Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 4 października 2022 r., III SA/Po 281/22

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 4 października 2022 r., III SA/Po 281/22

Sentencja

1 Dnia 4 października 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Sędzia WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 października 2022 roku sprawy ze skargi J. D. na decyzję Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS z dnia 14 lutego 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS Oddział w R. z dnia 30 września 2021 r. nr [...]

Uzasadnienie

2 IIISA/Po 281/22

3 Uzasadnienie

4 Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. decyzją z dnia 30

5 września 2021 r. działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 oraz art. 28 ust. 1, ust. 2,

6 ust. 3 i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń

7 społecznych (Dz. U. z 2021 r., poz. 423) odmówił J.D. umorzenia należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika składek oraz za osobę prowadzącą działalność gospodarczą wynikających z decyzji o przeniesieniu odpowiedzialności za zobowiązania po zmarłym J’.D. w łącznej kwocie 72 474,95 zł., w tym :

8 a) składek na ubezpieczenie społeczne za okres 5/2001 -7/2001; 9/.2002 -9/2002,

9 11/2002 - 12/2002; 2/ 2003 -1/2004 ;od 1/2006 do 5/2006 w łącznej kwocie 16.060,51

10 zł,

11 - odsetek liczonych na dzień otwarcia spadku tj. 3.07.2019 r, w kwocie 29 409,00 zł.

12 - odsetek liczonych na dzień otwarcia spadku przypadających od składek w części

13 finansowanej przez ubezpieczonych za okres od 6/2001 do 7/2001, od 10/2003 do

14 1/2004 w kwocie 910,36 zł

15 - kosztów upomnienia - 102,80 zł

16 b) składek na ubezpieczenie zdrowotne w łącznej kwocie 21 479,29 zł, w tym za okres

17 12./2000-3.2001; 5.2001-9.2002; 11.2002 - 12/2002;2/2003 - 9/2003; 11/2003 -

18 1/2004; 12/2005 - 12/2006;6/2007 - 4/2008,

19 - odsetek liczonych na dzień otwarcia spadku od ww. skałdek - 12 425,00 zł

20 - odsetek liczonych na dzień otwarcia spadku przypadających od składek w części

21 finansowanej przez ubezpieczonych za okres od 1/2001 do 3/2001, od 5/2001 -

22 7/2001 ;11/2003 - 1/2004 w kwocie 532,71 zł.

23 - kosztów upomnienia - 120,80 zł.

24 c) składek na Fundusz Pracy i Fundusz gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w

25 łącznej kwocie 3716,35 zł, za okres 5.2001 9/2002; 11/2002 - 12/2002;2/2003--9/2003; 11/2003 - 1/2004; 12/2005 - 5/2006’

26 -odsetek 2351,00zł

27 -kosztów upomnienia - 93,66 zł

28 oraz odmówił umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność

29 gospodarczą wynikających z decyzji o przeniesieniu odpowiedzialności za

30 zobowiązania po zmarłym J’.D. w łącznej kwocie 66 746,22 zł., w tym :

31 a) składek na ubezpieczenie społeczne za okres 5/2001 -7/2001; 9/.2002 – 9/2022; 11/

32 2002 -12/2002 ;2/2003 - 1/2004; 1/2006 do 5/2006 w łącznej kwocie 43043,07 zł,

33 - odsetek liczonych na dzień otwarcia spadku tj. 3.07.2019 r, w kwocie 27 760 zł.

34 - kosztów upomnienia - 102,80 zł

35 b) składek na ubezpieczenie zdrowotne w łącznej kwocie 20 350,29 zł, w tym za okres

36 12/2000 - 3/2001; 5/2001- 9/2002; 11/2002 - 12/2002; 2/2003 - 9/2003; 11/2003 -

37 1/2004; 12/2005 - 12/2006; 6/2007 - 4/2008,

38 - odsetek liczonych na dzień otwarcia spadku- 12 439,00 zł

39 - kosztów upomnienia - 120,80 zł.

