Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 lipca 2012 r., II SA/Po 286/12

postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 lipca 2012 r., II SA/Po 286/12

Sentencja

1 Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 lipca 2012r wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2012r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego postanawia 1. ustanowić dla M. K. adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka, 2. oddalić wniosek o prawo pomocy w pozostałym zakresie. /-/ K. Witkowicz-Grochowska

Uzasadnienie

2 Postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 10 maja 2012r. odrzucono skargę M. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu.

3 W uzasadnieniu wniosku złożonym na formularzu PPF wnioskodawca oświadczył, że ma 62 lata, obecnie nie pracuje. Nadto podał, że posiada działkę o powierzchni [...] m². Oświadczył, że nie posiada żadnych dochodów.

4 Wezwany w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270, dalej p.p.s.a.) do uzupełniania wniosku o prawo pomocy o dodatkowe oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach oraz przedłożenia dokumentów źródłowych oświadczył, że nie posiada żadnych dochodów stałych, ani dorywczych. Nie prowadzi z nikim wspólnego gospodarstwa domowego. Nie składa rocznych zeznań podatkowych od 13 lat. Nie posiada żadnych rachunków bankowych. Ma natomiast kredyt w wysokości 3.000 zł. Nie prowadzi działalności gospodarczej, ani naprawy samochodów za pieniądze. Powtórzył, że posiada nieruchomość, na której znajduje się budynek gospodarczy i szopka w której mieszka, nieruchomość ta wystawiona jest na sprzedaż. Nie posiada prawa do nieruchomości przy ul. J., mieszka tam zimą za pozwoleniem byłej żony. Płaci natomiast podatek w wysokości 510 zł rocznie, za energię elektryczną 400 zł za dwa miesiące, za wodę i kanalizację – 25 zł. Nadto podał, że trudno jest mu określić miesięczne koszty utrzymania, które są raz większe, raz mniejsze. Nie ma rodziny utrzymuje się głównie z kradzieży i zbieractwa złomu.

5 Zgodnie z dyspozycją art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 245 §3 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznych wydatkach bieżącego utrzymania.

6 Podzielić należy stanowisko ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, że instytucja prawa pomocy powinna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strona ponosi koszty postępowania, związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (por. postanowienie NSA z 21 grudnia 2006r., sygn. akt II FS 741/06).

7 Należy, więc podkreślić, że ciężar wykazania występowania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na osobie składającej w tym przedmiocie wniosek. To z kolei oznacza, że wnioskodawca powinien poczynić wszelkie kroki mające na celu uzasadnienie i uprawdopodobnienie okoliczności, na które się powołuje, zaś uznanie, czy nastąpiło to w sposób dostateczny zostaje ocenione w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy.

8 Dlatego instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z dochodzeniem swoich praw przed sądem lub następuje to kosztem własnego utrzymania. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Wnioskodawca winien, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, jest obiektywnie niemożliwe.

9 Konieczne jest również wskazanie, że strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy składa stosowny wniosek na urzędowym formularzu (art. 252 § 2 p.p.s.a.). Sporządzony w ten sposób wniosek ma na celu ogólne zobrazowanie sytuacji majątkowej, rodzinnej i finansowej wnioskodawczy. W razie pojawienia się wątpliwości, co do przedstawionych na formularzu danych, bądź jeśli okażą się one niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego, na podstawie art. 255 p.p.s.a. można wezwać stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego, stanu rodzinnego i dochodów. Przykładowe dokumenty źródłowe zostały wymienione w §4 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 roku w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245).

10 W świetle powyższego, uznać należy, że oświadczenie majątkowe przedstawione przez skarżącego zawarte w treści formularza o prawo pomocy oraz jego uzupełnienie nie sprostało obowiązkowi wskazanemu w treści przepisu art. 252 §1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym wnioskodawcy. Wniosek skarżącego o prawo pomocy nie zawierał, bowiem pełnej informacji dotyczącej zdolności do poniesienia kosztów przedmiotowego postępowania.

11 We wniosku o prawo pomocy oraz w jego uzupełnieniu wnioskodawca podał z jednej strony, że nie ma żadnych dochodów stałych, ani dorywczych, a z drugiej, że ponosi koszty swojego utrzymania, w tym opłaty za media i podatek od nieruchomości. Wskazał, że utrzymuje się głównie z kradzieży i rabunków. Taki argument jest niedopuszczalny i godzi w powagę sądu (post. NSA z 9 grudnia 2011r., sygn. akt I OZ 1002/11).

12 Tym samym uznać należało, że pomimo wyzwania do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy sytuacja majątkowa skarżącego nie została przez niego wyjaśniona. Oświadczenie skarżącego zawarte w odpowiedzi na wezwanie w trybie art. 255 p.p.s.a. nie przyczyniło się do uzupełniania wniosku o prawo pomocy i usunięcia wątpliwości, co do rzeczywistej sytuacji finansowej skarżącego. Nadto wnioskodawca oszacował koszty koniecznego swojego utrzymania odmawiając przy tym wskazania rzeczywistych źródeł dochodów, z których te koszty pokrywa.

13 Należy w tym miejscu podkreślić, że brak rzeczywistej współpracy strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy skutkować musi odmową przyznania tego prawa. Uniemożliwia, bowiem wolną od wątpliwości ocenę sytuacji materialnej i finansowej wnioskującego.

14 Wobec powyższego opierając się o treść formularza wniosku o prawo pomocy i jego uzupełnienie przyjąć należy, że skarżący nie zrealizował warunku wykazania, że nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych niniejszego postępowania. Złożone na formularzu w niniejszej sprawie oświadczenie nie odzwierciedla pełnej i rzeczywistej sytuacji rodzinnej, finansowej i majątkowej wnioskodawcy. Niemożliwe okazało się poczynienie ustaleń faktycznych, uzasadniających stwierdzenie, że sytuacja finansowa nie pozwala na pokrycie kosztów sadowych, chociażby w części.

15 W tym stanie rzeczy wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługiwał na uwzględnienie, co musiało skutkować odmową przyznania prawa pomocy w tym zakresie.

16 Zauważyć należy, że aktualnie sprawa znajduje się na etapie ewentualnej skargi kasacyjnej, gdzie obowiązuje tzw. "przymus adwokacko-radcowski". Zatem z tego powodu oraz w celu zapewnienia skarżącemu prawa do sądu zasadne jest ustanowienie dla skarżącego profesjonalnego pełnomocnika z urzędu w osobie adwokata.

17 Na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 i art. 246 §1 pkt 1 i 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w postanowieniu.

18 /-/ K. Witkowicz-Grochowska