Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 24 lutego 2021 r., III SA/Po 561/20

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 24 lutego 2021 r., III SA/Po 561/20

Sentencja

1 Dnia 24 lutego 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Szymon Widłak (spr.) Sędziowie WSA Walentyna Długaszewska WSA Marek Sachajko po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 lutego 2021 roku sprawy ze skargi A. P. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] lipca 2020 roku nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2019 oddala skargę

Uzasadnienie

2 Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. (dalej: "Dyrektor ARiMR") decyzją z [...] lipca 2020 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania A. P. (dalej: "strona") od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. (dalej: "Kierownik ARiMR") z [...] kwietnia 2020 r., nr [...], w sprawie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020), utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

3 Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w następującym stanie faktycznym.

4 W dniu [...] maja 2019 r. strona wystąpiła za pośrednictwem platformy aplikacyjnej eWniosekPlus o przyznanie płatności na rok 2019, wskazując działki ewidencyjne o numerach [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] położone w województwie zachodniopomorskim, powiecie stargardzkim, gminie I., obrębie S..

5 Podczas kontroli administracyjnej stwierdzono, że suma powierzchni działek rolnych zadeklarowanych na powyższych działkach ewidencyjnych – wskazanych we wnioskach złożonych przez wszystkich producentów ubiegających się o płatność na rok 2019 – przekracza powierzchnię maksymalnego kwalifikowanego obszaru (MKO_JPO) dla tych działek, tzn. stwierdzono konflikt kontroli krzyżowej dla wymienionych działek zgłoszonych do płatności przez innego rolnika.

6 Strona w piśmie z [...] września 2019 r., w odpowiedzi na wezwanie do złożenia wyjaśnień, wskazała, że organ powinien z urzędu zawiesić postępowanie w związku z koniecznością udzielenia przez sąd cywilny odpowiedzi komu przysługuje prawo własności i prawo posiadania nieruchomości. Jednocześnie strona zaznaczyła, że nie udzielała zgody mężowi na złożenie wniosku o przyznanie płatności na rok 2019.

7 Postanowieniem z [...] października 2019 r., nr [...], Kierownik ARiMR odmówił zawieszenia postępowania administracyjnego.

8 Kierownik ARiMR decyzją z [...] kwietnia 2020 r., nr [...], odmówił przyznania stronie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej do działek rolnych zadeklarowanych w ramach wariantu 4.7 Ekstensywne użytkowanie na obszarach specjalnej ochrony ptaków (OSO i nałożył sankcję w wysokości [...] zł, która będzie potrącana z płatności realizowanych przez ARiMR z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) lub Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy w ciągu 3 kolejnych lat kalendarzowych.

9 Dyrektor ARiMR, utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, powołał się na treść § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r., poz. 415 ze zm., dalej: "rozporządzenie PRŚK") i stwierdził, że w zakresie uprawnień do otrzymania dopłat unijnych decydujące znaczenie ma wyłącznie okoliczność faktycznego posiadania i użytkowania (uprawy) deklarowanych działek. Wnioskodawca powinien zatem udowodnić nie tytuł prawny do danej nieruchomości, a fakt władania nią, nawet w przypadku tzw. bezumownego korzystania z gruntu. Aby zostać beneficjentem pomocy nie wystarczy zatem być posiadaczem (samoistnym lub zależnym) działek rolnych w rozumieniu Kodeksu cywilnego, ale należy je rolniczo użytkować. Samo złożenie wniosku o dofinansowanie nie przesądza jeszcze, że wnioskodawca spełnia warunki ich przyznania. Okoliczność ta świadczy tylko o tym, że strona chce takie dopłaty otrzymać. Natomiast ustalenie, czy przysługuje jej status posiadacza, czy też nie i czy prowadzi faktyczną działalność rolniczą na deklarowanych działkach rolnych należy poczynić na tle całokształtu okoliczności sprawy.