40 c) składek na Fundusz Pracy w łącznej kwocie 3 352,86 zł, za okres 5/2001 – 9/2002;

41 11/2002 - 12/2002; 2/2003 - 9/2003; 11/2003 - 1/2004; 12/2005 - 5/2006'

42 -odsetek 2110,00zł

43 -kosztów upomnienia - 93,66 zł

44 W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że spadkodawca J’.D. prowadził działalność gospodarczą z przerwami do 30 kwietnia 2008 r. Płatnik zmarł 3 lipca 2019 r. Decyzją z dnia 15 czerwca 2021 r. została przeniesiona odpowiedzialność

45 za zobowiązania z tytułu nieopłaconych składek po zmarłym J’.D. na A.K., J.D. i B.D..

46 Jak ustalił organ, J.D. jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę z wynagrodzeniem 3 920 zł brutto, 2798,30 zł netto. Nie posiada dochodów z innych źródeł. W gospodarstwie domowym pozostaje z żoną I.D. i synem w wieku 9 lat. I.D. od 3 czerwca 2021 r. ma przyznane prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy w wysokości 1204,84 zł netto. Stałe wydatki związane z utrzymaniem, wynoszą w granicach 600 do 1600 zł. Wnioskodawca posiada zobowiązania pieniężne z tytułu zaciągniętych kredytów w wysokości 5 000 zł, które są spłacane po około 50 zł miesięcznie. Wnioskodawca jest współwłaścicielem w 1/3 części udziału mieszkania o pow. 53,50 m2 i garażu o pow. 16 m2 położonych w M. Posiada samochody osobowe Volkswagen Golf z 1985 r., 1996 r. i 1999 r. oraz przyczepkę z 1983 r. Na jego nazwisko zarejestrowany jest również samochód Renault Trafie z 2005 r. J.D. posiada orzeczenie o lekkim stopniu niepełnosprawności.

47 Jak wskazał organ, wysokość uzyskiwanego przez rodzinę wnioskodawcy dochodu jest wyższa od minimum socjalnego tj. 3357,74 zł, zatem nie można jednoznacznie stwierdzić , że opłacenie zaległości składkowych w dogodnych ratach pozbawiłoby wnioskodawcę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych.

48 J.D. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy, podnosząc, m.in., że nie posiada majątku który mógłby przeznaczyć na poczet ww. zobowiązań " bez uszczerbku dla utrzymania swojej rodziny. Wskazał, że w mieszkaniu w M. zamieszkuje jego siostra A.K., która samotnie wychowuje dwóch małoletnich synów, przy czym jedno dziecko jest niepełnosprawne.

49 Po ponownym rozpoznaniu sprawy Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w

50 B. decyzją z dnia 14 lutego 2021 r. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a w zw. z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz, U. z 2017 r., poz. 1778) utrzymał w mocy wskazaną wyżej decyzję z 30 września 2021 r.

51 W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że nie zachodzą żadne przesłanki

52 pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności z tytułu składek, co

53 uniemożliwia pozytywne rozstrzygnięcie wniosku na podstawie art. 28 ust 3 u.s.u.s.

54 Jednocześnie, w ocenie organu, ustalenia w zakresie uzyskiwanych przez J.D. dochodów (2851,14 zł netto z tytułu wynagrodzenia za pracę i 1204,84 zł netto z tytułu renty przyznanej I.D.) i wykazanych wydatków, m.in.,:

55 - koszty utrzymania mieszkania średnio 900 zł

56 - koszty wyżywienia - średnio 1300 zł

57 - zakup leków - średnio 200 zł

58 - środki czystości, kosmetyki, środki higieniczne średnio 200 oraz posiadanego

59 majątku utwierdzają w przekonaniu, że sytuacji finansowej me można uznać za

60 zagrażającą zaspokojeniu podstawowych potrzeb życiowych, a przystąpienie do spłaty

61 zadłużenia w formie układu ratalnego również nie powinno wpłynąć na znaczne jej

62 pogorszenie lub spowodować że wnioskodawca nie będzie w stanie zagospodarować

63 środków na inne pilne i konieczne potrzeby.

64 W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu

65 J.D., domagając się uchylenia obu ww. decyzji zarzucił naruszenie:

66 1.art 24 ust 4 u.s.u.s polegające na jego niezastosowaniu i nie umorzeniu należności z

67 tytułu składek po zmarłym J’.D. w sytuacji, gdy wierzytelność organu obejmuje nieopłacone składki z okresu wymagalności obejmującego najpóźniej 2008 r. a organ nie był w stanie przedstawić jakichkolwiek potwierdzeń przerwania biegu okresu terminu przedawnienia.

