Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 27 października 2021 r., II SA/Po 314/21

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 27 października 2021 r., II SA/Po 314/21

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz Asesor WSA Arkadiusz Skomra (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 października 2021 r. sprawy ze skargi G. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] lutego 2021 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę.

Uzasadnienie

2 Decyzją z dnia [...] lutego 2021 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako "Samorządowe Kolegium Odwoławcze" lub "organ"), po rozpatrzeniu odwołania G. M., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] listopada 2020 r., nr [...]

3 Zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, jak wynika z jej uzasadnienia, zapadła w następującym stanie faktycznym sprawy.

4 W dniach [...] września 2020 r. oraz [...] września 2020 r., G. M. wystąpiła z wnioskiem m.in. o udzielenie pomocy finansowej na zakup żywności w wys. [...] zł na miesiąc grudzień 2020 r.

5 Decyzją Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P. Filia [...] z dnia [...] września 2020 r. nr [...] przyznano G. M. pomoc finansową na zakup żywności na miesiąc grudzień 2020 r., jednak w kwocie niższej niż wnioskowana tj. w wysokości [...] zł.

6 W dniu [...] października 2020 r. G. M. złożyła odwołanie od ww decyzji z dnia [...] września 2020 r., w którym zakwestionowała wysokość przyznanej pomocy.

7 W dniu [...] listopada 2020 r. G. M. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie pomocy finansowej na zakup żywności w miesiącu grudzień 2020 r.

8 W dniu [...] listopada 2020 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wpłynęło pismo G. M. z dnia [...] listopada 2020 r., w którym zawnioskowała o wycofanie odwołania.

9 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w dniu [...] grudnia 2020 r. wydało decyzję nr [...] o umorzeniu postępowania odwoławczego.

10 Decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2020 r. Kierownik Filii [...] Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P., działający z upoważnienia Prezydenta Miasta P., po rozpatrzeniu wniosku G. M. z dnia [...] listopada 2020 r., umorzył postępowanie w sprawie przyznania pomocy finansowej na zakup żywności na miesiąc grudzień 2020 r. wskazując, iż przyznając decyzją z dnia [...] września 2020 r. nr [...] pomoc finansową na zakup żywności w wysokości [...] zł nie znalazł okoliczności, które przemawiałyby za przyznaniem G. M. świadczenia we wnioskowanej wysokości [...] zł. Jednocześnie stwierdził, że ponowne rozpatrywanie tej samej potrzeby na wniosek G. M. z dnia [...] listopada 2020 r. prowadziłoby do obejścia przepisów o kontroli instancyjnej wydanej decyzji. Nie jest bowiem możliwe prowadzenie równolegle dwóch postępowań w tej samej sprawie, tj. wówczas gdy zachodzi tożsamość wniosku o przyznanie pomocy, a więc i tożsamość sprawy administracyjnej.

11 Odwołanie od powyższej decyzji wniosła G. M..

12 Dalej Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, iż co do zasady należy przyjąć, że stwierdzenie w toku postępowania administracyjnego, iż sprawa administracyjna została już poprzednio rozstrzygnięta inną decyzją administracyjną, powoduje konieczność umorzenia tego postępowania jako bezprzedmiotowego na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm. – dalej jako "K.p.a."). Niedopuszczalne bowiem jest ponowne rozstrzyganie sprawy już rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, gdyż prowadziłoby to do naruszania obowiązującej zasady res iudicata oraz do wydania decyzji nieważnej z mocy art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a.

13 Samorządowe Kolegium Odwoławcze podkreśliło, iż w związku z powyższym należało uznać, że wniosek Skarżącej z dnia [...] listopada 2020 r. o przyznanie pomocy finansowej na zakup żywności w miesiącu grudzień 2020 r. dotyczy sprawy uprzednio rozpoznanej, która odnosi się tej samej materii. Występuje ta sama strona, przedmiotem sprawy są te same potrzeby, nie zmienił się stan prawny i faktyczny, co powodowało konieczność umorzenia przez organ I instancji postępowania w niniejszej sprawie.

14 Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu złożyła G. M. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji.

15 W uzasadnieniu skargi Skarżąca wskazała, iż środki na jedzenie potrzebne są natychmiast.

16 W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powtarzając argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

18 Na wstępie należy zaznaczyć, że na mocy § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. poz. 491 z późn. zm.) w okresie od dnia 20 marca 2020 r. do odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej ogłoszono stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2.

19 Do dnia wyrokowania stan epidemii nie został odwołany. Zgodnie zatem z art. 15zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zmianami) w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu (ust. 2). Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku (ust. 3).

20 Na mocy powołanego wyżej art. 15zzs4 zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.

21 Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej P.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.

22 Przedmiotem tak rozumianej kontroli Sądu jest decyzja wydana na postawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 256, zwanej dalej: K.p.a.) o umorzeniu postępowania administracyjnego. Rozstrzygnięcie to ma charakter procesowy, co oznacza, że w sprawie tej nie doszło do merytorycznej oceny złożonego przez Skarżącą wniosku o przyznanie pomocy finansowej.

