Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 kwietnia 2019 r., III SA/Po 796/18

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 kwietnia 2019 r., III SA/Po 796/18

Sentencja

1 Dnia 17 kwietnia 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Górecka Sędziowie WSA Walentyna Długaszewska WSA Mirella Ławniczak (spr.) Protokolant: st.sek.sąd. Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2019 roku przy udziale sprawy ze skargi P. Sp. z o.o. w miejscowości [...] na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] listopada 2018r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej kwotę 2217 zł (dwa tysiące dwieście siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania

Uzasadnienie

2 Decyzją z dnia 29 marca 2018 r, o nr [...] Naczelnik W. Urzędu Celno-Skarbowego w P. nałożył na Spółkę z o.o. P. z siedzibą w K. karę pieniężną w wysokości 10.000 zł z tytułu niewykonania przez przewoźnika obowiązku określonego w art.8 ust.1 ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów.

3 W toku postępowania ustalono nast. stan faktyczny.

4 W dniu 6 października 2017 r. w miejscowości A. przeprowadzono kontrolę pojazdu samochodowego marki Scania o nr rejestr. [...] oraz naczepy marki Esterek Urlich o nr rejestr. [...]. Przewoźnikiem była firma P. sp z o.o., a dostarczanym towarem olej napędowy. W toku kontroli stwierdzono rozbieżności pomiędzy numerami rejestracyjnymi pojazdu i naczepy, a widniejącymi w zgłoszeniu SENT. Kierowca zespołu M. R. wyjaśnił, że SENT zawierający inne niż faktyczne nr pojazdu i naczepy został wygenerowany automatycznie z programu P. W trakcie kontroli przewoźnik dokonał korekty zgłoszenia SENT, wskazując dane odpowiadające faktycznym numerom pojazdu i naczepy. Już po wszczęciu postępowania strona złożyła pismo, w którym poinformowała, że w dniu 5 października 2017 r. został zakupiony towar w bazie w K., następnie został sprzedany do trzech kontrahentów, przy czym w oparciu o zgłoszenie SENT [...] firmie P. "I.", a w oparciu o SENT [...] Miejskiemu Zakładowi Komunikacji w O. W.. W kolejnym piśmie z dnia 12 lutego 2018 r. P. poinformował, że błędne numery pojazdu zostały pobrane automatycznie do programu H. z programu firmy, ale zostały zaktualizowane natychmiast po tym, jak odkryto błąd. Odnosząc się do zebranego materiału dowodowego, strona w piśmie z dnia 12.03.2018 r. wskazała, że nie ma podstaw do wymierzenia kary pieniężnej, a wszystkie należności publicznoprawne zostały opłacone.

5 Decyzją z dnia 29 marca 2018 r. o nr jak wyżej nałożono na przedsiębiorstwo karę 10.000 zł. W uzasadnieniu wskazano, że ustawa o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów wprowadziła obowiązek przesyłania do rejestru zgłoszeń, dotyczących przewozu określonych ustawą towarów. Obowiązki przewoźnika w tym zakresie wynikają odpowiednio z art. 5, 6 i 7 ustawy. Ustawa wprowadziła także obowiązek niezwłocznego aktualizowania danych zawartych w zgłoszeniu, jeżeli po stronie podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego oraz przewoźnika wystąpił obowiązek zgłoszenia danych. Z protokołu kontroli drogowej wynikało, że w dokumencie SENT widnieją inne nr rejestracyjne pojazdu i naczepy należących do przewoźnika P. , niż faktycznie widniejące na pojazdach. To dowodzi zdaniem organu, że nastąpiła niezgodność danych wymaganych do zgłoszenia i zostały one zaktualizowane dopiero po rozpoczęciu kontroli. W ocenie organu uzupełnienie tych danych już po rozpoczęciu przewozu towarów nie może zostać uznane za realizację przepisów ustawy. Odpowiedzialność przewoźnika za naruszenie obowiązków wynikających z ustawy o monitorowaniu drogowego przewozu towarów wynika m.in. z art. 24 ust 1 pkt 1, zgodnie z którym w przypadku gdy podmiot wysyłający, podmiot odbierający albo przewoźnik nie wykona obowiązku, o którym mowa w art. 8 ust.1, odpowiednio na te podmioty organ nakłada karę pieniężną w kwocie 10.000 zł. Ponadto, zgodnie z art. 8 ust.1 ustawy podmiot wysyłający, podmiot odbierający i przewoźnik są obowiązani niezwłocznie aktualizować dane zawarte w zgłoszeniu w takim zakresie, w jakim byli obowiązani do ich zgłoszenia.