68 2 art 28 ust 2 u.s.u.s. polegające na ich niezastosowaniu i odmowie umorzenia

69 należności w sytuacji, gdy sytuacja majątkowa i życiowa wnioskodawcy pozwala na ich

70 umorzenie

71 3. art. 28 ust 3a u.s.u.s polegające na ich niezastosowaniu i odmowie umorzenia

72 należności w sytuacji, gdy wykazany stan faktyczny wnioskodawcy uzasadnia

73 przypuszczenie , ze konieczność zapłaty składek pociągnęłaby zbyt ciężki skutki dla

74 zobowiązanego i jego rodziny

75 4. art. 7, 77 i 138 §1 pkt2k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności

76 faktycznych sprawy oraz utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji.

77 W odpowiedzi na skargę, Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

78 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

79 Skarga jest uzasadniona.

80 W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed

81 sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. , poz. 270 ze zm.); dalej; p.p.s.a..

82 sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują

83 środki określone w ustawie. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w

84 granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz

85 powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a tej ustawy. Sąd obowiązany jest

86 zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany

87 zarzut nie został podniesiony w skardze.

88 Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia należności

89 składkowych stanowi art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie

90 ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 423.); dalej; u.s.u.s., zgodnie z

91 którym należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej

92 nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Umorzenie składek powoduje także

93 umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty (art. 28 ust. 4

94 u.s.u.s.). Do składek na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie, m.in. stosowania ulg i

95 umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia

96 społeczne (art. 32 u.s.u.s.).

97 Stosownie do art. 28 ust. 3 u.s.u.s. całkowita nieściągalność, o której mowa w

98 ust. 2, zachodzi, gdy:

99 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości

100 niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił

101 przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza

102 kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest

103 następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby

104 trzecie:

105 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie

106 których mowa w art. 13 upadłościowe z przyczyn, o i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28

107 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

108 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z

109 którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości

110 przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z

111 dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

112 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,

113 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w

114 postępowaniu egzekucyjnym;

115 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z

116 którego można prowadzić egzekucję;

117 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

118 Zgodnie natomiast z art. 28 ust. 3 a u.s.u.s. należności z tytułu składek na

119 ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek

120 na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku

121 ich całkowitej nieściągalności. Szczegółowe warunki umorzenia należności z tytułu

122 składek zostały określone w wydanym na podstawie art. 3b u.s.u.s. rozporządzeniu

123 Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie

124 szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia

125 społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365).

126 Stosownie do § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia Zakład może umorzyć należności z

127 tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację

128 rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt

129 ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności przypadku:

130 1. gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę

131 możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

132 2. poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego

133 nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek

134 mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

135 3. przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad

136 przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości

137 uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

138 Podlegająca kontroli Sądu decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dotyczy

139 odmowy umorzenia należności z tytułu składek wynikających z decyzji o przeniesieniu

140 odpowiedzialności za zobowiązania po zmarłym J’.D. za okresy:

141 - składek na ubezpieczenie społeczne - 5/2001 -7/2001; 9/.2002 -9/2002; 11/2002 -

142 12/2002; 2/ 2003 -1/2004 ;od 1/2006 do 5/2006

143 - składek na ubezpieczenie zdrowotne - 12./2000 - 3.2001; 5.2001- 9.2002; 11.2002 -

144 12/2002;2/2003 - 9/2003; 11/2003 - 1/2004; 12/2005 - 12/2006; 6/2007 - 4/2008

145 - składek na Fundusz Pracy i Fundusz gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych -

146 5/2001 - 9/2002; 11/2002 - 12/2002; 2/2003 - 9/2003; 11/2003 - 1/2004; 12/2005 -

147 5/2006’

148 Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, w świetle wskazanych wyżej przepisów, w pierwszej kolejności, należy odnieść się do

149 podniesionego w skardze zarzutu dotyczącego istnienia należności z tytułu składek,

150 objętych wnioskiem skarżącego o umorzenie, z uwagi na ewentualne ich przedawnienie. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w sprawie dotyczącej umorzenia

