdzenia nieważności decyzji w trybie art. 156 § 1 k.p.a.

26 Tryb przewidziany w art. 155 k.p.a. jest jednym z trybów nadzwyczajnych umożliwiających zmianę ostatecznej decyzji administracyjnej, na mocy której strona nabyła prawo. Na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych podobna regulacja zawarta została w art. 32, zgodnie z którym (ust. 1) organ właściwy oraz wojewoda mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń. Również decyzja wydana w trybie art. 32 ust. 1 u.ś.r. jest decyzją konstytutywną, co skutkuje tym, że nie można wyeliminować takiej decyzji ostatecznej z obrotu prawnego z mocą wsteczną (ex tunc). Jedynie w przypadku zaistnienia sytuacji nienależnie pobranych świadczeń decyzja uchylająca lub zmieniająca przyznane uprawnienia ma charakter aktu deklaratoryjnego, co umożliwia wyeliminowanie z obrotu decyzji wstecz. W pozostałych przypadkach weryfikacja świadczeń może nastąpić tylko i jedynie ze skutkiem na przyszłość. Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym i doktrynie (por. wyroki NSA: z 4 lutego 2010 r., I OSK 1208/2009, Lexis.pl nr 2238289; z 19 stycznia 2009 r., I OSK 535/2008, Lexis.pl nr 2445335; wyrok WSA w Łodzi z 15 kwietnia 2011 r., II SA/Łd 288/2011, Lexis.pl nr 3854987; wyrok WSA w Gdańsku z 27 maja 2009 r., II SA/Gd 155/2009, Lexis.pl nr 2456072).

27 Mając to na uwadze Sąd uznał, że decyzja SKO w P. nie narusza wskazanych w zarzutach skargi przepisów u.ś.r.

28 Sądowi znane jest stanowisko zawarte w wyrokach sądów administracyjnych, zgodnie z którym nie jest konieczne stwierdzanie nieważności czy uchylanie decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy, bowiem można dokonać tego w drodze przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z równoczesnym np. wygaszeniem na podstawie art. 162 k.p.a. w zw. z art. 32 ust. 2 u.ś.r. decyzji przyznającej zasiłek od daty przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Sądy zwracają uwagę, że świadczenia te nie mogą być przyznawane w zbiegu, a specjalny zasiłek opiekuńczy jest niższy niż świadczenie pielęgnacyjne za okres, w którym wypłacony był zasiłek a następnie przyznano świadczenie pielęgnacyjne, dlatego organ winien to rozliczyć przez ustalenie należnej wnioskującemu różnicy między kwotą wypłaconą a przyznaną, zaliczając na poczet przyznanego świadczenia pielęgnacyjnego kwotę wypłaconego specjalnego zasiłku opiekuńczego. Jednakże stany faktyczne podlegające kontroli w wyrokach prezentujących takie stanowisko (por. m.in. wyrok WSA w Opolu z dnia 20 września 2018 r., sygn. akt II SA/Op 302/18, LEX nr 2556341) były odmienne od stanu faktycznego niniejszej sprawy.

29 O ile zatem Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. wyklucza możliwość pobierania dwóch świadczeń jednocześnie, jednakże nie uniemożliwia wyboru przez uprawnionego świadczenia także wówczas gdy jedno z nich jest już przyznane wcześniejszą decyzją (wyrok NSA z dnia z dnia 13 lipca 2018 r., sygn. I OSK 235/18, LEX nr 2531523), to jednak do czasu wyeliminowania z obrotu prawnego wydanej w trybie art. 155 k.p.a. decyzji Wójta Gminy R. z dnia [...] maja 2020 r., nie można podzielić stanowiska strony skarżącej, że świadczenie pielęgnacyjne powinno zostać przyznane od dnia [...] stycznia 2020 r. Podkreślenia wymaga, że w ramach niniejszej sprawy - ze skargi na decyzję wydaną w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego, Sąd nie mógł wyeliminować z obrotu prawnego decyzji Wójta Gminy R. z dnia [...] maja 2020 r., która wydana została w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego. Wydając takie rozstrzygnięcie Sąd naruszyłby dyspozycję powołanego na wstępie przepisu art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W rozumieniu powołanego przepisu rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza bowiem, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Na tle komentowanego przepisu szczególnego znaczenia nabiera więc zagadnienie tożsamości sprawy administracyjnej. Zgodnie z powszechnym stanowiskiem doktryny (por. B. Adamiak, Glosa do wyroku NSA z 23.01.1998 r., I SA/Gd 654/96, OSP 1999/1, s. 51) na sprawę administracyjną w znaczeniu materialnym składają się elementy podmiotowe i przedmiotowe, a zatem przy ustalaniu tożsamości sprawy należy badać te właśnie elementy. Tożsamość elementów podmiotowych to tożsamość podmiotu będącego adresatem praw lub obowiązków, a tożsamość przedmiotowa to tożsamość treści tych praw i obowiązków oraz ich podstawy prawnej i faktycznej (tak: Dauter Bogusław, Kabat Andrzej, Niezgódka-Medek Małgorzata, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz do art. 134. Opublikowano: LEX/el. 2019).

30 Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę.

31 Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 2 i art. 120 powołanej ustawy.