Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 maja 2016 r., III SA/Po 149/16

postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 maja 2016 r., III SA/Po 149/16

Sentencja

1 Dnia 6 maja 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Walentyna Długaszewska po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2016 roku na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu R. K. na postanowienie referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy z dnia [...], sygn. akt [...], w sprawie ze skargi R.K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym oraz opłacie paliwowej za poszczególne miesiące od lipca do grudnia 2010 roku postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego

Uzasadnienie

2 Postanowieniem z dnia 24 marca 2016 r., sygn. akt III SA/Po 149/16, referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu odmówił przyznania R. K. przyznania prawa pomocy.

3 W uzasadnieniu wskazano, że R. K. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi.

4 Z akt sprawy wyniknęło, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną, małżeństwo zostało zawarte w dniu [...] roku. W małżeństwie Skarżącego obowiązuje ustrój rozdzielności majątkowej (umowa majątkowa przedmałżeńska z dnia [...]). Z małżeństwem K. zamieszkują małoletnie dzieci – R. C. (lat 15) oraz B. K. (lat 11). Skarżący zamieszkuje pod adresem il. [...] w G.W. w mieszkaniu należącym do małżonki. W latach 2012-2014 wnioskodawca realizował zysk z prowadzonej działalności gospodarczej na poziomie około [...] zł średniomiesięcznie.

5 Przychód z prowadzonej działalności w roku 2012 wyniósł [...] zł, a koszty uzyskania przychodu [...] zł. Przychód za rok 2013 to [...] zł, a koszty jego uzyskania – [...] zł. Przychód w 2014 roku wyniósł [...] zł. Z kolei koszty uzyskania przychodu za rok 2014 ukształtowały się na poziomie [...] zł. Pomimo wezwania skarżący nie udokumentował przychodów i kosztów uzyskania przychodu za rok 2015 (oświadczył natomiast, że w tym roku nie uzyskał żadnego przychodu). Działalność gospodarcza została wykreślona z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej w dniu [...] roku. Po prowadzonej działalności gospodarczej pozostały niespłacone należności cywilnoprawne ([...] zł) oraz publicznoprawne ([...] zł) deklarowane lub udokumentowane przez wnioskodawcę na łączną kwotę około [...] zł w należnościach głównych.

6 Egzekucja należności pozostałych po prowadzonej działalności gospodarczej wypada bezskutecznie. Dłużnik nie posiada żadnego źródła dochodu i nie jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy. Wnioskodawca nie ma żadnych ruchomości, czy też nieruchomości. Posiadaną nieruchomość o pow. [...] ha sprzedał w [...] za kwotę [...] zł. Pomimo wezwania skarżący nie udokumentował sposób rozdysponowania tej kwoty.

7 Skarżący nie ogłosił upadłości, lecz stwierdził, że przyczyną zaprzestania wykonywania działalności była niewypłacalność. Wyjaśnił, że nie pracuje, gdyż cierpi na depresję. Oświadczył jednocześnie, że zamieszkuje u żony (wprowadził się do umeblowanego mieszkania) i ona go utrzymuje, a on w zamian zajmuje się dziećmi.

8 Wnioskodawca nie wykonał wezwania w zakresie udokumentowania wysokości przychodów i sytuacji majątkowej żony oraz udokumentowania średniomiesięcznych kosztów utrzymania rodziny. W tym zakresie wnioskodawca zadeklarował, że małżonka odmawia podania informacji powołując się na umowę o rozdzielności majątkowej. Jednocześnie skarżący oświadczył, że małżonka prowadzi działalność gospodarczą (wpisana do CEDIG w dniu [...] roku), posiada nieruchomość (kamienica w Grodzisku Wlkp. o pow. [...] mkw., wartość około [...] zł) oraz użytkuje samochód osobowy Ford SMAX o wartości [...] zł (opłata leasingowa [...] zł miesięcznie). Koszty utrzymania mieszkania oraz zakupu wyżywienia i odzieży dla rodziny wnioskodawca oszacował na około [...] zł średniomiesięcznie.

9 R. K. wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z dnia [...], zaskarżające je w całości. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że znaczenie w niniejszej sprawie posiada fakt, że małżonka skarżącego nie chce z nim współpracować w zakresie przedmiotowej skargi, a czynności jej wskazują, że małżeństwo między nimi rozpada się. W ocenie skarżącego, wniosek o prawo pomocy zasługuje na częściowe zwolnienie go z kosztów sądowych, tj. z opłaty od skargi.