151 zaległości z tytułu składek organ administracyjny może rozważać taką możliwość

152 jedynie odnośnie należności istniejących, wymagalnych a więc takich, które nie uległy

153 przedawnieniu z powodu upływu odpowiednich terminów ustawowych. Przedawnione

154 zobowiązanie przestaje istnieć, nie może być zatem przedmiotem postępowania o jego

155 umorzenie. Przy czym, co należy podkreślić, stosownie do przepisu art. 31 u.s.u.s. w

156 zw. z art. 59 § 1 pkt 9 Ordynacji podatkowej zobowiązanie z tytułu składek na

157 ubezpieczenie społeczne wygasa wskutek przedawnienia. Inną przyczyną powodującą

158 wygaśnięcie przedmiotowego zobowiązania jest jego umorzenie (art. 31 u.s.u.s. w zw. z

159 art. 59 § 1 pkt 8 Ordynacji podatkowej). Zatem, nie budzi również wątpliwości, że

160 przedawnienie nie jest przesłanką, zaistnienie której uzasadnia wniosek o umorzenie

161 zaległości. Jednakże, w postępowaniu prowadzonym z wniosku o umorzenie,

162 przedawnienie jest okolicznością istotną z tego względu, że wniosek o umorzenie

163 przedawnionych zaległości uznać należy za bezprzedmiotowy. Jak wskazano wyżej,

164 rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek może bowiem

165 zapaść jedynie wówczas, kiedy należności - umorzenia których domaga się strona - nie

166 uległy przedawnieniu lub z innych przyczyn nadal są wymagalne. W tym sensie, Sąd

167 powinien mieć wiedzę, czy nastąpiło przedawnienie, gdyż wówczas skutkowałoby to

168 koniecznością umorzenia takiego postępowania - jako bezprzedmiotowego (por. wyrok

169 NSA z dnia 27 sierpnia 2009 r. sygn. akt II GSK 15/09 z dnia 28 września 2017 r. II

170 GSK 1491/17, z 12 stycznia 2017 r II GSK 4359/16).

171 Zatem, dokonując oceny rozstrzygnięcia organu, wydanego w przedmiocie

172 umorzenia należności, Sąd musi mieć możliwość stwierdzenia, że obowiązek spłaty

173 należności w dacie wydania decyzji nadal obciąża stronę. Z tych względów, w ocenie

174 Sądu, jakkolwiek przedawnienie należności z tytułu składek nie stanowi przesłanki

175 skutkującej ich umorzeniem na podstawie wskazanych wyżej przepisów, to kwestia

176 przedawnienia mieści się w granicach sprawy o umorzenie należności składkowych.

177 Objęte zaskarżoną decyzją zaległości składkowe wynikają z przeniesienia ww.

178 decyzją z dnia 15 czerwca 2021 r. na J.D., B.D. i A.K., jako spadkobierców zmarłego (płatnika składek) zobowiązania z tytułu nieopłaconych składek.

179 Skarżący, jak wynika z treści skargi wniesionej do Sądu, podniósł zarzut

180 przedawnienia należności z tytułu składek.

181 Należy zatem wyjaśnić, że jeśli chodzi o termin przedawnienia i jego bieg, w

182 sprawach dotyczących zobowiązań z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne,

183 wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej, zastosowanie ma art. 24 ust.

184 5 d u.s.u.s. Ustawodawca we wskazanym przepisie przewidział odrębną regulację

185 odnośnie terminu przedawnienia należności wynikających z decyzji o odpowiedzialności

186 osoby trzeciej, stanowiącą wyjątek od generalnej reguły wynikającej z art. 24 ust. 4

187 u.s.u.s., że należności ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym

188 stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6. Przepis art. 24 ust. 5d ustawy

189 przewiduje bowiem, że przedawnienie należności z tytułu składek wynikających z

190 decyzji odpowiedzialności osoby trzeciej lub następcy prawnego następuje po upływie

191 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym decyzja została wydana.

