Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 15 września 2022 r., II SA/Po 485/22

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 15 września 2022 r., II SA/Po 485/22

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska - Tylewicz Asesor WSA Paweł Daniel (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 września 2022 r. sprawy ze skargi T. K. na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 31 maja 2022r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę

Uzasadnienie

2 Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej również jako: "WINB" albo "organ odwoławczy") postanowieniem z dnia 31 maja 2022 r., nr [...], działając na podstawie art. 59 § 2 oraz art. 123 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.; dalej jako: "K.p.a.") odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. (dalej również jako: "PINB") z dnia 23 marca 2022 r., znak: [...], w przedmiocie rozbiórki budynku gospodarczego z kotłownią wybudowanego bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę na nieruchomości w K. przy ul. [...] nr [...] (działka nr [...] i [...]).

3 W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia wskazano, że decyzją z dnia 23 marca 2022 r., (znak: [...]) PINB nakazał J. K. i B. K. rozbiórkę budynku gospodarczego z kotłownią wybudowanego bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę na nieruchomości w K. przy ul. [...] nr [...] (działka nr [...] i [...]).

4 Odwołanie od powyższej decyzji wraz z wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji oraz wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, podaniem z dnia 20 kwietnia 2022 r. wniósł T. K.. Do wniosku załączono akt notarialny z dnia [...] kwietnia 2022 r. będący umową darowizny przedmiotowej nieruchomości przez J. K. i B. K. na rzecz T. K..

5 Z akt sprawy wynika, że J. K. działał przed organem I instancji przez pełnomocnika w osobie J. K. (pełnomocnictwo z dnia 20 maja 2019 r.) natomiast B. K. nie posiadała pełnomocnika. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, załączonego do akt sprawy organu I instancji wynika, że pełnomocnik - J. K. odebrał decyzję PINB z dnia 23 marca 2022 r., (znak: [...]) w dniu 24 marca 2022 r. (czwartek). Również tego samego dnia powyższa decyzja została doręczona B. K.. Oznacza to, że termin do wniesienia odwołania upłynął J. K. działającemu przez pełnomocnika, jak i B. K. w dniu 07 kwietnia 2022 r. (czwartek).

6 W dniu 22 kwietnia 2022 r. do PINB wpłynął wniosek T. K. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wraz z odwołaniem, który został nadany w placówce Poczty Polskiej S.A. w dniu 21 kwietnia 2022 r. Wnioskodawca wskazał, iż w dniu [...] kwietnia 2022 r. J. K. i B. K. darowali mu przedmiotową nieruchomość, na dowód czego przedłożył akt notarialny oraz, iż ze względu na wiek i stan zdrowia poprzedni właściciele nie wnieśli odwołania.

7 Rozpoznając przedmiotowy wniosek WINB wskazał, że T. K. jako nowy właściciel nieruchomości (umowa darowizny z dnia [...] kwietnia 2022 r.) był uprawniony do wniesienia odwołania. Następnie organ odwoławczy przytoczył treść przepisów K.p.a. regulujących instytucję przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, wyjaśniając, że przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej nie jest natomiast dopuszczalne, gdy strona zawiniła uchybienie terminu, choćby w postaci lekkiego niedbalstwa. Przy ocenie winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od osoby dbającej należycie o swoje interesy.

