Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 24 maja 2011 r., II SA/Po 268/11

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 24 maja 2011 r., II SA/Po 268/11

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2011 r. sprawy ze skargi M. K. na akt Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2010r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu opłaty za karty pojazdu; I. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności, II. uznaje obowiązek Starosty [...] dokonania zwrotu skarżącej części opłat w wysokości po 425,- zł (czterysta dwadzieścia pięć złotych) za każdą z kart pojazdu wydaną dla następujących pojazdów: 1. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2004 r. 2. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2004 r. 3. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2004 r. 4. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2004 r. 5. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2004 r. 6. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2004 r. 7. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2004 r. 8. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2004 r. 9. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2004 r. 10. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2004 r. 11. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2004 r. 12. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2004 r. 13. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2004 r. 14. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2004 r. 15. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2004 r. 16. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2004 r. 17. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2004 r. 18. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2004 r. 19. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2004 r. 20. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2004 r. 21. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2004 r. 22. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2004 r. 23. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2004 r. 24. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 25. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 26. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 27. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 28. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 29. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 30. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 31. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 32. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 33. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 34. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 35. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 36. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 37. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 38. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 39. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 40. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 41. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 42. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 43. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 44. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 45. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 46. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 47. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 48. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 49. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 50. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 51. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 52. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 53. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 54. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 55. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 56. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 57. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 58. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 59. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 60. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 61. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 62. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 63. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 64. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 65. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 66. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 67. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 68. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 69. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 70. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 71. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 72. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 73. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 74. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 75. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 76. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 77. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 78. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 79. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 80. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 81. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 82. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 83. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 84. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 85. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 86. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 87. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 88. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 89. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 90. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 91. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 92. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 93. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 94. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 95. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 96. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 97. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 98. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 99. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 100. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 101. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 102. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 103. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 104. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 105. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 106. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 107. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 108. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 109. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 110. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 111. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 112. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 113. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 114. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 115. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 116. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 117. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 118. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 119. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 120. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 121. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 122. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 123. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 124. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 125. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 126. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 127. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 128. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 129. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 130. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 131. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 132. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 133. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 134. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 135. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 136. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 137. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 138. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 139. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 140. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 141. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 142. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 143. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 144. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 145. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 146. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. 147. nr rej. [...] [...] data rej. [...] 2005 r. III. zasądza od Starosty [...] na rzecz skarżącej kwotę [...],- zł ([...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania. /-/Danuta Rzyminiak-Owczarczak /-/ B. Drzazga /-/W. Batorowicz

Uzasadnienie

2 Wnioskiem z dnia [...] marca 2010 r. M. K. domagała się od Starosty [...] stwierdzenia uprawnienia do otrzymania zwrotu części opłaty za wydanie kart pojazdów i zwrot kwoty [...] zł tytułem nienależnie pobranej części opłaty za wydanie kart pojazdów dla [X] samochodów.

3 Starosta [...] pismem z dnia [...] 2010 r. nr [...] stwierdził, iż brak jest podstaw prawnych do zwrotu wnioskodawczyni kwoty 425 zł za każdą wydaną kartę pojazdu.

4 Pismem z dnia [...] marca 2010 r., M. K. wezwała Starostę [...] do usunięcia naruszenia prawa. Pismem z dnia [...] kwietnia 2010 r., Starosta [...] poinformował M. K., iż podtrzymuje swoje dotychczasowe stanowisko.

5 Wyrokiem z dnia 24 września 2010 r. sygn. akt II SA/Po 417/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznając pismo Starosty [...] z dnia [...] 2010r. Nr [...], którym organ odmówił zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu za inny akt wskazany w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżony akt. Sąd uzasadniając rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie wskazał, iż uznając zasadność skargi nie zastosował art. 146 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, bowiem organ ograniczył się tylko do stwierdzenia, iż nie ma podstaw prawnych do zwrotu opłat, bez ustalenia czy były one faktycznie pobrane od skarżącej przy rejestracji wskazanych przez nią w załączniku do wniosku z [...] marca 2010 r. [X] pojazdów (organ nie ustalił również danych identyfikujących karty pojazdów - numer karty, data wydania, wskazanie pojazdu, data uiszczenia opłaty), których dotyczył wniosek skarżącej). Kierując się względami celowościowymi, dla zapewnienia załatwienia sprawy wywołanej wnioskiem strony z dnia [...] marca 2010 r. Sąd potraktował odmowę zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu jako akt, o którym mowa w wyżej przywołanym przepisie. Zarazem podkreślił jednak, iż zaliczenie zaskarżonego pisma do aktów lub czynności nie ma zasadniczego znaczenia dla merytorycznego rozpoznania sprawy, albowiem nie stanowią one jakościowo różnych form działania administracji.