192 Przy czym, co należy również podkreślić, w postępowaniu w przedmiocie

193 umorzenia należności nie jest dopuszczalne badanie przez Sąd zgodności z prawem

194 decyzji o odpowiedzialności następcy prawnego. Zgodnie z art. 83 ust. 4 u.s.u.s. sad

195 administracyjny uprawniony jest do kontroli decyzji dotyczącej umorzenia (w tym też

196 odmowy umorzenia należności z tytułu składek). Nie jest natomiast uprawniony do

197 kontroli decyzji w przedmiocie wymiaru składek i ich poboru. W tym zakresie bowiem

198 zgodnie z art. 83 ust. 2 u.s.u.s. od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do

199 właściwego sądu powszechnego (nie zaś administracyjnego), w terminie i według zasad

200 określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. Sąd w niniejszej sprawie,

201 nie jest zatem uprawniony do badania, czy organ w sposób zgodny z prawem przeniósł

202 na skarżącego zobowiązania z tytułu nieopłaconych składek.

203 Skoro zatem w rozpoznawanej sprawie decyzja o przeniesieniu odpowiedzialności

204 za zobowiązania z tytułu nieopłaconych składek wydana została 15 czerwca 2021 r, ,to

205 w dniu orzekania w sprawie umorzenia przedmiotowych należności nie upłynął jeszcze

206 5-letni termin przedawnienia. Podniesiony w tym zakresie zarzut należy zatem uznać

207 za nieuzasadniony.

208 Za zasadny natomiast Sąd uznał zarzut braku właściwej i rzetelnej oceny

209 okoliczności faktycznych, istotnych dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, w zakresie przesłanek sformułowanych w § 3 ust. 1 pkt. 1 rozporządzenia Ministra

210 Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie

211 szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia

212 społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365). Przy czym, co należy podkreślić, art. 28 ust. 3a

213 u s u s dotyczy kwestii umarzania należności ubezpieczonych będących równocześnie

214 płatnikami składek na ubezpieczenie społeczne, nie zaś należności za pracowników w

215 części finansowanej przez płatnika, do których zapłaty skarżący został zobowiązany.

216 Zdaniem Sądu, co należy podkreślić, niezależnie od treści wniosku złożonego

217 przez osobę zobowiązaną, postępowanie wyjaśniające W celu dokonania ustaleń

218 istotnych z punktu widzenia powyższych przesłanek, winno być przeprowadzone przez

219 organ administracyjny zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 kpa,

220 która wymaga, by organ administracji publicznej dokonał ustaleń zgodnych z

221 rzeczywistym stanem rzeczy. Organ administracji, jako gospodarz postępowania

222 administracyjnego, określa zakres postępowania wyjaśniającego oraz dobór środków

223 dowodowych potrzebnych do należytego ustalenia stanu sprawy. Stąd też obowiązany

224 jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, co wynika z

225 art. 77 § 1 kpa. Dokonane ustalenia istotnych okoliczności sprawy i ich ocena z punktu

226 widzenia przesłanek umorzenia należności winna przy tym znajdować pełne

227 odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji administracyjnej (art. 107 § 3 kpa).

228 Należy również wskazać, że decyzja organu administracji publicznej w

229 przedmiocie umorzenia należności z tytułu zaległych składek posiada charakter

230 uznaniowy, co jednak nie przekreśla zasady, że uznanie jest ograniczone dyrektywami

231 ustawowymi, nakazującymi organom rozważenie każdej sprawy z punktu widzenia

232 występowania bądź braku w konkretnym przypadku względów gospodarczych lub

233 społecznych, które uzasadniałyby umorzenie zaległości składkowych lub odsetek.

234 Właściwa ocena występowania bądź braku rzeczowych przesłanek w konkretnej

235 sprawie może być dokonana tylko, jak wskazano wyżej, po wszechstronnym i

236 wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego, poprzedzonym

237 wyczerpującym zebraniem materiału dowodowego oraz dokładnym wyjaśnieniem

238 wszystkich okoliczności faktycznych.

239 Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, należy stwierdzić, że

240 wskazanym wyżej wymogom nie czyni zadość zaskarżona decyzja, jak również

241 poprzedzająca ją decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 30 września 2021 r..