6 Strona w odwołaniu od decyzji zarzuciła organowi I instancji naruszenie art. 24 ust.1 w zw. z art. 26 ust. 1, 2 i 5 w zw. z art. 8 ust.1 oraz w zw. z art. 5 ust.4 ustawy z dnia 9 marca 2917 r. - O systemie monitorowania drogowego przewozu towarów poprzez niewłaściwe zastosowanie i nałożenie na skarżącą spółkę kary, mimo braku podstaw. Zarzucono także naruszenie :

7 - art. 26 ust.3 tejże ustawy poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy ziściły się warunki w nim określone

8 - art.187 i art.191, art. 121, 120 i 122 Ordynacji podatkowej poprzez nie zebranie całego materiału dowodowego, nie wyjaśnienie stanu faktycznego i w konsekwencji działania w sposób nie pogłębiający zaufania do organów Państwa. W uzasadnieniu wskazano, że w treści spornego zgłoszenia i w dwóch pozostałych prawidłowo zostały wskazane wszystkie dane, a jedynym zarzutem jest błędnie wpisany nr rejestracyjny pojazdów, nieścisłość ta powstała w wyniku błędnego działania programu H. , który jest przecież rekomendowany przez organy administracji. Skutek w postaci tak wysokiej kary jest sprzeczny z celem ustawy o SENT. Zdaniem odwołującego nie wystąpiło żadne działanie, które choćby pośrednio mogło uszczuplić dochody Państwa w związku z przedmiotowym przewozem towaru. Powołując się na uzasadnienie do projektu ustawy o SENT odwołujący stwierdził, że zrealizował cel ustawy, a żadne rozporządzenie ani przepis ustawy nie określa, co jest "ważnym interesem" w rozumieniu art. 26 ust. 3 ustawy.

9 Organ II instancji Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, decyzją z dnia 8 listopada 2018 r., o nr [...] uchylił decyzję organu I instancji w części dotyczącej szczegółowej kwalifikacji prawnej zaistniałego naruszenia i w tym zakresie orzekł, iż kara pieniężna w kwocie 10.000 zł winna być nałożona z tytułu zgłoszenia danych niezgodnych ze stanem faktycznym, innych niż dotyczące towaru tj. w oparciu o art. 24 ust.1 pkt 2 ustawy o SENT, a nie jej art.24 ust. 1 pkt 1.

10 W uzasadnieniu organ wyjaśnił przyczynę zmiany kwalifikacji prawnej. Wskazano, że przepisy ustawy o SENT nie wyłączają odpowiedzialności przewoźnika za uchybienia, które powstały na skutek błędów czy pomyłek. Za okoliczności uwalniające nie można także uznać braku należytej weryfikacji danych pobieranych automatycznie do programu HuzarSent. Stąd też zaistniały warunki do zastosowania art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy o SENT. Za niezasadne organ uznał zarzuty naruszenia art. 120, 121, 122, art. 187 i 191 ustawy Ordynacja podatkowa, organ bowiem podjął wszelkie czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i odniósł się w decyzji do wszystkich okoliczności spornych. Odniesiono się do potencjalnej możliwości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej na gruncie art. 24 ust.3 ustawy o SENT. Organ przyjął, że nie zaistniały przesłanki opisane w tym przepisie, cytując w tym zakresie orzeczenie WSA w Krakowie, o sygn. III SA/Kr 486/18. Niezależnie od powyższego, organ wskazał, że pomimo przepisu przejściowego zawartego art. 12 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. – O zmianie ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów oraz niektórych innych ustaw – brak jest możliwości zastosowania w niniejszej sprawie zawartych tam regulacji. Zgodnie bowiem z art. 24 ust. 1a ustawy o SENT w przypadku gdy towar był przewożony ze składu podatkowego w rozumieniu ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. –O podatku akcyzowym i podatek akcyzowy oraz należny podatek od towarów i usług zostały wpłacone przez podmiot wysyłający, a ujawnione nieprawidłowości nie są wynikiem oczywistego błędu i dotyczą zgłoszonych przez podmiot wysyłający, podmiot odbierający albo przewoźnika danych innych niż dotyczące towaru, z wyjątkiem nr rejestracyjnego środka transportu, o którym mowa w art. 2 pkt 11 lit a, odpowiednio, na podmiot wysyłający, podmiot odbierający albo przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 2.000 zł. Wyłączono więc z zakresu tego przepisu nieprawidłowości dotyczące nr rejestracyjnego, nie ma więc możliwości wymierzenia niższej kary.