8 Zdaniem WINB stan zdrowia poprzednich właścicieli pozwalał im na zadbanie o swoje prawa i obowiązki. W szczególności jeden z poprzednich właścicieli - J. K. działał przez pełnomocnika - J. K.. Obowiązkiem pełnomocnika, jak i samych zobowiązanych było ustalenie, czy chcą oni wnieść odwołanie i dochować jego ustawowemu terminowi. Zaniedbanie w tym zakresie wywołuje bowiem dla strony negatywne skutki procesowe i jest sprzeczne z obowiązkiem zachowania należytej staranności zarówno w zakresie działania samych skarżących, jak i ich pełnomocnika. Do dnia sporządzenia umowy darowizny ([...] kwietnia 2022 r.) zobowiązani ani pełnomocnik nie wnieśli odwołania. Również obecny właściciel tego nie zrobił, mimo, iż stał się on właściciel jeszcze w terminie 2 dni do dnia upływu wniesienia odwołania (07 kwietnia 2022 r.). W ocenie WINB T. K. nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania a powyższe powody tj. brak wiedzy o toczącym się postępowaniu oraz wiek i stan zdrowia poprzednich właścicieli są niewystarczające. Nie wynika bowiem z tego, że znaleźli się oni w sytuacji nagłej i nie mogli podjąć odpowiednich czynności aby uprawdopodobnić brak winy w uchybieniu terminu, ani nie wykazali, że wskazana przez nich przyczyna uchybienia istniała, aż do wniesienia prośby o przywrócenie terminu. Stąd w przedmiotowej sprawie przyjąć należało, że argumentacja podniesiona w podaniu o przywrócenie terminu stanowi w rzeczywistości próbę uniknięcia negatywnych skutków zarówno uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, jak i niewystąpienia w sprawie przesłanki braku winy w uchybieniu terminu.

9 Skargę na powyższe postanowienie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu T. K., który podtrzymał stanowisko, że brak terminowego wniesienia odwołania wynikał ze złego stanu zdrowia jego rodziców. W skardze podniesiono, że skarżący nie miał wiedzy o prowadzonym postępowaniu legalizacyjnym i nie uchyla się od możliwości legalizacji budynku.

10 Odpowiadając na skargę WINB podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

12 Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.

13 Na wstępie wyjaśnić należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

14 Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest wydane na podstawie art. 59 § 2 k.p.a. przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. (dalej: PINB) z dnia 23 marca 2022 r., znak: [...], w przedmiocie rozbiórki budynku gospodarczego z kotłownią wybudowanego bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę na nieruchomości w K. przy ul. [...] nr [...] (działka nr [...] i [...]).

15 Zgodnie z art. 58 K.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Natomiast stosownie do art. 59 § 2 K.p.a., o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia. Od takiego rozstrzygnięcia przysługuje skarga do sądu administracyjnego, co wynika z art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a.

16 Rozważania nad zasadnością i prawidłowością formalną orzeczenia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienie zażalenia w niniejszej sprawie należy rozpocząć od stwierdzenia, czy w sprawie faktycznie doszło do uchybienia terminu, bowiem tylko uchybiony termin może zostać skutecznie przywrócony. Ustalenia w zakresie uchybienia terminu do wniesienia środka odwoławczego (odwołania lub zażalenia) następują zatem zasadniczo przy rozpatrywaniu kwestii wpadkowej dotyczącej dopuszczalności przywrócenia terminu do wniesienia takiego środka.

17 Zdaniem Sądu trafne jest stanowisko organu odwoławczego, że decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego została doręczona pełnomocnikowi J. K. w dniu 24 marca 2022 r. (czwartek). Również tego samego dnia powyższa decyzja została doręczona B. K.. Oznacza to, że termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 07 kwietnia 2022 r. Co istotne, również skarżący nie kwestionuje powyższej okoliczności.

18 Przechodząc do oceny merytorycznego oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia wskazać należy, że z treści art. 58 § 1 K.p.a. wynika, że to strona powinna uwiarygodnić, stosowną argumentacją, swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna. W świetle art. 58 § 1 K.p.a. tylko w sytuacji, gdy strona dołożyła wszelkiej staranności i dbałości o swoje interesy, a dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody, w danych warunkach nie do przezwyciężenia, można uznać, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Chodzi zatem o sytuacje, w których strona nie mogła tej przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przy ocenie winy należy bowiem przyjmować obiektywny miernik staranności, jakiej – w danej sytuacji życiowej i osobistej – można wymagać od osoby dbającej należycie o swoje interesy. Kryterium braku winy, jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności. Dopuszczenie się przez stronę chociażby lekkiego niedbalstwa wyklucza możliwość przywrócenia terminu. Innymi słowy, kwestia stopnia zawinienia nie ma w tym przypadku znaczenia, bowiem każdy, nawet najmniejszy stopień zawinienia wyklucza przywrócenie terminu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 marca 2021 r. sygn. akt II OSK 3883/19 i 19 maja 2021 r. sygn. akt I OSK 2539/20, Baza NSA).