10 Odnosząc się do zarzutów strony organ II instancji uznał za bezzasadne twierdzenie dotyczące konieczności zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej: "K.p.a."). Kwestie rozpoznawane w postępowaniu cywilnym, czy karnym dotyczące byłych małżonków nie mają charakteru zagadnienia wstępnego. Istotnym zagadnieniem jest faktyczne władanie działkami deklarowanymi we wniosku na rok 2019. Strona w postępowaniu starała się natomiast wykazać jedynie wieloletni konflikt pomiędzy byłymi małżonkami oraz jej prawo do spornych działek, a nie faktyczne posiadanie omawianych działek w 2019 roku. Pomimo otrzymania wezwania dotyczącego faktycznego użytkowania działek strona nie złożyła żadnego dowodu potwierdzającego ten fakt.

11 Jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie strona w 2019 roku nie tylko nie użytkowała osobiście wskazanego obszaru, ale również nie decydowała o terminie wykonania zabiegów, jak i o osobach, które wykonywały czynności na spornych gruntach.

12 Dyrektor ARiMR zauważył, że konflikt krzyżowy zaistniał już w 2015 roku. A. i K. P., byli małżonkowie, pomimo tego, że w 2015 roku każdy z nich na własny rachunek i na swoją rzecz złożył wniosek o przyznanie płatności na te same działki, to [...] sierpnia 2015 r. wspólnie, za obopólną zgodą, jak wynika z przedłożonego aneksu nr [...], podpisali zmianę do umowy zawartej [...] grudnia 2009 r. w S. z Agencją Nieruchomości Rolnych na dzierżawę spornych nieruchomości rolnych. Zgodnie z tym dokumentem przedłużono czas trwania dzierżawy na omawiane tereny o łącznej powierzchni [...] ha do [...] września 2020 r. Oprócz tego strony sporu w roku kolejnym, to jest [...] września 2016 r., zawarły przed notariuszem ugodę, która zobowiązywała K. P. do wycofania wniosku złożonego w 2015 roku, natomiast A. P. do przekazania na rachunek bankowy byłego męża środków pieniężnych z tytułu uzyskanych płatności od ARiMR za rok 2015. Wskazany akt notarialny umożliwił byłym małżonkom uzyskanie płatności na podstawie wniosków złożonych w 2015 roku.

13 W ocenie organu II instancji konflikt rodzinny pomiędzy A. i K. P. trwający od 2015 roku i jego konsekwencje przełożyły się na faktyczne władanie wydzierżawionymi gruntami w roku 2019. Organ podkreślił, że rolą ARiMR nie jest rozstrzyganie sporów rodzinnych, lecz ocena, czy dany wnioskodawca ubiegający się o płatności spełnia warunki ich przyznania. Warunkiem uzyskania płatności jest natomiast posiadanie gruntów w znaczeniu ich rolniczego użytkowania. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie wykazał, że strona w 2019 roku nie wykonała na spornych gruntach żadnych czynności. Potwierdzeniem powyższego jest nie tylko bierna postawa strony, lecz także włączony do sprawy materiał dowodowy. Strona wywodzi "prawo posiadania gruntów" z podpisanej umowy z ANR, zawartej ugody, jak też formalnej czynności, to jest złożenia wniosku o przyznanie płatności w ARiMR. Sama możność władania gruntami rolnymi, jak zauważył dalej organ, nie jest wystarczająca, liczy się bowiem rzeczywiste korzystanie z gruntów. Znajdujące się w aktach sprawy dowody wskazują, że strona nie jest rolnikiem, który we własnym imieniu i na własny rachunek prowadzi działalność rolniczą na działkach zgłoszonych do płatności.

14 Dyrektor ARiMR zaznaczył, że w rozpatrywanej sprawie szczególnie istotne jest uregulowanie zawarte w art. 27 ust. 1 pkt 2 ustawy z 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 627 ze zm., dalej: "u.w.r.o.w."). Wobec ujawnienia niezgodności danych zawartych we wniosku ze stanem faktycznym obowiązkiem producenta rolnego było złożenie wyjaśnień oraz przedstawienie dowodów podważających ustalenia poczynione przez organ, to jest wykazanie, że to strona była faktycznym użytkownikiem spornych działek. To strona odpowiada za treść wniosku i to na niej spoczywa obowiązek wykazania, że zachodzą przesłanki, które pozwolą na odstąpienie od wykluczeni stosowanych w przypadku rozbieżności pomiędzy powierzchnią deklarowaną, a kwalifikującą się do płatności.