11 Strona skorzystała z prawa skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu.

12 W skardze zarzuciła organom naruszenie art. 30 ust.4 ustawy o SENT poprzez wszczęcie postępowania pomimo braku podstaw do jego prowadzenia, bowiem w sytuacji gdy nie doszło do uszczuplenia podatku, postępowanie powinno być umorzone. Dalej podniosła naruszenie art. 24 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy –o SENT poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy ziściły się warunki do jego stosowania, a strona nie miała żadnego wpływu na powstałe naruszenia, a konsekwencji niezasadne nałożenie kary na skarżącą. Zarzuciła też naruszenie przepisów postępowania poprzez niewłaściwe rozpatrzenie całego materiału dowodowego, naruszenie zasady pogłębiania zaufania do organów Państwa oraz nie rozstrzygnięcie powstałych wątpliwości na korzyść podatnika. Ponadto zawarto wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji, która zdaniem skarżącego wydana została przez niewłaściwy miejscowo organ. W uzasadnieniu wskazano, że strona wypełniła wszystkie ustawowe obowiązki, co spowodowało ziszczenie się przesłanek z art. 30 ust.4 ustawy o SENT. Skarżąca spółka była nadawcą towaru i nie można rozdzielić ról, jakie w niniejszym procesie przemieszczania towarów pełniła skarżąca spółka. Przepis art. 30 ust.4 odwołuje się wprost do kontroli, o której mowa w art. 54 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej. Z kolei art. 13 ust. 1 ustawy o SENT wchodzi w zakres art. 54 ust.1 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej. W konsekwencji, skoro kontrola może być przeprowadzona w każdym miejscu, w tym również na drodze, to nie sposób stwierdzić, na jakiej podstawie organ uznał, że przepis art. 30 ust. 4 ustawy o SENT nie ma zastosowania. Po raz kolejny strona zwróciła uwagę na brak rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie warunków odstąpienia od nałożenia kary. Podkreślono też w uzasadnieniu, że zgodnie z treścią art. 221a § 2 Ordynacji podatkowej właściwym organem do rozpoznania odwołania jest Dyrektor Izby Administracji Skarbowej właściwy dla kontrolowanego co w konsekwencji powoduje nieważność zaskarżonej decyzji, o co strona zresztą wniosła w skardze.

13 Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje stanowisko, a odnośnie niewłaściwości miejscowej organu odwoławczego uznał, że zawarte w § 2 art. 221 Ordynacji podatkowej wyrażenie "właściwego dla kontrolowanego" nie zostało przez ustawodawcę sprecyzowane co do przesłanki decydującej o kryterium tej właściwości, w szczególności nie przesądza, że chodzi o właściwość rozumianą przez pryzmat siedziby kontrolowanego.

14 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

15 Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem istotnie zaskarżona decyzja dotknięta jest wadą nieważności, o której mowa w art.247 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2017, poz. 201 ze zm, zwanej dalej O.p). W przepisie tym O.p. stanowi, że organ podatkowy stwierdza nieważność decyzji ostatecznej, która została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości. Z kolei art.145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2018,poz.2107, zwanej dalej p.p.s.a ) stanowi, że sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2017, poz. 935 ze zm., zwanej dalej Kpa) lub w innych przepisach. Ponieważ takim "innym przepisem" jest art. 247 § 1 pkt 1 O.P, w sprawie zaistniały podstawy do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji przez sąd.

16 Organem pierwszej instancji, który w drodze decyzji administracyjnej nałożył karę pieniężną na skarżącą jest Naczelnik W. Urzędu Celno – Skarbowego w P. tj. organ właściwy dla miejsca przeprowadzenia kontroli. Nastąpiło to zgodnie z art. 26 ust. 2 ustawy o systemie monitorowania drogowego, który stanowi, że karę pieniężną nakłada Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego właściwy dla miejsca kontroli przewozu towarów, z wyjątkiem art. 30.

17 Z kolei zgodnie z art. 26 ust. 5 ustawy z dnia 9 marca 2017 r –O systemie monitorowania drogowego towarów (Dz.U. z 2018 r., poz. 708 ze zm., zwaną dalej ustawą o SENT) – stanowi, że w zakresie nieuregulowanym w ustawie do kar pieniężnych stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Ustawa o SENT nie precyzuje zakresu właściwości organu odwoławczego, dlatego należy przyjąć, że w takiej sytuacji zastosowanie znajduje art. 221a § 2 O.p. Stosownie do jego treści, w przypadku wydania w pierwszej instancji przez Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego decyzji innej niż decyzja, o której mowa w § 1 (ten przypadek w sprawie nie występuje), odwołanie od tej decyzji służy do dyrektora izby administracji skarbowej właściwego dla kontrolowanego w dniu zakończenia postępowania podatkowego. Stosownie do treści art. 221a § 3 O.p., jeżeli nie można ustalić właściwego dyrektora izby administracji skarbowej zgodnie z § 2, odwołanie służy do dyrektora izby administracji skarbowej właściwego ze względu na siedzibę naczelnika urzędu celno-skarbowego, który wydał decyzję.

18 Zaznaczenia wymaga, że jeżeli ustawy podatkowe nie stanowią inaczej, właściwość miejscową organów podatkowych ustala się według miejsca zamieszkania albo adresu siedziby podatnika, płatnika, inkasenta lub podmiotu wymienionego w art. 133 § 2 (art.17 § 1 O.p.).

19 Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela pogląd, zaprezentowany w prawomocnych wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku - z dnia 25 maja 2018 r. sygn. akt III SA/Gd 52/18 oraz z dnia 20 września 2018 r., także WSA w Gdańsku, o sygn. III SA/Gd 394/18 (publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych), że odwołanie od decyzji naczelnika urzędu celno-skarbowego w sprawie nałożenia kary pieniężnej w trybie przepisów ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów służy do dyrektora izby administracji skarbowej właściwego dla kontrolowanego w dniu zakończenia postępowania podatkowego (w tej sprawie - administracyjnego). Podziela też pogląd zawarty w tych wyrokach, że ustawodawca w analizowanym przepisie ustanawia właściwość miejscową przy wnoszeniu odwołania, wskazując na dyrektora izby administracji skarbowej, który co do zasady byłby właściwy nie z uwagi na naczelnika urzędu celno-skarbowego wydającego decyzję, lecz dla kontrolowanego. Odnośnikiem czasowym przy przyjmowaniu właściwości miejscowej w tym przypadku jest dzień zakończenia postępowania podatkowego – a w niniejszej sprawie administracyjnego (por. L. Etel red.; Dowgier Rafał, Pietrasz Piotr, Popławski Mariusz, Stachurski Wojciech, Teszner Krzysztof, Komentarz Ordynacja podatkowa, 2018).

20 Skarżąca spółka ma siedzibę w K., w województwie [...] zatem to Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. był właściwy do rozpatrzenia odwołania mimo, że z uwagi na miejsce kontroli przewozu towarów, właściwym, do wydania decyzji w pierwszej instancji był Naczelnik W. Urzędu Celno-Skarbowego w P..

21 Z uwagi na powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a orzekł o stwierdzeniu nieważności zaskarżonej decyzji, a o kosztach na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a