19 Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania powinien powoływać się na okoliczności wskazujące na brak winy skarżącego w uchybieniu terminu, które zapewniają uprawdopodobnienie zasadności tego wniosku. Z uwagi na kryterium braku winy, które warunkuje przywrócenie uchybionego terminu, za usprawiedliwione, niezawinione przyczyny niedochowania terminu mogą być uznane wyłącznie takie obiektywne, występujące bez woli strony, okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw – udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie.

20 Trzeba również podkreślić, że w przedmiotowej sprawie chodzi o ocenę winy strony, która nie dokonała czynności procesowej w terminie. Skoro zaś zgodnie z ogólną regułą strona co do zasady może działać przez pełnomocnika (art. 32 K.p.a.), to w konsekwencji za działania, czy też za brak działania pełnomocnika strona odpowiada jak za własne działania lub zaniechania (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 października 2017 r. sygn. akt I FSK 192/16 i 14 listopada 2018 r. sygn. akt II OSK 2725/16, Baza NSA).

21 W ocenie Sądu, okoliczności podnoszone we wniosku o przywrócenie terminu nie uzasadniały braku winy strony w niedochowaniu terminu do wniesienia zażalenia. W sprawie nie zostały bowiem spełnione wymogi z art. 58 § 1 K.p.a., a rozstrzygnięcie organu II instancji o odmowie jego przywrócenia było zasadne.

22 Po pierwsze zauważyć należy, że w toku postępowania administracyjnym J. K. działał przed organem I instancji przez pełnomocnika w osobie J. K. (pełnomocnictwo z dnia 20 maja 2019 r.), któremu doręczono decyzję organu I instancji. Co warte podkreślenia, Sądowi z urzędu wiadomym jest, że J. K. jest osoba występującą w postępowaniach administracyjnych z zakresu prawa budowlanego, która to osoba posiada szeroką wiedzę zarówno z dziedziny postępowania administracyjnego, jak i zagadnień procesu inwestycyjnego. Należy zatem przyznać rację WINB, który wskazuje, że obowiązkiem pełnomocnika, jak i samych zobowiązanych było ustalenie, czy chcą oni wnieść odwołanie i dochować jego ustawowemu terminowi, a zaniedbanie w tym zakresie wywołało dla stron negatywne skutki procesowe i jest sprzeczne z obowiązkiem zachowania należytej staranności zarówno w zakresie działania samych skarżących, jak i ich pełnomocnika.

23 Po drugie rację ma organ przyjmując, że skarżący, który stał się właścicielem nieruchomości w sytuacji, gdy otwarty był jeszcze termin do wniesienia odwołania (pomiędzy 05 kwietnia 2022 r., a 07 kwietnia 2022 r.) nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania a powyższe powody. Wskazywane przez skarżącego okoliczności, w tym rzekomy brak wiedzy o toczącym się postępowaniu oraz wiek i stan zdrowia poprzednich właścicieli (jego rodziców) są w ocenie Sądu niewystarczające. Z treści wniosku o przywrócenie terminu oraz skargi do sądu administracyjnego nie wynika bowiem aby poprzedni właściciele znaleźli się w sytuacji nagłej, uniemożliwiającej im podjęcia odpowiednich czynności. Wręcz przeciwnie – przystąpienie do aktu notarialnego w dniu [...] kwietnia 2022 r. wskazuje, że byli oni w stanie podejmować skuteczne czynności prawne, w tym darować skarżącemu nieruchomość. Co więcej, skarżący nie tylko nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu, ale również nie wykazał że wskazana przyczyna uchybienia istniała, aż do wniesienia prośby o przywrócenie terminu. Zasadnie zatem w ocenie Sądu WINB uznał, że argumentacja podniesiona w podaniu o przywrócenie terminu stanowi w rzeczywistości próbę uniknięcia negatywnych skutków zarówno uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, jak i niewystąpienia w sprawie przesłanki braku winy w uchybieniu terminu.

24 Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, działając na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.