Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 24 czerwca 2020 r., II SA/Po 235/20

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 24 czerwca 2020 r., II SA/Po 235/20

Sentencja

1 Dnia 24 czerwca 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska - Tylewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Elwira Brychcy po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 czerwca 2020 roku sprawy ze sprzeciwu B. M. od decyzji Wojewody z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku I. uchyla zaskarżoną decyzję II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej kwotę [...]zł ([...]) tytułem zwrotu kosztów postepowania.

Uzasadnienie

2 Starosta [...], decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r., nr [...], orzekł wobec B. M. (dalej: skarżącej) o utracie statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 1 marca 2018 r.

3 W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia, organ wskazał, że skarżąca, w dniu 5 stycznia 2018 r. została zarejestrowana jako osoba bezrobotna z prawem do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 5 stycznia 2018 r. Zasiłek za okres od dnia 5 stycznia 2018 r. do 28 lutego 2018 r. został wypłacony. W dniu 30 marca 2018 r. skarżąca stawiła się w PUP i przedłożyła pismo pełnomocnika wraz z kopią ugody pozasądowej zawartej w dniu [...] marca 2018 r. z zakładem Ubezpieczenia online.pl R. sp. z o.o. z siedzibą we W., z którego wynika, iż uczestniczyła w rekrutacji na stanowisko konsultanta telefonicznego prowadzonej przez Ubezpieczenia online.pl R. sp. z o.o., która początkowo negowała, że w jej toku doszło do zawarcia umowy o pracę, ale finalnie po negocjacjach, strony ugodą w dniu [...] marca 2018 r. ustaliły fakt zawarcia umowy o pracę.

4 Organ wskazał, że dnia 5 kwietnia 2018 r. wysłał pismo do skarżącej z wyznaczonym terminem do dnia 20 kwietnia 2018 r. na złożenie pisemnych wyjaśnień. W związku z powyższym od dnia 1 marca 2018 r. wstrzymano skarżącej wypłatę zasiłku dla bezrobotnych. Dnia 6 kwietnia 2018 r. do organu wpłynęła kopia świadectwa pracy wydanego dnia 29 marca 2018 r. przez zakład Ubezpieczenia online.pl R. Sp. z o.o. Sp. k. oraz wydruk komputerowy z konta skarżącej w Banku [...], z którego wynika, że w dniu 30 marca 2018 r. skarżąca otrzymała przelew w wysokości [...] zł z tytułu zawartej ugody pozasądowej. Dnia 16 kwietnia 2018 r. skarżąca stawiła się w PUP i wyjaśniła, że nie wnioskowała o korektę składek na ubezpieczenie społeczne za okres od dnia 31 stycznia 208 r. do 1 lutego 2018 r. a kwota zadośćuczynienia i ekwiwalentu za urlop były opodatkowane. Skarżąca wskazała, że nie posiada wiedzy na temat tego, czy zostało opodatkowane odszkodowanie. Skarżąca, dnia 18 kwietnia 2018 r. zgłosiła się w PUP i wyjaśniła, że pełnomocnik wystąpił z pismem o wyjaśnienie zasadności opłacania składek na ubezpieczenie społeczne za okres od 31 stycznia 2018 r. do 1 lutego 2018 r. i czeka na odpowiedź. Skarżąca zobowiązała się do dnia 30 kwietnia 2018 r. wyjaśnić kwestię opodatkowania odszkodowania i zasadności ubezpieczenia społecznego i poinformować o tym Urząd Pracy. Skarżąca, mimo zobowiązania nie złożyła we wskazanym przez siebie terminie żadnych wyjaśnień. Dnia 30 kwietnia 2018 r. pełnomocnik skarżącej wniósł odwołanie od decyzji o wstrzymaniu wypłaty zasiłku dla bezrobotnych od dnia 1 marca 2018 r. Dnia 18 maja 2018 r. do pełnomocnika zostało wysłane zawiadomienie, w którym widnieje wezwanie do złożenia pisemnych wyjaśnień w sprawie do dnia 28 maja 2018 r. Dnia 23 maja 2018 r. do organu zadzwonił pełnomocnik skarżącej i wyjaśnił, że otrzymane przez skarżącą odszkodowanie zostało opodatkowane, nie wyjaśnił natomiast kwestii opłacania przez pracodawcę składek na ubezpieczenie społeczne. Do dnia 28 maja 2018 r. do organu nie wpłynęło żadne pisemne wyjaśnienie w sprawie.

5 W ocenie organu, istniały zatem dwie przesłanki orzeczenia utraty przez skarżącą statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku: podleganie obowiązkowi ubezpieczenia społecznego tj. od dnia 31 stycznia 2018 r. i przychód przekraczający połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę uzyskany przez skarżącą w dniu 30 marca 2018 r., z tym że utrata statusu następuje od pierwszego dnia miesiąca w którym przychód wystąpił.