6 Ponownie rozpatrując wniosek organ pismem z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] ustalił, iż strona faktycznie uiściła opłaty w wysokości 500 zł za wydane karty pojazdu w dniu rejestracji pojazdów wyszczególnionych pod [Y] pozycjami w tym piśmie. Zarazem organ odmówił zwrotu żądanej kwoty argumentując, iż zgodnie z art. 77 ust. 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) kartę pojazdu samochodowego wydaje się za opłatą przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium RP, natomiast ust. 4 pkt 2 powołanego przepisu stanowi, iż minister właściwy ds. transportu określa w drodze rozporządzenia wysokość opłat za kartę pojazdu. W obowiązującym w dacie rejestracji pojazdów rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz.U. Nr 137, poz. 1310) określona została opłata za wydanie karty w wysokości 500 zł, dlatego też opłatę we takiej wysokości pobierał Starosta jako organ rejestrujący. Organ powołał się na to, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 17 stycznia 2006 r. (sygn. akt U 6/04, OTK-A 2006/1/3) orzekł o utracie mocy obowiązującej zakwestionowanego przepisu § 1 ust. 1 wymienionego rozporządzenia do dnia 1 maja 2006 r., wobec czego do tego czasu istniał obowiązek jego stosowania. Odwołując się do stanowiska Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 marca 2002 r. sygn. akt P 7/00 organ uznał, iż brak jest podstaw prawnych do zwrotu należności za karty pojazdu, bowiem nie jest rolą organu rejestrującego rozstrzyganie, czy obowiązujące przepisy, które regulują zasady postępowania organów są zgodne z Konstytucją lub normami prawa międzynarodowego, organ winien swoje obowiązki wykonywać jedynie w oparciu o obowiązujące przepisy prawa. Nadto organ podniósł, iż tutejszy Sąd nie zawarł w sentencji wyroku [z dnia 24 września 2010 r. sygn. akt II SA/Po 417/10] uznania obowiązku zwrotu przez organ kwoty uiszczonej opłaty, pobranej powyżej określonego w wyroku Trybunału Konstytucyjnego, dla każdego z wymienionych we wniosku pojazdów.

7 Pismem z dnia [...] stycznia 2011 r. M. K., za pośrednictwem pełnomocnika procesowego, wezwała Starostę [...] do usunięcia naruszenia prawa poprzez stwierdzenie uprawnienia do zwrotu części opłat za wydanie [Y] kart pojazdów zarejestrowanych w okresie od [...] 2004 r. do [...] 2006 r. oraz zwrot kwoty [...] zł. W uzasadnieniu strona powołała się na wyrok tutejszego Sądu wskazujący na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r. (sygn. akt U6/04), pomimo odroczenia terminu mocy obowiązującej, jako uzasadniający żądanie zwrotu opłaty. Strona wskazała na związanie organu wyrokiem tutejszego Sądu oraz wobec stwierdzenia przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności z Konstytucją RP przepisu § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. strona podniosła, iż przepis ten był niekonstytucyjny od samego początku i uznała, że odmowa zwrotu części opłaty za kartę pojazdu jest wydana bez podstawy prawnej.

8 W odpowiedzi na wezwanie organ stwierdził, iż wykonując prawomocny wyrok tutejszego Sądu z dnia 24 września 2010 r. sygn. akt II SA/Po 417/10 pismem z dnia [...] grudnia 2010 r., po ponownym rozpoznawaniu sprawy, strona uzyskała informację o odmowie zwrotu żądanej kwoty za wydanie karty pojazdu. W ocenie organu podstawę do zwrotu nadpłaconych kwot z tytułu wydanych kart pojazdu stanowi każdorazowo wyrok sądowy i strona winna dochodzić swych praw przed sądem powszechnym występując z roszczeniem o zapłatę.

9 Skargę do tutejszego Sądu Administracyjnego na czynność materialno-techniczną Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2010 r. w przedmiocie odmowy zwrotu części opłat za wydanie [Y] kart pojazdów.