10 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

11 Wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługiwał na uwzględnienie.

12 Zgodnie z treścią art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu. Z treści art. 246 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek.

13 W myśl art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.

14 Zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem, z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony – jej możliwości finansowe. W odniesieniu do drugiego ze wskazanych aspektów rozpatrywania takiego wniosku istotne jest nie tylko to, jakie w danym momencie są realne możliwości finansowe strony, ale również przyczyny takiego stanu rzeczy (zob. postanowienie NSA z 14 września 2012 r., sygn. akt II GZ 312/12, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

15 W ocenie Sądu, w okolicznościach rozpatrywanej sprawy wnioskodawca nie wykazał braku dostatecznych środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego.

16 Biorąc pod uwagę stan rodzinny, majątek oraz dochody wnioskodawcy należy wskazać, że nie wykazał on w sposób rzetelny swojej aktualnej sytuacji finansowej. Podkreślenia wymaga przede wszystkim fakt, że pomimo wezwania skarżący nie udokumentował przychodów i kosztów uzyskania przychodu za rok 2015; oświadczył jedynie, że w tym roku nie uzyskał żadnego przychodu. Działalność gospodarcza została zaś wykreślona z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej w dniu [...]. Skarżący nie ogłosił upadłości, lecz stwierdził, że przyczyną zaprzestania wykonywania działalności była niewypłacalność. Ponadto wnioskodawca nie wykonał wezwania w zakresie udokumentowania wysokości przychodów i sytuacji majątkowej żony oraz udokumentowania średniomiesięcznych kosztów utrzymania rodziny. W tym zakresie wnioskodawca zadeklarował, że małżonka odmawia podania informacji powołując się na umowę o rozdzielności majątkowej. Jednocześnie skarżący oświadczył, że małżonka prowadzi działalność gospodarczą (wpisana do CEDIG w dniu [...] roku), posiada nieruchomość (kamienicę w G. W. o pow. [...] mkw., wartość około [...] zł) oraz użytkuje samochód osobowy Ford SMAX o wartości [...] zł (opłata leasingowa [...] zł miesięcznie). Koszty utrzymania mieszkania oraz zakupu wyżywienia i odzieży dla rodziny wnioskodawca oszacował na około [...] zł średniomiesięcznie.

17 Wyjaśnienia strony nie pozwalają na zidentyfikowanie aktualnego źródła finansowania koniecznych kosztów utrzymania i świadczą o nierzetelnym przedstawieniu swojej rzeczywistej sytuacji finansowej. W konsekwencji przekazane informacje nie stanowią właściwej podstawy dla oceny zdolności płatniczych wnioskodawcy. Należy podkreślić, że warunkiem koniecznym do przeprowadzenia oceny zdolności majątkowych osoby wnioskującej o przyznanie prawa pomocy jest przedstawienie dokładnych i wiarygodnych danych o sytuacji finansowej i rodzinnej strony postępowania. Ogólnikowe oraz nieudokumentowane zapewnienia o braku środków pieniężnych strony, bez przedstawienia dowodów na tą okoliczność, są bezużyteczne z punktu widzenia możliwości dokonania oceny tej sytuacji, gdyż nie pozwalają wnioskować o zdolnościach płatniczych strony postępowania.

18 Zaznaczyć również trzeba, że obowiązek spłaty przez skarżącego zobowiązań finansowych (wynikłych z uprzednio prowadzonej działalności gospodarczej) ma oczywiście wpływ na jego sytuację majątkową, nie stanowi jednak przesłanki, która przesądziłaby o pozytywnym załatwieniu jego wniosku. W orzecznictwie sądowym ukształtowało się już stanowisko, że zobowiązania cywilnoprawne nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego (zob. postanowienie NSA z dnia 7 lutego 2006 r., I OZ 83/06, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

19 W tym stanie rzeczy należy stwierdzić, że wnioskodawca nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść ciężaru kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W konsekwencji wniosek strony o przyznanie prawa pomocy w całości należy uznać za nieuzasadniony

20 Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 p.p.s.a., orzeczono, jak w sentencji postanowienia.