6 Organ wskazał, że dnia 30 maja 2018 r. został wydrukowany raport [...] o podleganiu przez skarżącą ubezpieczeniu społecznemu i zdrowotnemu w dniach od 31 stycznia 2018 r. do 1 lutego 2018 r. W związku z powyższym decyzją z dnia [...] maja 2018 r. orzeczono wobec skarżącej o utracie statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku od dnia 31 stycznia 2018 r. z powodu podlegania obowiązkowi ubezpieczenia. W wyniku wniesionego odwołania od decyzji, Wojewoda dnia [...] lipca 2018 r. wydał decyzję nr [...] o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. Wniesiona przez skarżącą skarga została oddalona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu. Dnia 9 lipca 2019 r. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie sygn. akt I OSK 853/19 uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 15 listopada 2018 r. sygn. akt II SA/Po 819/18, zaskarżoną decyzję Wojewody z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] oraz decyzję Starosty [...] z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] NSA powołał się na pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział we W. z dnia 12 lutego 2019 r. w którym potwierdził, że skarżąca nie spełnia warunków do podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym jako pracownik spółki w okresie od 31 stycznia 2018 r. do 1 lutego 2018 r. Płatnik natomiast został wezwany do sporządzenia dokumentu wyrejestrowującego skarżącą (z datą zgłoszenia do ubezpieczenia) oraz skorygowania dokumentów rozliczeniowych. Sąd uznał zatem, że brak było podstaw do uznania, że w opisanym stanie faktycznym skarżąca podlegała obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym, a w konsekwencji organy obu instancji w sposób nieuprawniony zastosowały regulację art. 33 ust. 4 pkt 1 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. 1 ustawy o promocji zatrudnienia.

7 Organ, w zawiadomieniu z dnia 19 listopada 2019 r. o wszczęciu postępowania, wskazał termin do dnia 28 listopada 2019 r. na złożenie przez skarżącą dokumentów o sposobie opodatkowania przelanych na konto pieniędzy w wysokości [...] zł. w związku z zawartą w dniu [...] marca 2018 r. ugodą pozasądową. Skarżąca nie przedłożyła stosownych potwierdzeń. Tym samym sprawa zostaje rozstrzygnięta na podstawie posiadanych dokumentów. Dnia 9 grudnia 2019 r. wpłynęło pismo sporządzone przez pełnomocnika skarżącej o niezwłoczne wypłacenie zaległego zasiłku oraz umorzenie wszczętego z urzędu postępowania. Z uwagi na osnowę niniejszej decyzji przedmiotowy wniosek organ uznał za przedwczesny i pozostawił go bez rozpoznania.

8 W ocenie organu, jak wynika z przedłożonego przez skarżącą dowodu przelewu, w dniu 30 marca 2018 r. skarżąca otrzymała kwotę [...]zł przekazaną przez zakład Ubezpieczenia online.pl R. sp. z o.o. z siedzibą we W. tytułem ugody pozasądowej. W § 2 przedmiotowej ugody widnieje zapis, iż na tę kwotę składają się: odszkodowanie za niezgodne z prawem rozwiązanie umowy o pracę - [...] zł brutto, zadośćuczynienie z tytułu naruszenia dóbr osobistych - [...] zł brutto i ekwiwalent za urlop - [...] zł. Łącznie [...] zł brutto. Dnia 16 kwietnia 2018 r. podczas wizyty w Urzędzie Pracy skarżąca złożyła oświadczenie, że kwota zadośćuczynienia i ekwiwalentu za urlop były opodatkowane, natomiast nie posiada wiedzy, czy opodatkowane jest odszkodowanie. Tą kwestię wyjaśnił w rozmowie telefonicznej dnia 23 maja 2018 r. pełnomocnik skarżącej oświadczając, że otrzymane odszkodowanie zostało opodatkowane. Oświadczenia znajdują odzwierciedlenie w ustawie z dnia 26 listopada 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jednolity Dz.U. z 2019r. 1387). Zdaniem organu, oznacza to, że w dniu 30 marca 2018 r. skarżąca uzyskała przychód w wysokości [...] zł brutto, tym samym od dnia 1 marca 2018 r. nie spełnia warunków osoby bezrobotnej, co oznacza utratę statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 1 marca 2018 r.

9 Skarżąca, pismem z dnia [...] stycznia 2020 r. wniosła odwołanie od decyzji organu I instancji, zarzucając jej naruszenie art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 11, art. 14, art. 16 i art. 77 § 1 k.p.a oraz wniosła o uchylanie skarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania.