10 W skardze zarzucono:

11 I. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez naruszenie przepisu art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i § 4 kpa

12 II. naruszenie prawa materialnego poprzez:

13 1. zastosowanie w stanie faktycznym sprawy przepisu § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu w sytuacji, w której:

14 a) powołany przepis rozporządzenia jest niezgodny z przepisem art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym, jak i z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP,

15 b) powołany przepis rozporządzenia jest niezgodny z art. 90 akapitem pierwszym Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, albowiem uiszczone przez skarżącego opłaty za wydanie kart pojazdu są objęte zakazem z powołanego art. 90 akapitu pierwszego TWE, a to od chwili wstąpienia Polski do Unii Europejskiej, to jest od dnia 1 maja 2004 r.,

16 2. niezastosowanie w stanie faktycznym sprawy przepisu art. 90 akapit 1 TWE, który należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on opłacie, którą należy zapłacić w danym państwie członkowskim za wydanie pierwszej karty pojazdu, która to opłata jest w praktyce nakładana w związku z pierwszą rejestracją używanego pojazdu samochodowego przywiezionego z innego państwa członkowskiego, lecz nie jest nakładana w związku z nabyciem w państwie pobierającym opłatę używanego pojazdu samochodowego, jeśli jest on tam już zarejestrowany,

17 3. niezastosowanie w stanie faktycznym sprawy przepisu art. 10 TWE – proklamującego zasadę lojalności, która obliguje państwo członkowskie do zapewnienia wykonania zobowiązań wynikających z TWE, a w szczególności związanie Państwa Polskiego "acquis communautaire" – w tym wykładnią i stosowaniem prawa wspólnotowego, wynikającą z orzecznictwa Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości,

18 4. niezastosowanie zasady pierwszeństwa prawa wspólnotowego z której wynika, że krajowy organ władzy stosując prawo jest zobowiązany pominąć normę krajową w zakresie, w jakim jest ona sprzeczna z normą wspólnotową – a w stanie faktycznym sprawy sprzeczny z art. 90 akapit 1 TWE - przepis § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu.

19 W oparciu o te zarzuty strona na podstawie art. 146 § 1 i 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniosła o:

20 1. zobowiązanie Starosty [...] do przedłożenia danych będących w jego posiadaniu (danych identyfikujących karty pojazdu, daty uiszczenia opłat, których zwrotu domaga się strona skarżąca),

21 2. "stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonego aktu" oraz stwierdzenie obowiązku zwrotu części opłat za wydanie [Y] kart pojazdów pobranych ponad kwotę wynikającą z art. 77 ust. 3 w zw. z ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym,

22 3. zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

23 Odpowiadając na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. W pierwszej kolejności organ wniósł o jej odrzucenie na podstawie art. 58 § 1 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a ewentualnie o oddalenie - z argumentacją, że sprawa została już prawomocnie osądzona wyrokiem tutejszego Sądu z dnia 24 września 20010 r. (sygn. akt II SA/Po 417/10) i zwrotu opłaty za wydanie kart pojazdu strona powinna dochodzić przed sądem powszechnym. o jej oddalenie. Ponadto organ podniósł, iż charakter przedmiotowej opłaty nie do końca jest jasny, nie ma charakteru podatkowego, do którego znalazłyby zastosowanie przepisy Ordynacji podatkowej o zwrocie podatku, zarazem jednak uznaje się obowiązek jej uiszczenia za obowiązek administracyjny (uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 r. sygn. akt I OSP 3/07). Powołując się na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2010 r. sygn. akt III CZP 37/10 organ stwierdził, iż bieg przedawnienia roszczenia o zwrot przedmiotowej opłaty rozpoczyna się od dnia spełnienia świadczenia. Powołując się na art. 117 § 1 i 2, art. 118 i art. 120 § 1 Kodeksu cywilnego organ uznał, iż skarżąca uiszczając przedmiotowe opłaty działała jako przedsiębiorca i trzyletni termin przedawnienia roszczenia (o zwrot bezpodstawnego wzbogacenia) z uwagi na okres uiszczenia opłat: [...] sierpnia 2004 r. - [...] grudnia 2005 r. już upłynął. Nadto zdaniem organu w sytuacji, w której opłaty za karty pojazdów stanowiły koszty działalności gospodarczej prowadzonej przez stronę, które strona wliczyła w cenę sprzedawanych pojazdów, w związku z tym nie poniosła żadnej szkody i żądanie zapłaty stanowi nadużycie prawa.