15 Organ wskazał w konsekwencji na konieczność odmowy przyznania stronie płatności na rok 2019 do wszystkich deklarowanych działek i nałożenia sankcji. Zaznaczył przy tym, że w decyzji nie rozstrzyga prawa drugiej strony sporu do przyznania płatności do omawianych działek ewidencyjnych.

16 W skardze skierowanej do tut. Sądu, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, strona zarzuciła:

17 1. naruszenie art. 8 K.p.a., przez naruszenie zasady, że organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej, polegające na całkowitym pominięciu okoliczności, że tylko skarżąca może być osobą uprawnioną do uzyskania dopłat, albowiem K. P. uzyskał w 2016 roku numer identyfikacji producenta rolnego chociaż w tamtym momencie skarżąca już posiadała numer identyfikacji producenta rolnego i samodzielnie zajmowała się gospodarstwem rolnym, a zgodnie z art. 12 ust. 4 ustawy z 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności w przypadku małżonków oraz podmiotów będących współposiadaczami gospodarstwa rolnego nadaje się jeden numer identyfikacyjny, numer identyfikacyjny nadaje się temu z małżonków lub współposiadaczy, co do którego współmałżonek lub współposiadacz wyrazili pisemną zgodę,

18 2. naruszenie art. 7 K.p.a., przez nie podjęcie wszelkich działań niezbędnych w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz przez załatwienie sprawy z pominięciem interesu społecznego i słusznego interesu obywatela,

19 3. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu, że za beneficjenta pomocy uznać należy osobę, która nie tylko jest posiadaczem (samoistnym czy zależnym, w złej lub w dobrej wierze) działek rolnych, ale która jednocześnie rolniczo je użytkuje, co w swoich skutkach mogłoby prowadzić do sytuacji kiedy to nie właściciele gruntów rolnych zlecających wykonanie wszystkich czynności związanych z utrzymaniem gruntów przez cały rok gospodarczy otrzymywaliby dopłaty, lecz firmy i osoby, które faktycznie wykonywały te czynności na gruntach rolnych zlecone przez właścicieli gruntów,

20 4. naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., przez jego niezastosowanie w sytuacji, w której wydanie decyzji w sprawie zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd cywilny.

21 Dyrektor ARiMR w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko.

22 W piśmie procesowym z [...] lutego 2021 r. wyznaczony dla skarżącej pełnomocnik z urzędu w całości podtrzymał zarzuty i wnioski wyrażone w skardze i wniósł o zawieszenie postępowania przed tut. Sądem do czasu wydania rozstrzygnięcia przez: 1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa [...], w przedmiocie nadania numeru identyfikacji producenta rolnego K. P. (sprawa dotyczy wniosków o usunięcie numeru identyfikacji producenta rolnego, o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji i o wznowienie postępowania w tym przedmiocie), 2. sąd w sprawie karnej - sygn. akt PR 1 Ds. [...] Prokuratura Rejonowa S. w S. dotyczącej przestępstwa przekroczenia uprawnień podczas nadawania numeru identyfikacji producenta rolnego K. P. wbrew obowiązującym przepisom prawa – albowiem rozstrzygnięcia te mają kluczowe znaczenie dla niniejszej sprawy. W przypadku uznania, że do nadania numeru rolnika K. P. doszło w sposób nieuprawniony, wówczas numer ten zostanie usunięty z rejestru, a K. P. nie będzie spełniać przesłanek do przyznania mu dopłat, a tym samym dopłaty te będą przysługiwać skarżącej.