242 W kontrolowanej sprawie organ ostatecznie ustalił na podstawie zebranych

243 dokumentów, że J.D. jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę z

244 wynagrodzeniem 3 920 zł brutto, 2798,30 zł netto. Nie posiada dochodów z innych

245 źródeł. W gospodarstwie domowym pozostaje z żoną I.D. i synem w wieku 9 lat. I.D. od 3 czerwca 2021 r, ma przyznane prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy w wysokości 1204,84 zł netto. Stałe wydatki związane z utrzymaniem, jak wskazał organ II instancji wynoszą :

246 - koszty utrzymania mieszkania średnio 900 zł., koszty wyżywienia - średnio 1300 zł., zakup leków - średnio 200 zł., środki czystości, kosmetyki, środki higieniczne - średnio 200 zł. Skarżący posiada zobowiązania pieniężne z tytułu zaciągniętych kredytów w wysokości 5 000 zł, które są spłacane po około 50 zł miesięcznie. Ponadto jest współwłaścicielem w 1/3 części udziału mieszkania o pow. 53,50 m2 i garażu o pow. 16 m2 położonych w M. Posiada samochody osobowe Volkswagen Golf z 1985 r., 1996 r. 1999 r. oraz przyczepkę z 1983 r. Na jego nazwisko zarejestrowany jest również samochód Renault Trafic z 2005 r. Skarżący posiada orzeczenie o lekkim stopniu

247 niepełnosprawności.

248 Jak wskazał organ, wysokość uzyskiwanego przez rodzinę wnioskodawcy

249 dochodu jest wyższa od minimum socjalnego tj. 3357,74 zł, zatem me można

250 jednoznacznie stwierdzić, że opłacenie zaległości składkowych w dogodnych ratach

251 pozbawiłoby wnioskodawcę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb

252 życiowych. Ponadto skarżący posiada trzy samochody osobowe marki Volkswagen Golf

253 (rok produkcji 1985, 1996 i 1999) , przyczepkę z 1983 r. i telewizor o wartości 500 zł.

254 oraz jest współwłaścicielem 1/3 części mieszkania o pow.. 53,5 m2 i 1/3 części garażu

255 o pow. 16 m 2 w M., które wchodzą w skład majątku spadkowego. Nie posiada

256 innych praw majątkowych ani żadnych wierzytelności.

257 Jak wskazał również organ, skarżący ma również możliwość, poza uzyskiwanym

258 wynagrodzeniem za pracę, pozyskiwania środków pieniężnych i poprawy swojej sytuacji

259 materialnej w celu uregulowania zaległości wobec ZUS.

260 Zdaniem Sądu, organ nie przeprowadził rzetelnej analizy sytuacji materialnej

261 skarżącego, uwzględniającej również stan zadłużenia i związaną z tym realność spłaty

262 zadłużenia bez niebezpieczeństwa powstania ciężkich skutków dla zobowiązanego i

263 jego rodziny.

264 Co jest istotne i co należy szczególnie podkreślić, przy ocenie wniosku o

265 umorzenie organ ma obowiązek ocenić sytuację rodzinną i sytuację materialną osoby

266 zobowiązanej, przede wszystkim na podstawie okoliczności istniejących w dacie

267 orzekania i na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, nie zaś w

268 oparciu o założenia wskazujące na potencjalną możliwości dokonania spłaty

269 zadłużenia. W sytuacji zaś, kiedy przedstawiony we wniosku materiał dowodowy nie

270 jest dostateczny lub budzi wątpliwości organu, jak wskazano wyżej, należy w toku

271 prowadzonego postępowania materiał ten uzupełnić, pouczając w tym zakresie

272 zobowiązanego.

273 Organ w przedmiotowej sprawie, dokonując oceny sytuacji majątkowej i jego

274 możliwości finansowych w żaden sposób nie wyjaśnił, na czym opiera swoje

275 twierdzenie, że skarżący ma możliwość, poza uzyskiwanym wynagrodzeniem za pracę,

276 pozyskiwania środków pieniężnych. Z samego faktu, że skarżący ma 42 lata i jest

277 osobą aktywną zawodowo, nie sposób wywodzić, że może w istocie uzyskiwać wyższe

278 dochody. Organ nie ustalił, w jakim charakterze skarżący jest zatrudniony, jakie ma

279 wykształcenie, kwalifikacje, czy w miejscu, gdzie zamieszkuje istnieje możliwość

280 podjęcia dodatkowego zatrudnienia, przy założeniu że w chwili obecnej skarżący jest

281 zatrudniony na pełen etat.