24 Powołano się nadto na uzasadnienie działania w zgodzie z przepisami prawa i powinność pobrania opłaty w wysokości wynikającej z ówcześnie obowiązującego przepisu rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. Ponadto powołał dalsze poglądy Sądu Najwyższego (wyroki: z dnia 15 czerwca 2007 r. sygn. akt III CNP 37/07 i z dnia 20 kwietnia 2006 r. sygn. akt IV CSK 28/2006 oraz uchwałę z dnia 7 grudnia 2007 r. sygn. akt III CZP 125/07).

25 Organ sięgnął do uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r. sygn. akt U 6/04, w którym Trybunał "uznał za niezbędne odroczenie terminu utraty mocy obowiązującej zakwestionowanego przepisu od dnia 1 maja 2006 r. celem umożliwienia wprowadzenia do tego czasu - bez pozbawiania powiatów odpłatności za ich czynności - nowej regulacji zgodnej z postanowieniami Konstytucji". Zarazem organ wskazał też na pogląd Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości wyrażony w wyroku z dnia 22 czerwca 1989 r. zapadłym w sprawie nr 103/88 Fratelli Constazo vs Commune di Milano, iż organy administracyjne państw członkowskich mają obowiązek odmowy stosowania normy prawa krajowego w razie stwierdzenia jej niezgodności z prawem wspólnotowym, przy czym uwaga ta odnosi się także do organów zdecentralizowanych, w tym do samorządu terytorialnego.

26 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

27 Skarga okazała się uzasadniona.

28 Wobec poniesionych przez organ w odpowiedzi na skargę kwestii dotyczących możliwości żądania na drodze administracyjnej zwrotu opłaty za kartę pojazdu i w konsekwencji obrony swoich praw przed sądem administracyjnym, w pierwszej kolejności należy zauważyć, iż wnioskodawczyni w tej sprawie żądaniem z dnia [...] marca 2010 r. domagała się od Starosty [...] stwierdzenia uprawnienia do otrzymania zwrotu części opłaty za wydanie [X] kart pojazdów i zwrot kwoty [...] zł tytułem nienależnie pobranej części opłaty za wydanie kart pojazdów dla [X] samochodów. Następnie - już po wydaniu wyroku przez tutejszy Sąd w dniu 24 września 2010 r. sygn. akt II SA/Po 417/10, wobec ustalenia przez organ w piśmie z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...], iż strona faktycznie uiściła opłaty w wysokości 500 zł za wydane karty pojazdu w dniu rejestracji pojazdów wyszczególnionych pod [Y] pozycjami w tym piśmie - M. K. w piśmie z dnia [...] stycznia 2011 r. zatytułowanym "wezwanie do usunięcia naruszenia prawa" zmodyfikowała swój wniosek domagając się od organu stwierdzenia uprawnienia do zwrotu części opłat za wydanie [Y] kart pojazdów zarejestrowanych w okresie od [...] 2004 r. do [...] 2006 r. oraz zwrot kwoty [...] zł.

29 Opłaty te zostały pobrane na podstawie art. 77 ust. 3 ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłaty za kartę pojazdu. Sprawa ta jest sprawą administracyjną, co wynika z tezy uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 r. sygn. I OPS 3/07 (por. wyrok NSA z dnia 9 lutego 2011 r. sygn. akt I OSK 1731/10, dostępne w bazie orzeczeń pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), w której jednoznacznie przyjęto, że skierowanie do organu żądania zwrotu opłaty za wydane karty pojazdu, uiszczonej na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za wydanie karty pojazdu, jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej w uzasadnieniu: p.p.s.a. W uchwale podkreślono, że obowiązek uiszczenia opłaty za wydanie karty pojazdu powstaje w toku indywidualnej sprawy administracyjnej o rejestrację pojazdu, rozstrzyganej przez organ administracji publicznej w drodze decyzji administracyjnej. Zatem obowiązek uiszczenia opłaty ma charakter obowiązku administracyjnego, który wynika z przepisów prawa. Organ administracji publicznej jest uprawniony do orzekania w przedmiocie tego obowiązku, z tym że nie ma podstawy do rozstrzygania o tym w drodze decyzji administracyjnej. Dlatego odnosząc się do żądania zwrotu opłaty za kartę pojazdu organ odnosi się do obowiązku wynikającego z przepisów prawa, a więc podejmuje akt lub czynność, które nie są decyzją lub postanowieniem, których dotyczy art. 3 § 2 ust. 4 p.p.s.a. Droga ta jest dopuszczalna obok możliwości dochodzenia roszczenia przed sądem powszechnym (por. uchwała SN z dnia 16 maja 2007 r., sygn. akt III CZP 35/07).

30 Przy takiej konstrukcji uprawnienia strony zastosowanie znajduje tryb przewidziany w art. 52 § 3 p.p.s.a., który w niniejszej sprawie został dopełniony.

31 Jak zatem wskazują okoliczności niniejszej sprawy, strona domagając się od organu zwrotu tak określonej kwoty - stwierdzenia uprawnienia do zwrotu części opłat za wydanie kart pojazdu - wybrała administracyjny sposób dochodzenia od organu części opłaty uiszczonej za wydane karty pojazdu. Natomiast na drodze administracyjnej organ, uznając uprawnienie strony do zwrotu uiszczonej zawyżonej opłaty, zwraca żądaną kwotę albo w drodze czynności odmawia przyznania takiego uprawnienia. W tym też zakresie okoliczności dotyczące możliwości dochodzenia zwrotu części opłaty na drodze cywilnej nie mają dla sprawy doniosłego znaczenia, w tym zagadnienia przedawnienia roszczeń cywilnoprawnych.

32 Sąd, uwzględniając skargę na inny niż decyzja lub postanowienie akt lub czynność z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.), powinien dokonać trzech operacji: a) ustalić istnienie lub nieistnienie uprawnienia albo obowiązku wynikającego z ogólnych przepisów prawa; b) stwierdzić, że zaskarżony akt lub czynność są niezgodne z tymi przepisami i c) uchylić ten akt lub stwierdzić bezskuteczność czynności (patrz wyrok NSA z dnia 9 lutego 2011 r., jw.). Wobec tego nie ma też zasadniczego znaczenia dla merytorycznego rozpatrzenia sprawy - jak to już zauważył tutejszy Sąd w wyżej przywołanym wyroku z dnia 24 września 2010 r. - zakwalifikowanie pisma Starosty odmawiającego zwrotu części opłaty do aktów bądź do czynności, bowiem nie stanowią one jakościowo różnych form działania administracji. Istotną okolicznością jest to, że odmowa zwrotu uiszczonej opłaty za kartę pojazdu podjęta została przez organ administracji publicznej i odnosi się obowiązku publicznoprawnego. Kwestia uznania działania Starosty w niniejszym postępowaniu, w którym Sąd uznał je za czynność, ma przełożenie redakcyjne na brzmienie rozstrzygnięcia Sądu, bowiem uwzględnienie skargi w razie przyjęcia, że dotyczy aktu skutkuje jego uchyleniem, zaś w razie przyjęcia, że jest to czynność należy stwierdzić bezskuteczność tej czynności. Pismo zawierające stanowisko organu należy do zakresu administracji publicznej, jeżeli dotyczy ono obowiązku wynikającego z przepisów prawa.

33 W rozpoznawanej sprawie żądanie wnioskodawczyni spotkało się z odmową organu zwrotu części opłaty za wydane karty pojazdu (pismo/czynność z dnia pismem z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...]). Zdaniem organu uiszczono je na podstawie obowiązujących w chwili ich pobierania przepisów prawa w tym art. 77 ust. 3 ustawy - Prawa o ruchu drogowym jaki i wydanego na podstawie art. 77 ust. 4 pkt 2 ustawy - Prawa o ruchu drogowym wskazanego wyżej rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. - § 1 ust. 1, gdzie została określona wysokość tej opłaty. Trzeba jednakże wskazać, iż nie budzi jakichkolwiek wątpliwości Sądu, że przepis podustawowy określający wysokość opłaty za wydanie karty pojazdu uznany został za niekonstytucyjny wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r. sygn. akt U 6/04 (Dz.U. Nr 15, poz. 119), który orzekł, że § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. jest niezgodny z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy - Prawo o ruchu drogowym jak i art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP, zarazem orzekł, iż przepis ten traci moc obowiązującą z dniem 1 maja 2006 r. Przypomnieć należy, iż Trybunał stwierdził, że niezgodność zakwestionowanego przepisu z powołanymi przepisami ustawy - Prawo o ruchu drogowym, polega na tym, że przez zawyżenie wysokości opłaty, wykracza ono poza zakres upoważnienia zawartego w ustawie. Kwestionowany przepis niezgodnie ze wskazaniami zawartymi w art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 powołanej ustawy, w postaci nakazu uwzględnienia rzeczywistego znaczenia karty pojazdu dla rejestracji pojazdu oraz kosztów związanych z drukiem i dystrybucją karty, ustalił opłatę, uwzględniającą dodatkowo koszty innych zadań administracji publicznej, których ustawodawca nie przewiduje. Przywołany wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r., stwierdzający niekonstytucyjność przepisu stanowiącego podstawę pobrania zawyżonej opłaty za kartę pojazdu w wysokości 500 zł, wszedł w życie 1 maja 2006 r. W związku z tym Minister Transportu i Budownictwa wydał w dniu 28 marca 2006 r. nowe rozporządzenie (Dz.U. Nr 59 poz. 421 ), w którym określił opłatę za kartę pojazdu w kwocie 75 zł. Rozporządzenie to weszło w życie z dniem 15 kwietnia 2006 r. i z tym dniem utraciło moc obowiązującą rozporządzenie z dnia 28 lipca 2003 r.

34 Odwołując się do poglądu wyrażonego przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyżej wskazanym wyroku z dnia 9 lutego 2011 r., tutejszy Sąd stwierdza, że w tym stanie rzeczy przedmiotowa opłata za wydanie karty pojazdu została pobrana na podstawie przepisu, który Trybunał Konstytucyjny uznał za niezgodny z Konstytucją i Prawem o ruchu drogowym. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż dla rozstrzygnięcia sprawy nie ma istotnego znaczenia fakt, że Trybunał Konstytucyjny orzekając o niezgodności z ustawą rozporządzenia wykonawczego Ministra Infrastruktury, korzystając z uprawnienia wynikającego z tego przepisu, określił inny, późniejszy niż określony w art. 190 ust. 3 Konstytucji RP, termin utraty mocy obowiązującej kontrolowanego pod względem konstytucyjności przepisu. Sąd Najwyższy uznał w wyroku z dnia 23 marca 2007 r. (publ. OSNP 2008, z. 5- 6, poz. 61), które to stanowisko Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, że odroczenie na podstawie art. 190 ust. 3 Konstytucji RP wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego nie oznacza, iż przepis uznany za niezgodny z Konstytucją RP musi być stosowany do daty wskazanej przez Trybunał. Nie jest bowiem tak, że do tego dnia jest on zgodny z Konstytucją RP, a od kolejnego dnia staje się niezgodny. Przepis uznany za niekonstytucyjny ma taki charakter od dnia jego wydania, zaś samo odroczenie orzeczenia ma na celu umożliwienie odpowiedniemu organowi stosowną zmianę tegoż przepisu, tak by był on zgodny z Konstytucją RP lub innym aktem nadrzędnym.

35 Trzeba także pamiętać, że czym innym jest utrata mocy obowiązującej rozporządzenia, a czym innym kontrola legalności czynności organu administracji publicznej stosującego nielegalny przepis tegoż rozporządzenia. Następstwa pierwszego rodzaju dotyczą sfery stanowienia prawa, a następstwa drugiego rodzaju odnoszą się do sfery stosowania prawa. Okoliczność, że niekonstytucyjny przepis § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu został usunięty z obrotu prawnego dopiero 1 maja 2006 r. nie oznacza, że dokonując kontroli legalności działań administracji publicznej sąd administracyjny nie był władny przyjąć, że także przed tą datą przepis ten był niekonstytucyjny (nielegalny). W ocenie tutejszego Sądu uznanie przez Trybunał niezgodności przepisu z Konstytucją RP i ustawą oznacza, że taki charakter przepis ten miał od początku, tj. od dnia jego wejścia w życie (por. wyroki NSA: z dnia 6 lutego 2008 r. sygn. akt II OSK 1745/07 i z dnia 25 sierpnia 2009 r. sygn. akt I OSK 1242/08). Przepis § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu określający taką opłatę był nielegalny również w okresie pobierania opłat od skarżącej nie tylko z tego powodu, że Trybunał stwierdził, iż przepis wskazanego rozporządzenia z dnia 28 lipca 2003 r. jest niekonstytucyjny, ale także dlatego, że sąd może odmówić zastosowania przepisu rozporządzenia, który jest niezgodny z Konstytucją RP.

36 W okolicznościach rozpoznawanej sprawy Sąd oceniając legalność zaskarżonego działania organu - odmowy zwrotu części uiszczonej opłat za wydanie kart pojazdów - uznał, iż jest to czynność, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i art. 146 § 1 p.p.s.a., w konsekwencji stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności, bowiem jest ona niezgodna z prawem. Dlatego też wbrew stanowisku organu Sąd zastosował przepisy art. 146 § 1 i 2 p.p.s.a., uznając obowiązek Starosty do dokonania zwrotu na rzecz wnioskodawcy części przedmiotowej opłaty - po 425 zł za każdą z kart pojazdów wydaną dla [Y] pojazdów wymienionych w sentencji wyroku i w piśmie organu z dnia [...] grudnia 2010 r., zarejestrowanych w datach wskazanych w tym piśmie i przy której to rejestracji skarżąca uiściła opłaty w wysokości 500 zł za wydane karty pojazdów.

37 Takie rozstrzygnięcie nie narusza art. 153 p.p.s.a., wobec charakteru rozstrzygnięcia zawartego w wyroku tutejszego Sądu z dnia 24 września 2010 r. sygn. akt II SA/Po 417/10. Ponadto aktualne postępowanie dotyczy odmowy dokonanej innym pismem (z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...]), niż to, które było przedmiotem oceny Sądu w postępowaniu o sygn. akt II SA/Po 417/10 (pismo z dnia [...] marca 2010 r. nr [...]). Co oczywiste, skoro w orzeczeniu z dnia 24 września 2010 r. Sąd nie uznał uprawnienia strony z uwagi na braki w ustaleniach faktycznych, to nie można przyjąć, że w sprawie zachodzi powaga rzeczy osądzonej, jak wskazywał organ w odpowiedzi na skargę. Tutejszy Sąd wprawdzie uznał wcześniejsze pismo Starosty [...] z dnia [...] marca 2010 r. Nr [...] za inny akt, o którym mowa art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., jednakże odmowa zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu dokonana innym pismem (z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...]) mogła podlegać odmiennej ocenie Sądu. Tym bardziej, że przedmiotowe pismo zawierało szereg ustaleń faktycznych jednoznacznie potwierdzających fakt uiszczenia opłaty w wysokości 500 zł za wydane karty pojazdu w dniu rejestracji pojazdów wymienionych w tym piśmie pod [Y] pozycjami, wskazującymi odrębnie dla każdego pojazdu numer rejestracyjny, markę pojazdu i datę rejestracji. Zdaniem tutejszego Sądu, mimo że przedmiotowe pismo nie zawiera takich danych identyfikujących karty pojazdów, jak numer karty, i data wydania, to jednoznacznie ustala fakt uiszczenia przez skarżącą "opłaty w wysokości 500 zł za wydane karty pojazdu w dniu rejestracji pojazdów", szczegółowo opisanych w tym piśmie. Zatem podstawowe, niezbędne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności zostały przez organ w sposób bezsporny ustalone. Żadna ze stron ustaleń tych nie zakwestionowała. W konsekwencji Sąd w niniejszym postępowaniu uznał, iż możliwe jest merytoryczne rozpatrzenie sprawy, w tym zastosowanie art. 162 § 2 p.p.s.a.

38 Nietrafny jest przy tym zarzut Starosty dotyczący braku podstawy prawnej uprawniającej ten organ do zwrotu części opłaty za wydane karty pojazdu, bowiem Naczelny Sąd Administracyjny już w postanowieniu z dnia 11 maja 2007 r. sygn. I OSK 573/07, a także w późniejszych orzeczeniach, wyrażał pogląd, iż obowiązek uiszczenia opłaty za kartę pojazdu ma charakter publicznoprawny, a więc wynikający z przepisów prawa administracyjnego. Jak już wspomniano, sprawa odmowy zwrotu opłaty jako dotycząca obowiązku publicznoprawnego ma swoje źródło w przepisach regulujących obowiązek uiszczenia opłaty za kartę pojazdu, tj. art. 77 ust. 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym oraz § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu. W tym zakresie nie ma znaczenia, że ten ostatni przepis wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r. został uznany za niezgodny z Konstytucją RP, bowiem odmowa zastosowania przepisów rozporządzenia dotyczy wysokości opłaty należnej za kartę pojazdu, a nie samej podstawy prawnej do pobrania tej opłaty w ramach odpłatności za czynności powiatów. Trzeba mieć tutaj na uwadze rozróżnienie pomiędzy podstawą prawną do pobrania opłaty za czynności powiatów a wysokością tej opłaty odpowiadającą kosztom druku i dystrybucji kart pojazdów, o której mowa w art. 77 ust. 5 ustawy - Prawo o ruchu drogowym. W tym też kontekście odroczenie przez Trybunał Konstytucyjny terminu utraty mocy obowiązującej § 1 ust. 1 rozporządzenia z dnia 28 lipca 2003 r. do dnia 1 maja 2006 r. celem umożliwienia wprowadzenia do tego czasu - bez pozbawiania powiatów odpłatności za ich czynności - nowej regulacji, zgodnej z postanowieniami Konstytucji RP nie oznacza, że do czasu utraty mocy obowiązującej niniejszego przepisu należało pobierać opłatę w wysokości 500 zł, a nie w wysokości odpowiadającej kosztom druku i dystrybucji kart pojazdów (por. wyroki NSA: z dnia 15 lutego 2010 r. sygn. akt I OSK 842/09, z dnia 17 lutego 2010 r. sygn. akt I OSK 590/09, dostępne w bazie orzeczeń jw.).

39 Ponadto należy zauważyć, że tutejszy Sąd odmówił zastosowania § 1 ust. 1 omawianego rozporządzenia z dnia 28 lipca 2003 r. również z uwagi na sprzeczność tego przepisu z art. 90 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę – zwanego TWE, wskazując w tej mierze na postanowienie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 10 grudnia 2007 r. (C-134/07 Piotr Kawala v. Gmina Miasta Jaworzna). W orzeczeniu tym ETS uznał, że: "Art. 90 akapit pierwszy TWE należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on opłacie, takiej jak ta przewidziana w § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, która to opłata w praktyce jest nakładana w związku z pierwszą rejestracją używanego pojazdu samochodowego przywiezionego z innego państwa członkowskiego, lecz nie jest nakładana w związku z nabyciem w Polsce używanego pojazdu samochodowego, jeśli jest on tam już zarejestrowany." Odmowa zastosowania omawianego przepisu znajduje zatem swoje oparcie również w zasadzie pierwszeństwa prawa wspólnotowego, która odnosi się także do praktyki stosowania prawa przez sądy i organy administracji publicznej. Zasada ta znalazła swoje odzwierciedlenie w art. 91 ust. 1 - 3 Konstytucji RP.

40 Reasumując powyższe rozważania stwierdzić należy, że uzasadnione okazały się tak zarzut naruszenia przepisów postępowania, art. 6 kpa (zasada praworządności), art. 7 kpa (zasada prawdy obiektywnej oraz uwzględniania z urzędu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli) znajdująca swoje uszczegółowienie między innymi w art. 77 § 1 i 4 kpa, art. 8 kpa (zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa), jak i zarzut naruszenia prawa materialnego przez zastosowanie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie opłat za kartę pojazdu. Naruszenia te niewątpliwie miały wpływ na wynik sprawy skoro doprowadziły organ do odmowy uznania uprawnienia strony do zwrotu części uiszczonych opłat za wydanie karty pojazdu, mimo obiektywnego obowiązku uznania prawa strony do zwrotu nadpłaty. Również zarzuty skargi dotyczące niezastosowania przepisów Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE) okazały się zasadne.

41 Wobec powyższego, skoro żądanie zwrotu opłaty dotyczy obowiązku wynikającego z przepisów prawa, to podmiot obowiązków i uprawnień wynikających z przepisów prawa skarżący akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i w art. 146 § 1 p.p.s.a., ma prawo żądać od sądu administracyjnego, by orzekł o istnieniu lub nieistnieniu takiego uprawnienia lub obowiązku (art. 146 § 2 p.p.s.a.). Zatem z uwagi na uiszczenie przez skarżącą opłaty w kwocie przewyższającej kwotę odpowiadającą regulacji ustawowej, należało uznać obowiązek Starosty [...] do dokonania zwrotu na rzecz skarżącej części opłat w wysokości po 425 zł za każdą ze [Y] wydanych kart pojazdu.

42 W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 146 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w pkt I i II sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt III na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a., mając na uwadze uiszczoną kwotę wpisu od skargi, fakt zastępstwa prawnego strony przed sądem oraz treść wniosku strony w tym przedmiocie.