23 Postanowieniem z [...] lutego 2021 r., sygn. akt III SA/Po [...], tut. Sąd odmówił zawieszenia postępowania sądowego.

24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

25 Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

26 Na wstępie wskazać trzeba, że zgodnie z treścią art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z [...] marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.) przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnych w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Wobec aktualnej sytuacji epidemicznej zaistniały wskazane w tym przepisie podstawy do rozpoznania niniejszej sprawy na posiedzeniu niejawnym, o czym strony zostały dodatkowo uprzedzone celem umożliwienia zajęcia ewentualnych dalszych stanowisk w sprawie.

27 Zaskarżona decyzja Dyrektora ARiMR z [...] lipca 2020 r., nr [...], nie narusza ani prawa materialnego, ani przepisów postępowania w stopniu, który zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") stanowiłby podstawę do jej wyeliminowania z obrotu prawnego.

28 Istota sporu do jakiego doszło w ramach kontrolowanej sprawy sprowadza się do stwierdzenia, czy skarżąca spełniła wszystkie przesłanki, aby przyznane jej zostały płatności rolno-środowiskowo-klimatyczne, o które ubiegała się na rok 2019, a konkretnie rzecz ujmując, czy skarżąca była w posiadaniu – w okresie mającym w tym względzie znaczenie – działek rolnych, które zgłosiła do rzeczonych płatności.

29 Zgodnie art. 14 ust. 1 u.w.r.o.w. pomoc jest przyznawana osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, jeżeli są spełnione warunki przyznania pomocy określone w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, w przepisach ustawy oraz w przepisach wydanych na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 1 (rozporządzenie PRŚK). Jak stanowi § 2 ust. 1 rozporządzenia PRŚK płatności rolno-środowiskowo-klimatyczne przyznaje się rolnikowi lub zarządcy, o którym mowa w art. 28 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE Seria L z 2013 r. Nr 347, s. 487 ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1305/2013", jeżeli: 1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym"; 2) realizuje 5-letnie zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne, o którym mowa w art. 28 ust. 3 rozporządzenia nr 1305/2013 lub art. 7 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 807/2014 z 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i wprowadzającego przepisy przejściowe (Dz. Urz. UE Seria L z 2014 r. Nr 227, s. 1 ze zm.), w ramach określonego pakietu albo jego wariantu, zwane dalej "zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym"; 3) spełnia warunki przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu. W przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 4 i 5 rozporządzenia PRŚK – a więc także Pakietu 4. Cenne siedliska i zagrożone gatunki ptaków na obszarach Natura 2000: Wariant 4.7 Ekstensywne użytkowanie na obszarach specjalnej ochrony ptaków (OSO), o którym stanowi § 4 ust. 1 pkt 4 lit. h rozporządzenia PRŚK – płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna jest przyznawana, o czym stanowi już § 11 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia PRŚK, jeżeli łączna powierzchnia posiadanych przez: a) rolnika użytków rolnych lub obszarów przyrodniczych wynosi co najmniej 1ha, b) zarządcę obszarów przyrodniczych wynosi co najmniej 1 ha.