23 Zgodnie z art. 105 § 1 K.p.a. gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Określenie "postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe" obejmuje się m.in. sytuację funkcjonowania w obrocie prawnym orzeczenia rozstrzygającego w sposób ostateczny daną sprawę. Kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii jest w oczywisty sposób bezprzedmiotowe nawet wtedy, gdy wydane orzeczenie kończące sprawę jest wadliwe. Niedopuszczalne jest bowiem ponowne rozstrzyganie sprawy już rozstrzygniętej innym orzeczeniem ostatecznym, bowiem prowadziłoby to do naruszenia obowiązującej również w postępowaniu administracyjnym zasady res iudicata. Innymi słowy, zawarta w uprzednio wydanym rozstrzygnięciu norma indywidualna oraz skonkretyzowany w niej w sposób autorytatywny stosunek administracyjnoprawny determinują zakres stanu rzeczy osądzonej. Dopóki norma taka pozostaje w obrocie prawnym, stan rzeczy osądzonej będzie stanowił przeszkodę do ingerencji w wynikające z niej uprawnienia i obowiązki. Stan taki będzie zachodził, gdy wystąpi tożsamość adresatów normy indywidualnej, dyspozycji normy indywidualnej oraz jej przedmiotu (określonej rzeczy). Stwierdzenie takiego stanu obliguje organ do umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 K.p.a.

24 Umorzenie postępowania nie jest przy tym zależne ani od woli organu administracji, ani tym bardziej pozostawione do uznania organu - organ ten jest zobowiązany do umorzenia postępowania w przypadku stwierdzenia jego bezprzedmiotowości. Decyzja wydana na skutek rozpatrzenia takiego wniosku, jak słusznie wskazał organ, byłaby bowiem obarczona wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a.. Decyzja ostateczna oznacza zatem rozstrzygnięcie sprawy w sposób definitywny. Dopiero gdyby nastąpiła eliminacja z obrotu prawnego w trybie prawem przewidzianym ostatecznego rozstrzygnięcia, wówczas otworzyłaby się możliwość ponownego rozstrzygnięcia tej samej sprawy.

25 W kontekście powyższych rozważań, wskazać należy, że z akt sprawy wynika, iż Skarżąca w dniach [...] września 2020 r. oraz [...] września 2020 r. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie pomocy finansowej na zakup żywności na miesiąc grudzień 2020 r. Postępowanie prowadzone wówczas zostało zakończone wydaniem przez Prezydenta ostatecznej (w związku z umorzeniem postępowania odwoławczego – decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2020 r., nr [...]) decyzji z dnia [...] września 2020 r. przyznającej zasiłek celowy w kwocie [...]zł w miesiącu grudzień 2020 r. (k. 32 akt administracyjnych).

26 W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] września 2020 r. wskazano, iż organ nie znalazł okoliczności, które przemawiałyby za przyznaniem wnioskowanego świadczenia w wysokości wskazanej przez Skarżącą.

27 W dniu [...] listopada 2020 r. Skarżąca zwróciła się ponownie o przyznanie pomocy finansowej na zakup żywności za miesiąc grudzień 2020 r.

28 Organ w pierwszej kolejności po wpłynięciu wniosku, w trakcie rozmowy telefonicznej, ustalił, iż nie zmieniła się sytuacja materialno-bytowa tj. Skarżąca w dalszym ciągu prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, utrzymuje się z emerytury oraz choruje przewlekle.

29 Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż w niniejszej sprawie oraz sprawie poprzednio prowadzonej i zakończonej ostateczną decyzją bezspornie zachodzi tożsamość podmiotowa (wniosek Skarżącej), przedmiotowa, gdyż sprawy dotyczą tego samego stanu prawnego i żądania przyznania pomocy finansowej na zakup żywności w miesiącu grudniu 2020 r. (wywiad środowiskowy k. 60 akt administracyjnych) i w niezmienionym stanie faktycznym (niezmieniona sytuacja materialno-bytowa).

30 W tym miejscu odnosząc się dodatkowo do tożsamości przedmiotowej sprawy wskazać należy, iż w poprzedniej sprawie co prawda Skarżąca domagała się przyznania kwoty [...]zł, a obecnie nie wskazała żądnej kwoty, to jednakże powyższe nie ma wpływu na uznanie, że mamy do czynienia z tożsamością przedmiotową obu spraw. Istotne przy ocenie tej tożsamości jest fakt, iż organ w ostatecznej decyzji z dnia [...] września 2020 r. przyznał Skarżącej zasiłek w kwocie [...]zł odmawiając jednocześnie przyznania tego świadczenia ponad tą kwotę.

31 W tym miejscu podkreślić należy, iż fakt, że Skarżąca nie otrzymała pomocy w całej żądanej wysokości nie powoduje, że skarżąca może domagać się następnie, po wydaniu decyzji, niejako po raz kolejny, przyznania jej pomocy w pozostałym – nieuwzględnionym przez organ zakresie.

32 Podkreślić należy, iż tożsamość przedmiotu sprawy nie zachodziłaby w sytuacji w której organ przyznałby Skarżącej całą żądaną przez nią kwotę, a następnie wpłynąłby wniosek o przyznanie kolejnej kwoty na tą samą potrzebę.

33 Sąd nie dopatrzył się przy tym uchybień w przeprowadzonym postępowaniu. Uzasadnienie decyzji zawiera elementy wymagane przez art. 107 § 3 K.p.a.. Organy wyjaśniły, dlaczego postępowanie administracyjne okazało się bezprzedmiotowe i dlaczego konstatacja taka skutkowała umorzeniem postępowania.

34 Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.