10 Wojewoda, decyzją z dnia [...] lutego 2020 r., nr [...], orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

11 W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia, organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji w toku postępowania naruszył zasady zawarte w art. 7 i w art. 77 k.p.a., tj. m. in. zasadę prawdy obiektywnej. Zdaniem organu II instancji, Starosta [...] w toku prowadzonego postępowania w sprawie pozbawienia skarżącej statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku dla osób bezrobotnych nie zebrał kompletnego materiału dowodowego w sprawie, tj. dokumentu o sposobie opodatkowania przelanych na konto skarżącej pieniędzy w wysokości [...] zł, w związku z zawartą w dniu [...] marca 2018 r. ugodą pozasądową. Do dnia wydania zaskarżonej decyzji skarżąca nie przedłożyła takiej dokumentacji. Stąd Organ I instancji przyjął zasadę, iż decyzja administracyjna zostanie wydana na podstawie dokumentów, które są w jego posiadaniu. Zdaniem organu odwoławczego organ administracji nie może orzekać na podstawie szczątkowych dowodów z pominięciem tak istotnego dokumentu, tj. dokumentu o sposobie opodatkowania kwoty pieniędzy pochodzącej z "odszkodowania". Nie można wtedy przyjąć zasady, iż kwota ta jest opodatkowana, a co za tym idzie stanowi przychód skarżącej w rozumieniu przepisu zawartego w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. h i pkt 24 ustawy o promocji zatrudnienia, bowiem niewiadomym jest sposób opodatkowania powyższej kwoty brutto. Zdaniem organu odwoławczego, wiedza o sposobie opodatkowanie otrzymanej przez skarżącą kwoty pieniędzy w ramach "odszkodowania" jest nader istotna i niezbędna do wydania właściwego i zgodnego z przepisami prawa orzeczenia.

12 Skarżąca, pismem z dnia [...] lutego 2020 r., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu sprzeciw od decyzji organu odwoławczego. Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. przez bezpodstawne przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, zakreślony przez organ II instancji zakres sprawy nie jest konieczny do rozstrzygnięcia sprawy. W ocenie skarżącej, wszczęte drugie postępowanie i decyzja PUP w sposób całkowicie bezprawny raz jeszcze podejmuje i rozstrzyga zakończoną już sprawę administracyjną, która była przedmiotem prowadzonego już przez PUP postępowania administracyjnego zakończonego rozstrzygającą sprawę w całości decyzją PUP z dnia [...] maja 2018 r. ([...]) uchyloną finalnie przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 9 lipca 2019 r., sygn. akt I OSK 853/19, który ostatecznie zakończył postępowanie administracyjne w tej sprawie.

13 Wojewoda, pismem z dnia 13 marca 2020 r., złożonym w odpowiedzi na sprzeciw, wniósł o jego oddalenie.

14 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

15 Sprzeciw podlega uwzględnieniu.

16 W pierwszej kolejności, wskazać należy, że zgodnie z art. 64a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.), od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Zgodnie natomiast z art. 64e p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a.

17 Wobec powyższego stwierdzić należy, że ocena Sądu sprowadza się wyłącznie do skontrolowania kwestii zasadności wydania przez organ odwoławczy decyzji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., tj. istnienia przesłanek do jej wydania. Zgodnie zaś z art 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Jeśli więc organ nie wykazał przesłanek zastosowania art. 138 § 2 k.p.a., a uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy, to sprzeciw powinien zostać uwzględniony (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 marca 2019 r., sygn. akt: II OSK 435/19, LEX nr 2635472).

18 Dopuszczalność wydania przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej wskazanej w art. 138 § 2 k.p.a. jest ograniczona przez to, że przedmiotowy przepis przyjmuje jako przesłankę wydania tego typu decyzji "wydanie decyzji z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie". Konstrukcja prawna tego rodzaju decyzji opiera się zatem na wystąpieniu dwóch przesłanek łącznie: (1) postępowanie przed organem I instancji, w którym została wydana decyzja, prowadzone było z naruszeniem przepisów postępowania; (2) konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

19 W ocenie Sądu, w swoim rozstrzygnięciu, Wojewoda nie wykazał zaistnienia przesłanek do wydania decyzji kasatoryjnej. Z decyzji organu II instancji wynika bowiem przede wszystkim, że zdaniem Wojewody, organ I instancji w toku postępowania naruszył zasady zawarte w art. 7 i w art. 77 k.p.a. gdyż nie zebrał kompletnego materiału dowodowego w sprawie, tj. dokumentu o sposobie opodatkowania przelanych na konto skarżącej pieniędzy w wysokości [...] zł, w związku z zawartą w dniu [...] marca 2018 r. ugodą pozasądową. W ocenie organu odwoławczego, wiedza o sposobie opodatkowanie otrzymanej przez skarżącą kwoty pieniędzy w ramach "odszkodowania" jest nader istotna i niezbędna do wydania właściwego i zgodnego z przepisami prawa orzeczenia.