30 Użyte powyżej określenie "rolnik" oznacza rolnika w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE Seria L z 2013 r. Nr 347, s. 608 ze zm., dalej: "rozporządzenie 1307/2013"), a więc osobę fizyczną lub prawną bądź grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, którego gospodarstwo rolne jest położone na obszarze objętym zakresem terytorialnym Traktatów, określonym w art. 52 TUE w zw. z art. 349 i 355 TFUE, oraz która prowadzi działalność rolniczą (zob. art. 2 ust. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008; Dz. Urz. UE Seria L z 2013 r., Nr 347, poz. 549 ze zm., dalej: "rozporządzenie 1306/2013"). Przez "gospodarstwo rolne", zgodnie z art. 4 ust. 1 lit. b rozporządzenia 1307/2013, rozumieć trzeba wszystkie jednostki wykorzystywane do działalności rolniczej i zarządzane przez rolnika, znajdujące się na terytorium tego samego państwa członkowskiego. Zaś "działalność rolnicza" oznacza, stosownie do art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia 1307/2013, (i) produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, w tym zbiory, dojenie, hodowlę zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt do celów gospodarskich; (ii) utrzymywanie użytków rolnych w stanie, dzięki któremu nadają się one do wypasu lub uprawy bez konieczności podejmowania działań przygotowawczych wykraczających poza zwykłe metody rolnicze i zwykły sprzęt rolniczy, w oparciu o kryteria określone przez państwa członkowskie na podstawie ram ustanowionych przez Komisję, lub (iii) prowadzenie działań minimalnych, określonych przez państwa członkowskie, na użytkach rolnych utrzymujących się naturalnie w stanie nadającym się do wypasu lub uprawy. Przy czym, jak wynika z art. 28 ust. 3 rozporządzenia 1305/2013, płatności rolno-środowiskowo-klimatyczne obejmują jedynie te zobowiązania, które wykraczają poza odpowiednie obowiązkowe normy ustanowione zgodnie z tytułem VI rozdział I rozporządzenia 1306/2013, odpowiednie kryteria i minimalne działania ustalone zgodnie z art. 4 ust. 1 lit. c ppkt (ii) oraz (iii) rozporządzenia 1307/2013, oraz odpowiednie minimalne wymogi dotyczące stosowania nawozów i środków ochrony roślin, a także inne odpowiednie wymogi obowiązkowe ustanowione na mocy prawa krajowego. Wszystkie te obowiązkowe wymogi określa się w programie.

31 Skarżąca w pierwszej kolejności nie zgadza się z przyjętym przez organ ARiMR rozumieniem pojęcia "posiadania" działek rolnych. Ze stanowiska skarżącej wynika bowiem, że przesądzające w tym względzie znaczenie powinien mieć tytuł prawny do działek rolnych, gdy tymczasem organ ARiMR uznał, iż istotne dla spełniania wynikającej z powyższych przepisów przesłanki jest to, aby wnioskodawca faktycznie użytkował rolniczo objęte wnioskiem działki rolne. Skarżąca kwestionuje ponadto prawidłowość przeprowadzonego przez organ ARiMR postępowania wyjaśniającego zarzucając zwłaszcza naruszenie art. 7 i art. 8 K.p.a.

32 Odnosząc się do pierwszej z nakreślonych kwestii spornych wskazać trzeba, że ustawa z 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków EFRROW w ramach PROW na lata 2014-2020 ani rozporządzenie PRŚK nie definiują pojęcia "posiadania" działek rolnych. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, z którym tut. Sąd w pełni się zgadza, zgodnie z którym na użytek płatności rolnych ocena posiadania musi być dokonana przez pryzmat faktycznego użytkowania działek dla celów rolniczych. Ze względu na cel przyznawanych płatności rolnych posiadanie w znaczeniu cywilnoprawnym nie stanowi samoistnej przesłanki uzyskania płatności. Wsparcie finansowe dla producentów rolnych jest związane z realizacją założeń polityki rolnej przez państwa członkowskie Unii Europejskiej, a nie z samym faktem posiadania gruntów rolnych w rozumieniu cywilnoprawnym (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 maja 2020 r., sygn. akt I GSK 1770/19, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie wystarczy zatem być posiadaczem działek rolnych w rozumieniu Kodeksu cywilnego, ale należy je rolniczo użytkować. Ta właśnie okoliczność powoduje, że organ rozpoznający wniosek pomocowy jest zobowiązany przede wszystkim ocenić, czy wnioskodawca faktycznie posiada i użytkuje grunty rolne, których dotyczyć ma płatność (zob. wyroki NSA z 14 stycznia 2010 r., sygn. akt II GSK 317/09, sygn. akt II GSK 318/09, z 25 lutego 2010 r., sygn. akt II GSK 439/09, z 18 października 2011 r., sygn. akt II GSK 1034/10, CBOSA). Konsekwentnie – na gruncie analizowanej przesłanki – w orzecznictwie przyjmuje się, że wnioskujący o płatności powinien wykazać fakt władania gruntem rolnym, nie musi zaś udowodnić, że czyni to jako osoba uprawniona. Przesłanka posiadania działki rolnej nie jest powiązana z tytułem prawnym wnioskodawcy do nieruchomości, lecz ma związek z faktycznym władztwem nad gruntem rolnym, które polega na jego rolniczym użytkowaniu (zob. wyroki NSA z 2 września 2008 r., sygn. akt II GSK 311/08, z 16 czerwca 2010 r., sygn. akt II GSK 646/09, z 16 lutego 2012 r., sygn. akt II GSK 217/11, z 18 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 457/11, CBOSA).

