Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5 kwietnia 2016 r., III SA/Po 571/15

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5 kwietnia 2016 r., III SA/Po 571/15

Sentencja

1 Dnia 5 kwietnia 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Górecka (spr.) Sędziowie WSA Mirella Ławniczak WSA Szymon Widłak Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Piotrowska - Żyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2016 roku przy udziale sprawy ze skargi Starosty na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] 2015 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości opłaty komorniczej oddala skargę

Uzasadnienie

2 Uzasadnienie.

3 Starosta decyzją z dnia [...] r. orzekł o przyznaniu od Wójta Gminy J odszkodowania za nieruchomość położoną w S, działka nr [...] w związku z wydzielonym gruntem pod drogę. Podstawą prawną podaną w rozstrzygnięciu był przepis art. 104 k.p.a. oraz art. 98 ust. 3, 128 ust. 1, art. 129 ust. 5, art. 130, art.132 ust. 1 a i 2 oraz art. 134 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami.

4 Wobec braku realizacji przez Wójta Gminy obowiązku wynikającego z powyższej decyzji, Starosta na jej podstawie wystawił tytuł wykonawczy obejmujący należność za przedmiotową działkę.

5 Na wniosek Starosty, Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego prowadził postępowanie egzekucyjne wobec Wójta Gminy. Organ dokonał zajęcia prawa majątkowego z rachunku bankowego, a dłużnik przekazał kwotę [...] zł organowi egzekucyjnemu.

6 Pismem z dnia 24.10.2014 r. Starosta wezwał organ egzekucyjny do usunięcia naruszenia prawa poprzez wydanie postanowienia w sprawie ustalenia opłaty komorniczej.

7 Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia [...] r. określił wysokość opłaty komorniczej w kwocie [...] zł do uiszczenia której zobowiązany został jako wierzyciel Starosta. Podstawą prawną wydanego postanowienia był przepis art. 17 §1 w zw. z art. 66 §3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014r. poz. 1619, ze zm.).

8 W zażaleniu na postanowienie Starosta wniósł o wskazanie, że podmiotem zobowiązanym do uiszczenia opłaty komorniczej jest zgodnie z art. 66 w/w ustawy osoba fizyczna wskazana w decyzji Starosty z dnia [...]2014 r. W ocenie Starosty nie był on wierzycielem na którego rzecz działał organ egzekucyjny. Faktycznym wierzycielem jest osoba fizyczna, na rzecz której przesądzono kwotę odszkodowania za nieruchomość.

9 Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

10 Wskazał on, że to Starosta był wierzycielem w rozumieniu przepisów w/w ustawy i to on winien uiścić na rzecz organu egzekucyjnego odpowiednią opłatę komorniczą.

11 W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu Starosta wniósł o uchylenie postanowień organów obu instancji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania.

12 Organ skarżący stwierdził, że w postępowaniu egzekucyjnym był jedynie wierzycielem w sensie procesowym, a faktycznym wierzycielem jest osoba fizyczna, na rzecz której przesądzono kwotę odszkodowania za nieruchomość. To ona winna uiścić przedmiotową opłatę komorniczą na rzecz organu egzekucyjnego.

13 W odpowiedzi na skargę organ drugiej instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w decyzji.

14 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

15 Skarga jest nieuzasadniona.

16 Zgodnie z art. 1 a pkt. 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2014r., poz. 1619, ze zm.), dalej zwaną "ustawą". opłata komornicza to opłata wynosząca 5 % kwot przekazanych wierzycielowi przez organ egzekucyjny lub przekazanych wierzycielowi przez zobowiązanego w wyniku zastosowania środków egzekucyjnych. Opłata komornicza stanowi rodzaj wynagrodzenia dla danego organu egzekucyjnego, który dokonał skutecznego ściągnięcia dochodzonej należności pieniężnej ( E. Cisowska-Sakrajda, komentarz do art. 1 a ustawy, lex 2016 ). Opłata komornicza należna jest organowi egzekucyjnemu prowadzącemu egzekucję należności pieniężnych, niezależnie od opłat za czynności i stosowane środki egzekucyjne i stanowi dodatkowe wynagrodzenie- premię za skuteczne dokonanie przez ten organ czynności egzekucyjnych w wyniku których dokonano ściągnięcia należności pieniężnych lub w wyniku których należność taka została zapłacona (por. wyrok NSA O/Z w Szczecinie z 22 marca 2000r., sygn. akt SA/Sz 114/99, wyrok WSA w Szczecinie z 24 listopada 2010r., I SA/Sz 644/10, wyroki WSA w Lublinie z 4 lutego 2009r. I SA/Lu 594/08 i z 25 kwietnia 2012r., I SA/Lu 234/12, wyrok WSA w Krakowie z 13 listopada 2007r., I SA/Kr 1636/05).

17 W myśl art. 1 a pkt. 13 ustawy wierzyciel to podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym.

18 Zgodnie z art. 5 § 1 pkt. 1 ustawy uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej określonych obowiązków jest właściwy do orzekania organ I instancji w odniesieniu do obowiązków wynikających z decyzji lub postanowień organów administracji rządowej czy organów jednostek samorządu terytorialnego.

19 W doktrynie i orzecznictwie podkreślano wielokrotnie, że wierzycielem w postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest generalnie organ administracji publicznej. Chociaż pełni on jedynie procesową funkcję wierzyciela i nie rozporządza przedmiotem postępowania jest zobowiązany do podejmowania wszelkich działań w celu zaspokojenia należności na rzecz osoby trzeciej. Ma on m. in. podjąć czynności zmierzające do wszczęcia danego postępowania egzekucyjnego ( E. Cisowska-Sakrajda, komentarz do art. 1 a ustawy., lex 2016 ). Wierzycielem nie może być co do zasady osoba fizyczna ani inny podmiot prawa prywatnego – w postępowaniu egzekucyjnym w administracji podmioty te działają jedynie za pośrednictwem wierzyciela w rozumieniu przepisów ustawy , którym jest organ administracyjnym

20 ( wyrok WSA w Warszawie z 21.02.2006 r., sygn. I SA/Wa 1162/05, lex 193308 ).

21 Osoba fizyczna może być ewentualnie podmiotem uprawnionym do żądania wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego w administracji, jeżeli chodzi o obowiązki wynikające z orzeczeń sądów, innych organów oraz bezpośrednio z przepisów prawa ( art. 5 § 1 pkt. 2 ustawy ).

22 Osoba fizyczna może wystąpić w charakterze wierzyciela jedynie wtedy, gdy doszło do bezczynności lub nie ma organu administracji, którym mógłby wystąpić w charakterze wierzyciela ( P. M. Przybysz, komentarz do art. 5 ustawy, lex 2016 ).

23 W niniejszej sprawie nie było takiej sytuacji procesowej.

24 Starosta decyzją z dnia [...]r. orzekł o przyznaniu od Wójta Gminy J odszkodowania za nieruchomość położoną w S, działka nr [...] . i to w związku z przejęciem na rzecz Gminy należącego do niej gruntu pod budowę drogi dojazdowej, zgodnie z obowiązującym w tym okresie planem zagospodarowania przestrzennego. Pani J za pośrednictwem swojego pełnomocnika złożyła do Starosty wezwanie o podjęcie czynności w celu doprowadzenia do wypłaty odszkodowania przez Gminę z powyższego tytułu.

25 Starosta wobec powyższego na podstawie wydanej w dniu[...]. decyzji wystawił tytuł wykonawczy [...] obejmujący należność za przedmiotową działkę, w jego treści określając się jako wierzyciel.

26 To na wniosek Starosty Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego prowadził postępowanie egzekucyjne wobec Wójta Gminy i zajmując rachunek przekazał wyegzekwowaną należność .

27 Starosta wystąpił w roli wierzyciela w trybie art. art. 5 § 1 pkt. 1 ustawy ( jako właściwy do orzekania organ I instancji w odniesieniu do obowiązków wynikających z decyzji i organ bezpośrednio powołany do czuwania nad wykonaniem obowiązku przez zobowiązanego ). Ponieważ Starosta był organem mogącym wystąpić w charakterze wierzyciela nie było podstaw do wystąpienia w takiej roli podmiotu ( w tym przypadku osoby fizycznej) , którego interes prawny został naruszony w wyniku niewykonania obowiązku zapłaty odszkodowania.

28 Tak więc to Starosta był wierzycielem w rozumieniu przepisów ustawy dlatego nie ulega wątpliwości, że to ten organ był zobowiązany do uiszczenia opłaty komorniczej w trybie art. 66 § 3 ustawy , gdyż to na jego rzecz ( w sensie procesowym ) organ egzekucyjny zastosował środki egzekucyjne w wyniku których doszło do ściągnięcia należności pieniężnej.

29 Z tego względu niezasadny były zarzuty skargi w zakresie tego, że za wierzyciela zobowiązanego do uiszczenia opłaty komorniczej należało uznać osobę fizyczną – J. Podmioty "prywatne", które w postępowaniu cywilnym oczywiście są wierzycielami w rozumieniu przepisów kodeksu postępowania cywilnego, w postępowaniu egzekucyjnym w administracji mogą jedynie tylko za "pośrednictwem" wierzyciela ( w rozumieniu przepisów ustawy egzekucyjnej w administracji) wnosić o wszczęcie postępowania administracyjnego, w którym nie są stroną tegoż postępowania. Tak więc wierzyciel w postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest jedynie instytucją ściśle procesową, którego działania mają na celu realizację interesu ogólnego a nie jednostkowego jak w postępowaniu cywilnym (Dariusz Jankowiak "Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji"- Komentarz, Oficyna Wydawnicza "UNIMEX", Wrocław 2005r., R. Hauser i Z. Leoński "Postępowanie egzekucyjne w administracji- Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, warszawa 2004r.).

30 Co do wysokości opłaty komorniczej określonej przez organ egzekucyjny , nie było sporu i wynika ona z przemnożenia 5 % sumy, na którą składają się :należność główna ([...] zł z tytułu egzekucyjnego) dodane do niej odsetki ([...] zł, wyliczenie w aktach adm.) i koszty pobrane tytułem kosztów upomnienia ([...] zł, też w aktach adm.).

31 Z tego powodu skarga okazała się niezasadna i należało orzec na podstawie art. 151 P.p.s.a. o jej oddaleniu.