282 Organ wskazał również na posiadany przez skarżącego majątek, w tym

283 nieruchomości wchodzące w skład spadku, których wartość, zdaniem organu, znacznie

284 przewyższa kwotę zaległości składkowych po zmarłym J’.D.

285 Tymczasem, już we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy skarżący wyjaśnił, że w

286 mieszkaniu w M. zamieszkuje jego siostra A.K., która samotnie wychowuje dwóch małoletnich synów, przy czym jedno dziecko jest niepełnosprawne.

287 Do okoliczności tej organ w żaden sposób się nie odniósł, nie wyjaśnił jej, a ma ona

288 istotne znaczenie przy ocenie faktycznej sytuacji majątkowej skarżącego i możliwości

289 dokonania spłaty zadłużenia.

290 Ponadto, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji brak jest rozważań, jak na tle

291 ustalonego w sprawie stanu faktycznego obejmującego sytuację rodzinną, zdrowotną,

292 majątkową skarżącego, oraz wysokość zadłużenia, organ widzi realną możliwość spłaty

293 bez zagrożenia jego egzystencji. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, organ wskazał,

294 że skarżący ma 42 lata, czyli do osiągnięcia wieku emerytalnego zostały skarżącemu

295 jeszcze 23 lata aktywności zawodowej, co daje podstawę organowi przypuszczać, że

296 skarżący będzie jeszcze na przestrzeni wielu lat czynny zawodowo, zatem będzie

297 osiągał dochody, które pozwolą na stopniową, ale sukcesywną spłatę całości

298 zadłużenia.

299 W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, brak jakichkolwiek

300 podstaw dla tego rodzaju oceny, dlatego też zdaniem Sądu, organ nie dokonał

301 dostatecznych ustaleń dotyczących ww. okoliczności.

302 W ocenie Sądu, poczynienie wskazanych wyżej ustaleń, uwzględniających

303 faktycznie uzyskiwane przez skarżącego dochody i niezbędne wydatki, sytuację

304 rodzinną , jak również wysokość zadłużenia, jest niezbędne dla oceny realnej nie zaś

305 potencjalnej możliwości dokonania przez skarżącego spłaty zadłużenia. Należy przy

306 tym również podkreślić, że sytuacja w której zapłata zaległości powoduje konieczność

307 sięgania przez skarżącego pozbawionego możliwości zaspokojenia swoich

308 niezbędnych potrzeb materialnych do środków pomocy państwa, nie byłaby zgodna ani

309 Z jego interesem jako następcy prawnego płatnika składek, któremu Zakład wydał

310 decyzję o zakresie odpowiedzialności za zobowiązania z tytułu tych składek, a

311 jednocześnie nie byłaby zgodna z interesem publicznym, (por. wyroki NSA z 25

312 czerwca 2003 r., III SA 3118/01, POP 2004/4/77; z 20 marca 2007 r., II GSK 345/06; z

313 21 maja 2009 r., II GSK 1045/08; z 8 lipca 2015 r., II GSK 1502/14, publ.

314 www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

315 Reasumując, w kontrolowanej sprawie, zdaniem Sądu, organ nie wykazał, w

316 sposób rzetelny i wnikliwy, by dokonane ustalenia uzasadniały ocenę o braku przesłanek umorzenia zaległych składek, w zakresie na jaki pozwala ww. art. 28 ust. 3

317 a u.s.u.s, zaś wskazane wyżej braki w uzasadnieniu decyzji, uniemożliwiają Sądowi

318 dokonanie kontroli i oceny przedmiotowej sprawy, w świetle wskazanych wyżej

319 przepisów.

320 Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni poczynione wyżej uwagi,

321 które stanowią jednocześnie wskazanie do dalszego postępowania.

322 W świetle powyższego Sąd uznał, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych naruszył

323 przepisy procesowe - art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1k.p.a., gdyż nie ustalił i nie

324 ocenił wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy okoliczności, czym

325 przekroczył granice uznania administracyjnego które to naruszenie niewątpliwie mogło

326 mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

327 W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art, 145 pkt 1 lit. c i art. 135 orzekł jak w sentencji