33 Nie można wobec powyższego zgodzić się z argumentacją skarżącej, z której wynika, że osoba ubiegająca się o płatności musi posiadać tytuł prawny do gruntów rolnych, aby uznać, że spełnia przesłanki z § 2 ust. 1 rozporządzenia PRŚK. Osoba taka musi bowiem w tym względzie grunty te faktycznie użytkować dla celów rolniczych. Organ ARiMR w realiach kontrolowanej sprawy nie kwestionował tytułu prawnego skarżącej do działek rolnych objętych wnioskiem o płatności na rok 2019, a zakwestionował to, że skarżąca je faktycznie rolniczo użytkowała.

34 Przechodząc zatem do drugiej z nakreślonych kwestii spornych, to jest prawidłowości poczynionych przez organ ustaleń faktycznych, prowadzących do przyjęcia, że skarżąca w roku 2019 nie posiadała deklarowanych do płatności działek rolnych, bowiem działek tych wówczas faktycznie nie użytkowała dla celów rolniczych, zauważyć trzeba, że ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków EFRROW w ramach PROW na lata 2014-2020 reguluje odmiennie postępowanie przed organami ARiMR niż czyni to Kodeks postępowania administracyjnego, przewidując między innymi znaczne ograniczenie obowiązków tych organów w zakresie gromadzenia materiału dowodowego.

35 Zgodnie z art. 4 u.w.r.o.w. z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej. Natomiast art. 27 ust. 1 u.w.r.o.w. stanowi, że w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 K.p.a. nie stosuje się. Jak wynika już z art. 27 ust. 2 u.w.r.o.w. strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawić dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

36 Z treści przywołanych ostatnio regulacji wynika, że obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego – wyprowadzany w zwyczajnym postępowaniu administracyjnym z art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. – w postępowaniu przed organami ARiMR ograniczony został – poprzez art. 27 ust. 1 pkt 2 u.w.r.o.w. – wyłącznie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, jaki wskazała strona. W utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że organ ARiMR nie ma wobec tego obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów, albowiem to na stronie ciąży obowiązek przedstawienia dowodów i dawania wyjaśnień co do istotnych okoliczności faktycznych sprawy. Ustawodawca oparł postępowanie dowodowe w znacznym stopniu na dowodach przedstawionych przez stronę, przenosząc ciężar dowodu na osobę, która z danego faktu wywodzi skutki prawne (por. wyroki NSA z 7 marca 2012 r., sygn. akt II GSK 88/11, z 14 maja 2015 r., sygn. akt II GSK 2106/14, CBOSA). W istocie więc to na stronie ubiegającej się o płatność spoczywa ciężar wykazania, że rzeczywiście spełnia ona warunki do jej uzyskania. W razie wątpliwości co do okoliczności faktycznych mających uzasadniać przyznanie płatności organ ARiMR prowadzący postępowanie jest obowiązany jedynie do żądania od strony dodatkowych wyjaśnień i dowodów. Jego rola – o czym była już mowa powyżej – ogranicza się bowiem do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego (zob. wyrok NSA z 11 sierpnia 2016 r., sygn. akt II GSK 907/15, z 26 sierpnia 2016 r., sygn. akt II GSK 505/15, z 11 października 2016 r., sygn. akt II GSK 571/15, sygn. akt II GSK 572/15, CBOSA).

