Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 października 2017 r., I FSK 192/16

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 października 2017 r., I FSK 192/16

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Maria Dożynkiewicz (sprawozdawca), Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka-Medek, Sędzia WSA del. Bożena Dziełak, Protokolant Anna Błażejczyk, po rozpoznaniu w dniu 27 października 2017 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 18 czerwca 2015 r., sygn. akt III SA/Gl 106/15 w sprawie ze skargi A. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 26 listopada 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołań 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od A. K. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. kwotę 180 (słownie: sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

2 1. Wyrokiem z 18 czerwca 2015 r., sygn. akt III SA/Gl 106/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę A. K. (zwanej dalej: "podatniczką" lub "skarżącą") na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z 26 listopada 2014 r. odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołań od decyzji w przedmiocie podatku od towarów i usług.

3 2. Z uzasadnienia powyższego wyroku wynikało, że 13 czerwca 2014 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. wydał dla A. K. decyzje o numerach [...] w przedmiocie rozliczenia podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od lipca do grudnia 2010 r. Decyzje te zostały doręczone pełnomocnikowi strony 24 czerwca 2014 r.

4 16 września 2014r. do Urzędu Skarbowego w Z. wpłynęły - złożone osobiście - wnioski o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji pierwszoinstancyjnych. Uzasadniając wnioski o przywrócenie uchybionego terminu skarżąca wyjaśniała, że uchybienie terminu do wniesienia odwołań nastąpiło w sposób przez nią niezawiniony. Przedmiotowe decyzje odebrała bowiem A. D. - pełnomocnik strony, ale nie przekazała mocodawcy otrzymanych decyzji, ani żadnych wiadomości o ich doręczeniu i nie podjęła także żadnych kroków w celu zabezpieczenia interesów mocodawcy. Wiadomość o wydaniu przedmiotowych decyzji, strona powzięła dopiero 9 września 2014 r. w związku z pismem Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z 1 września 2014r. W związku z tym stwierdziła, że w realiach przedmiotowej sprawy brak jest podstaw do uznania, że nie dochowała należytej staranności w celu ochrony swoich interesów.

5 3. Dyrektor Izby Skarbowej w K. postanowieniem z 26 listopada 2014r., odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołań od decyzji pierwszoinstancyjnych.

6 W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał m.in., że niewłaściwy z punktu widzenia interesów strony dobór osoby pełnomocnika jest okolicznością, za którą strona ponosi odpowiedzialność. Ponadto Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że brak możliwości kontaktu pełnomocnika ze swoim mocodawcą nie jest okolicznością usprawiedliwiającą, ponieważ okoliczności związane z realizacją stosunku wewnętrznego pełnomocnictwa, to jest relacje między mocodawcą i pełnomocnikiem, pozostają bez wpływu na bieg terminów procesowych.

7 4. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, rozpatrując skargę strony od powyższego postanowienia, podzielił stanowisko organu, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w dochowaniu terminu do wniesienia odwołań.

8 W ocenie Sądu pierwszej instancji wzajemne relacje skarżącej i jej pełnomocnika w osobie A.D. nie mogą mieć wpływu na bieg terminów procesowych i terminowość podejmowanych czynności. Odwołując się do stanowiska wyrażonego w postanowieniu NSA z 28 sierpnia 2013 r., sygn. I FSK 1231/13, WSA w Gliwicach stwierdził, że późniejsze powiadomienie organu o wypowiedzeniu pełnomocnictwa pozostaje bez wpływu na prawidłowość doręczenia decyzji.

9 Sąd, wskazując na okoliczności świadczące o wiedzy strony skarżącej o stanie postępowanie podatkowego oraz podejmowanych przez nią działaniach w postępowaniu zabezpieczającym, za niewiarygodne i nieracjonalne uznał zaniechanie przez skarżącą kontaktu ze swoim pełnomocnikiem.

10 5. Skarżąca we wniesionej skardze kasacyjnej zaskarżyła powyższy wyrok w całości, zarzucając, w oparciu o obie podstawy przewidziane w art. 174 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a."), naruszenie:

11 1) art. 162 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 749 ze. zm.; dalej powoływana jako "O.p."), poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie i uznanie, iż w niniejszej sprawie nie zostały wypełnione ustawowe przesłanki do przywrócenia terminu odwołań wobec czego brak jest podstaw do jego przywrócenia, a skarżąca nie dochowała należytej staranności i dopuściła się uchybienia terminu ze swojej winy, podczas gdy prawidłowa wykładnia prowadzi do uznania, że zostały spełnione ustawowe przesłanki do przywrócenia terminu, a skarżąca uprawdopodobniła, iż nie ze swojej winy nie dochowała terminu;

12 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a w zw. z art. 122, art. 187 § 1, art. 188 oraz 191 O.p., które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez nieuwzględnienie skargi w wyniku przyjęcia przez Sąd, iż organy podatkowe podjęły wszelkie niezbędne działania w celu wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, gdy faktycznie nie wzięły pod uwagę twierdzeń strony oraz bezzasadnie pominięto w toku postępowania dowody wnioskowane przez skarżącą (przesłuchanie w charakterze świadków A.D. oraz P.G.) co doprowadziło do nieuwzględnienia całokształtu stanu faktycznego sprawy oraz błędnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego i w konsekwencji podjęcie rozstrzygnięcia opartego na niepełnym materiale dowodowymi;

13 3) art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ w zw. z art. 145 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 121 § 1, 122, 180 § 1, 187 § 1 i 191 O.p., które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez przyjęcie za podstawę wyroku ustalenia stanu faktycznego dokonane przez organ podatkowy pomimo występowania w granicach zaskarżenia uchybień mających istotny wpływ na wynik sprawy, których w toku postępowania podatkowego dopuściły się organy podatkowe, a polegające na naruszeniu zasady prawdy materialnej nakładającej na organ podatkowy obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz prowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych i w konsekwencji zaniechanie podjęcia działań mających na celu weryfikację okoliczności dotyczących uchybieniu przez skarżącą terminowi do wniesienia odwołań (nieprzesłuchanie w charakterze świadków A.D. oraz P. G.) oraz przekroczeniu granic swobodnej oceny dowodów poprzez przyjęcie, iż skarżąca zapoznała się z pismem Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z 13 czerwca 2014 r. odebranym przez pełnoletniego domownika P.G., oraz że powzięła wiadomość o wydaniu decyzji w toku postępowania zabezpieczającego i wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o niepełny materiał dowodowy podczas gdy dokonanie prawidłowej oceny na podstawie należycie zgromadzonego materiału dowodowego jednoznacznie potwierdzałoby okoliczność, iż skarżąca nie zapoznała się z wyżej wymienionym pismem, a uchybienie terminowi nastąpiło na skutek okoliczności, za które skarżąca nie ponosi winy;

14 4) art. 141 § 4 p.p.s.a., które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez brak w uzasadnieniu wyroku pełnego odniesienia się do zarzutów skargi (zarzutów: naruszenia przepisów postępowania - art. 187 § 1 i 191 O.p., naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 121 § 1, 122, 180 § 1, 187 § l i 191 O.p.) i przyjęcie przez Sąd I Instancji stanu faktycznego, który organ podatkowy ustalił bez wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego i bez jego właściwej oceny i braku pełnego ustosunkowania się do wskazanych powyżej zarzutów a jedynie jego połowiczne rozpatrzenie i powołanie się na ogólne stwierdzenia, iż "nie można organowi zarzucić naruszenia przepisów prawa procesowego" oraz "Skład orzekający w rozpoznawanej sprawie w pełni podziela przedstawioną przez ten organ argumentację i słuszność zajętego w sprawie stanowiska", bez uzasadnienia dlaczego zdaniem Sądu I Instancji materiał dowodowy został zgromadzony w całości oraz jest wszechstronny i został omówiony w sposób wyczerpujący i logiczny.

15 W oparciu o powyższe zarzuty strona wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od organu podatkowego kosztów postępowania wywołanego niniejszą skargą kasacyjną, w tym kosztów zastępstwa procesowego pełnomocnika według norm prawem przepisanych.

16 6. Na rozprawie kasacyjnej pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej podnosząc, że nie ma ona uzasadnionych podstaw.

17 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

18 Skarga kasacyjna jest niezasadna.

19 7.1. W skardze kasacyjnej wskazano, że oparto ją na obu podstawach określonych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. jednak wszystkie wymienione w niej przepisy są przepisami prawa procesowego, a nie prawa materialnego. Także art. 162 § 1 O.p. wbrew temu co przyjmuje autor skargi kasacyjnej jest przepisem prawa formalnego, a nie prawa materialnego. W piśmiennictwie nie budzi bowiem wątpliwości, że przywrócenie terminu jest instytucją procesową mającą na celu ochronę jednostki przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu dla podjęcia czynności procesowej przez stronę lub uczestników postępowania ( vide B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa, Komentarz 2010, Wyd. UNIMEX s.723). Instytucja ta ma zastosowanie wyłącznie do terminów procesowych, co wyraźnie wynika z art. 162 § 4 O.p.

20 7.2. Zgodnie z art. 162 § 1 O.p. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin ( art. 162 § 2 O.p.). Jak to już to trafnie zauważył Sąd pierwszej instancji w przepisach tych określono przesłanki przywrócenia terminu. Tymi przesłankami są złożenie wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybiania terminowi, uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminowi, jednocześnie z wniesieniem podania dopełnienie czynności, dla której określony był termin.

21 7.3. W sprawie tej nie kwestionowano tego, że dwie wskazane wyżej przesłanki zostały przez skarżącą spełnione tj złożenie podania w terminie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi oraz dokonanie jednocześnie z wniesieniem podania czynności, dla której określony był termin. Przyjęto natomiast, że skarżąca nie spełniła trzeciej przesłanki niezbędnej do przywrócenia terminu, tj., że uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminowi. Tymczasem większość zarzutów skargi kasacyjnej i ich argumentacja koncentruje się odnośnie do terminu podjęcia przez skarżącą wiedzy o wydaniu w stosunku do niej decyzji wymiarowych, co ma przede wszystkim znaczenie dla oceny zachowania 7 dniowego terminu do wniesienia podania o przywrócenie terminu, nie natomiast dla uprawdopodobnienia braku winy skarżącej w uchybieniu terminowi.

22 7.4. Trudno zgodzić się ze skarżącą, by w sprawie tej doszło do naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 122, art. 187 § 1, art. 188 oraz art. 191 O.p. Naruszenie tych przepisów skarżąca wiąże z brakiem podjęcia wszelkich działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego i niewzięcie pod uwagę jej twierdzeń oraz pominięcie wnioskowanych przez nią dowodów tj. nieprzesłuchanie w charakterze świadków A.D. oraz P.G. Poza tym, że skarżąca nie wskazuje kiedy konkretnie wniosek o przesłuchanie tych świadków zgłaszała, to jak wynika z uzasadnienia tego zarzutu dowody te miały służyć ustaleniu, czy skarżąca zapoznała się z odebranym przez P. G. pismem oraz dlaczego A. D. nie poinformowała skarżącej o doręczeniu decyzji i na czym polegał "rzekomy" brak kontaktu ze skarżącą. Naruszenie przepisów postępowania jak wynika z art. 174 pkt 2 p.p.s.a może być skuteczną podstawą skargi kasacyjnej jeżeli uchybienia w tym zakresie mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ze skargi kasacyjnej powinien więc wynikać wpływ wskazywanego uchybienia na wynik sprawy. Poza powoływaniem się przez skarżącą na brak jej wiedzy co do wydania wobec niej decyzji i ogólnikowymi stwierdzeniami ani ze sformułowanego zarzutu, ani z jego uzasadnienia nie wynika, by zeznania tych osób mogłyby doprowadzić do odmiennego rozstrzygnięcia. Tak ogólnikowo sformułowany zarzut skutku pozytywnego nie mógł więc odnieść.

23 7.5. Podobnie należy ocenić zarzut naruszenia art. 3 § 1 i 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 145 § 2 p.p.s.a. w związku z art. 121§ 1, art. 12, art. 180 § 1, art. 187 § 1i art. 191 O.p. Do naruszenie tych przepisów zdaniem skarżącej doszło ze względu ze względu na nie przesłuchanie wymienionych wyżej świadków oraz przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów ze względu na przyjęcie, że zapoznała się ona z pismem Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z 13 czerwca 2014 r. odebranym przez P. G. oraz powzięła wiadomość o wydaniu decyzji w toku postępowania zabezpieczającego. Poza ogólnikowymi stwierdzeniami ani z treści zarzutu, ani z jego uzasadnienia nie wynika jakie znaczenie dla oceny braku winy skarżącej w uchybieniu terminowi ma to, czy skarżąca zapoznała się z wskazanym pismem czy też nie. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma więc możliwości oceny tak ogólnikowo sformułowanego zarzutu.

24 7.6. Wbrew też temu co zarzuca się w skardze kasacyjnej nie został też naruszony art. 141 § 4 p.p.s.a. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy określone we wskazanym wyżej przepisie. Sąd ten przedstawił stan sprawy, zarzuty podniesione w skardze, wskazał i wyjaśnił podstawę prawną rozstrzygnięcia. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wyraźnie wynika dlaczego Sąd ten uznał za prawidłowe stanowisko organu, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminowi. To, że skarżąca z oceną tą się nie zgadza nie oznacza, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia wymogów określonych w art. 141 § 4 p.p.s.a. Za chybiony należy uznać zarzut skarżącej, że Sąd pominął wnioskowane przez nią dowody skoro ze skargi kasacyjnej nie wynika, by takie dowody skarżąca na etapie postępowania administracyjnego zgłaszała. Zarzucanie zaś Sądowi pierwszej instancji, że nie przeprowadził sam tych dowodów i nie przesłuchał świadków jest zupełnie nieuzasadnione. Sąd bowiem ze względu na treść art. 106 § 3 p.p.s.a. może przeprowadzić jedynie dowody uzupełniające z dokumentów i to w sytuacji, gdy jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.

25 7.7. Wbrew też temu co zarzuca się w skardze kasacyjnej prawidłowo przyjęto w tej sprawie, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminowi. Przy ocenie braku winy jak trafnie przyjęto w tej sprawie należy wziąć pod uwagę obiektywny miernik staranności jaki można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Zauważyć przy tym należy za działania, czy za brak działania pełnomocnika strona odpowiada jak za własne działania, czy zaniechania. Poza ogólnymi stwierdzeniami, że pełnomocnik nie powiadomił skarżącej o wydaniu decyzji skarżąca nie wskazuje jakie to nadzwyczajne okoliczności spowodowały, że odwołania nie zostały wniesione w terminie. Wzajemne zaś relacje strony i pełnomocnika jak słusznie przyjął Sąd pierwszej instancji dla oceny braku winy w uchybieniu terminowi znaczenia nie mają. Nie został więc naruszony w tej sprawie także przepis art. 191 O.p. odnoszący się do zasady swobodnej oceny dowodów.

26 8. Wobec powyższego skoro zarzuty skargi kasacyjnej okazały się nieuzasadnione należało skargę tę na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalić. O kosztach orzeczono zgodnie z art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 i art. 209 tej ustawy.