20 Powyższe uzasadnienie wydania decyzji kasatoryjnej, formalnie wypełnia przesłanki z art. 138 § 2 k.p.a., wskazując na naruszenie przepisów postępowania oraz na to, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. W ocenie jednak Sądu, decyzja Wojewody nie może ostać się w obrocie prawnym, gdyż wskazane przez ten organ kwestie wymagające wyjaśnienia w żaden sposób nie odwołują się do faktycznego przedmiotu sprawy.

21 Należy bowiem wskazać, że w sprawie skarżącej, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 9 lipca 2019 r., sygn. akt: I OSK 853/19, uchylił uprzednio wydany w sprawie wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oraz zapadłe w sprawie decyzje. Naczelny Sąd Administracyjny, w swoim orzeczeniu wskazał, że istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia rozpatrywanej sprawy miał fakt, że skarżąca nie świadczyła pracy i nie uzyskała z tego tytułu żadnego wynagrodzenia. Stosunek pracy nie był zatem realizowany. Tym samym nie powstał stosunek ubezpieczeniowy, pomimo faktu, że Spółka zgłosiła skarżącą do ubezpieczenia oraz opłaciła składkę z tego tytułu. Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił również uwagę, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział we W. pismem z dnia 12 lutego 2019 r., znak sprawy [...], potwierdził, że skarżąca nie spełnia warunków do podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym jako pracownik Spółki w okresie od dnia 31 stycznia do dnia 1 lutego 2018 r. Wskazano również, że w/w płatnik został wezwany do sporządzenia dokumentu wyrejestrowującego skarżącą (z datą zgłoszenia do ubezpieczenia) oraz skorygowania dokumentów rozliczeniowych. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził więc, że brak było zatem podstaw do uznania, że skarżąca w opisanym stanie faktycznym podlegała obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym, a w konsekwencji organy obu instancji w sposób nieuprawniony zastosowały regulację art. 33 ust. 4 pkt 1 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. l) u.p.z. Uchybienie to miało w sposób istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż bezpośrednio determinowało treść tych decyzji, co uzasadniało wyeliminowanie ich z obrotu prawnego. W wydanych dla organu wytycznych, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że organ ten winien, przy zastosowaniu wykładni prawa przyjętej w sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny, rozważyć kwestię przedmiotowości dalszego prowadzenia postępowania w sprawie (art. 105 § 1 k.p.a.).

22 Wyżej przytoczone rozstrzygnięcie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zawarte w nim oceny prawne i wytyczne nie mogą zostać pominięte w rozpoznawanej sprawie. Zgodnie bowiem z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Wobec powyższego, w ocenie Sądu, wskazania zawarte w przytoczonym wyżej wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego mają także znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, w której wniesiono sprzeciw. Mimo więc tego, że Wojewoda, w swojej decyzji wskazał na okoliczności jakie formalnie mogą stać się podstawą wydania decyzji kasatoryjnej, wydane rozstrzygnięcie nie może ostać się w obrocie prawnym, gdyż całkowicie pomija wytyczne zawarte w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego. Nie jest bowiem dopuszczalne skierowanie przez organ, w toku ponownego rozpoznawania sprawy, postępowania w dowolnie obranym przez siebie kierunku, lecz organ, będąc związany wydanymi mu wytycznymi, obowiązany jest je wykonać. W tym stanie rzeczy, wskazanie przez Wojewodę na konieczność wyjaśnienia sposobu opodatkowania otrzymanych przez skarżącą kwot nie stanowi w rzeczywistości kwestii wymagającej wyjaśnienia i istotnej dla rozstrzygnięcia sprawy w rozumieniu art. 138 § 2 k.p.a. Taka decyzja nie spełnia więc wymogów dla rozstrzygnięcia kasatoryjnego.

23 Odnosząc się natomiast do argumentów przytoczonych w sprzeciwie, wskazać należy, że pozostają one bez wpływu na wynik sprawy. Skarżąca zwraca bowiem uwagę na okoliczność, że organ, w następstwie uchylenia uprzednio wydanych w sprawie decyzji (z [...] maja 2018 r. i z [...] lipca 2018 r.), ponownie zawiadomił o wszczęciu postępowania w sprawie. Takie kwestie nie podlegają jednak badaniu na etapie rozpoznawania sprzeciwu.

24 Wobec powyższego, w ocenie Sądu, rozstrzygnięcie kasatoryjne organu odwoławczego było nieprawidłowe. Organ naruszył art. 138 § 2 k.p.a., gdyż uchylił decyzję organu I instancji z przyczyn niemających znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Ponownie rozpoznając sprawę, organ winien kierować się wskazaniami zawartymi w wydanym w sprawie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego I OSK 853/19. Zaskarżona decyzja podlega uchyleniu, zgodnie z art. 151a § 1 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.