37 W tym miejscu zauważyć trzeba, że żaden z dowodów zgromadzonych w sprawie nie wykazuje, aby to skarżąca w 2019 roku posiadała – a więc faktycznie użytkowała dla celów rolniczych – działki rolne zadeklarowanych przez nią we wniosku do płatności na rok 2019 na działkach ewidencyjnych nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]. Skarżąca pomimo, że wezwana została przez organ ARiMR na skutek ujawnionego konfliktu krzyżowego do złożenia wyjaśnień, nie wykazała żadnych okoliczności faktycznych, które świadczyłyby o spełnieniu przez nią spornej przesłanki. Przyjęciu przez organ ARiMR, że skarżąca w istotnym dla sprawy okresie nie użytkowała rolniczo rzeczonych działek rolnych – w tych okolicznościach – nie można skutecznie zarzucić naruszenia art. 27 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 u.w.r.o.w. w zw. z art. 7 K.p.a. Na gruncie rzeczonych regulacji nie sposób bowiem wymagać od organu ARiMR, aby za skarżącą aktywnie poszukiwał dowodów na poparcie złożonego przez nią w roku 2019 wniosku o płatności.

38 Pokreślić dodatkowo trzeba, że argumentacja skarżącej odnosi się w swej istocie do kwestii, jakie na gruncie poczynionych rozważań pozostają nieistotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Po pierwsze, skarżąca skupia się na tytule prawnym do przedmiotowych gruntów, po drugie, stara się wykazać, że o płatność do tych gruntów nie może ubiegać się K. P..

39 Wbrew twierdzeniom skarżącej bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje to, czy skarżąca dysponowała zgodą K. P. na wystąpienie z wnioskiem o płatność i czy uzgodniła z nim ubieganie się o płatność za rok 2019. To nie wykazywany w tym względzie przez skarżącą tytuł prawny do spornych działek rolnych, w tym przysługujące poszczególnym współdzierżawcom prawo do korzystania z nich, ma znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a to, czy skarżąca faktycznie użytkowała te działki dla celów rolniczych, o czym była mowa powyżej. Zagadnienia związane z tytułem prawnym do gruntów, które akcentuje skarżąca, i ewentualne ich rozstrzygnięcie przez właściwy sąd powszechny, nie mogły w konsekwencji być brane pod rozwagę, jako zagadnienia wstępne wymagające zawieszenia postępowania administracyjnego stosownie do art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a.

40 Dla rozpoznania niniejszej sprawy bez znaczenia są także uprawnienia drugiej osoby, z którą skarżąca pozostaje w osobistym konflikcie, do ubiegania się o płatności. Jak wprost wskazał Dyrektor ARiMR w kontrolowanej sprawie nie rozstrzygano o uprawnieniach do płatności K. P.. Nie może zatem mieć znaczenia prawidłowość uzyskania przez K. P. numeru identyfikacyjnego rolnika, która to kwestia – z tej perspektywy – nie mogła być także uznana za zagadnienie wstępne nie tylko dla postępowania administracyjnego (art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a.), lecz i dla postępowania sądowoadministracyjnego (art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Skarżącej nie odmówiono płatności dlatego, że o płatności te może ubiegać się K. P., lecz dlatego, że skarżąca nie użytkowała rolniczo działek rolnych objętych wnioskiem. Nie sposób w tym względzie doszukać się sugerowanego przez skarżącą naruszenia art. 8 K.p.a. Jak słusznie zwrócono uwagę w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie jest rolą organów ARiMR rozstrzyganie konfliktów osobistych skarżącej.

41 Na marginesie zauważyć trzeba, że przed tut. Sądem poddano już kontroli decyzje, w których odmówiono skarżącej przyznania płatności na rok 2017. W prawomocnym wyroku z [...] stycznia 2020 r., sygn. akt III SA/Po [...], tut. Sąd oddalił skargę na decyzję Dyrektora ARiMR w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2017. Podkreślenia wymaga, że skarżąca opierała złożoną wówczas skargę na analogicznej argumentacji, jak obecnie. W wyroku z [...] lipca 2020 r., sygn. akt I GSK [...], NSA oddalił skargę kasacyjną od powyższego wyroku.

42 Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalono.