Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 3 czerwca 2009 r., III SA/Po 107/09

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 3 czerwca 2009 r., III SA/Po 107/09

Sentencja

1 Dnia 3 czerwca 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Sokołowska ( spr.) Sędziowie WSA Marzenna Kosewska WSA Mirella Ławniczak Protokolant: sekr. sąd. Katarzyna Skrocka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 czerwca 2009 roku przy udziale sprawy ze skargi J. J. i L. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia nr w przedmiocie ustalenia wymiaru podatku od nieruchomości za rok 2008 I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy Nr z dnia .... r., II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących solidarnie kwotę ... złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/M. Ławniczak /-/B. Sokołowska /-/M. Kosewska

Uzasadnienie

2 Decyzją Burmistrz, na podstawie art. 1 c i art. 6 ust. 7 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. Nr 121, poz. 844 z 2006 r. ze zm.), uchwały nr XIV/74/2007 Rady Miejskiej z dnia 27 września 2007 r. w sprawie podatku od nieruchomości oraz art. 21 § 1 pkt. 2 i § 5 i art. 207 Ordynacji podatkowej, ustalił L. podatek od nieruchomości za rok 2008 w kwocie ... zł.

3 W uzasadnieniu organ I instancji podniósł, iż wysokość podatku ustalono na podstawie deklaracji złożonej przez L. i danych z ewidencji oraz stosując stawki określone w ustawie i powyższej uchwale nr XIV/74/07. Przedmiotem opodatkowania były przy tym budynki (1024,45 m kw.) związane z działalnością gospodarczą i grunty związane z działalnością gospodarczą (4885 m kw.).

4 W odwołaniu od powyższej decyzji L. podnieśli, iż przedmiotowa nieruchomość została zakupiona przez nich jako przez osoby fizyczne i nie jest wykorzystywana do działalności gospodarczej.

5 Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją, , utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy, podzielając ustalenia faktyczne i rozważania prawne organu I instancji.

6 Organ odwoławczy podał, iż podatnik prowadzi działalność gospodarczą pod firmą P. z siedzibą w miejscowości P. Sporna nieruchomość położona w K. przy ul. ... została zakupiona w dniu 21 marca 2008 r. na podstawie umowy zawartej w formie aktu notarialnego. W informacji w sprawie podatku od nieruchomości za 2008 r. L. wskazał budynki i grunty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. We wniosku o obciążenie podatkiem również jego żony jako współwłaścicielki L. podniósł, że podatek za nieruchomość obciąża koszty prowadzonej działalności gospodarczej. Organ II instancji w dalszej części podkreślił, że zgodnie z art. 1 a ust. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych za grunty, budynki i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej uważa się obiekty będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z wyjątkiem budynków mieszkalnych oraz gruntów związanych z tymi budynkami, chyba że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych. Sam fakt posiadania przez przedsiębiorcę przesądza zatem o związaniu danego obiektu z działalnością gospodarczą i decyduje o zastosowaniu wyższej stawki podatku.

7 W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego L. podnieśli, iż przedmiotowe obiekty są wyłączone z użytkowania od 2005 r. i znajdują się w złym stanie technicznym, uniemożliwiającym korzystanie z nich zgodnie z ich przeznaczeniem. Powołali się na załączony do skargi operat szacunkowy opracowany przez R. (rzeczoznawcę majątkowego i rzeczoznawcę budowlanego). Skarżący podali też, że domagali się od Starostwa Powiatowego przekazania podstawowej dokumentacji wymaganej przy eksploatacji obiektu przez przepisy prawa budowlanego.

8 Reasumując strona skarżąca domagała się zmiany zaskarżonej decyzji i ustalenia nowej kwoty podatku od nieruchomości.

9 W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, powołując się na argumenty zawarte w uzasadnieniu swojej decyzji.

10 W piśmie uzupełniającym z dnia 1 czerwca 2009 r. pełnomocnik skarżącego podniósł, iż sporną nieruchomość nabyły osoby fizyczne, a J. nie jest w ogóle zarejestrowana jako osoba prowadząca działalność gospodarczą. Nieruchomość nie była kupowana dla celów gospodarczych, nie wprowadzono jej do ewidencji środków trwałych i generalnie nie weszła ona w skład przedsiębiorstwa L. Podkreślił ponadto, iż aktualnie przedmiotowa nieruchomość nie może być użytkowana do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych. Wskazując operat szacunkowy z dnia 27 stycznia 2009 r. pełnomocnik L. podał, że aby wykorzystywać nieruchomość na cel gospodarczy skarżący musiałby wyburzyć istniejące tam, w tej chwili budynki. Wyraźnie też zaznaczył, że żaden przepis ustawy o podatkach i oplatach lokalnych nie wymaga, aby fakt niemożliwości wykorzystywania nieruchomości na potrzeby działalności gospodarczej z przyczyn technicznych stwierdzony musiał być przez jakikolwiek organ.

11 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

12 Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądowa kontrola zaskarżanych decyzji sprawowana jest w oparciu o kryteria zgodności z prawem (materialnym i procesowym). Według zaś art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 Nr 1270 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

13 Dokonując kontroli legalności zaskarżonych decyzji w powyższych granicach Sąd uznał, że skarga okazała się uzasadniona.

14 Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt. 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. Nr 121, poz. 844 z 2006 r. ze zm.) opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Według definicji legalnej zawartej w przepisie art. 1 a ust. 1 pkt. 3 cytowanej ustawy za grunty, budynki i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej uważa się obiekty będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z wyjątkiem budynków mieszkalnych oraz gruntów związanych z tymi budynkami, chyba że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych.

15 Zgodnie z poglądem utrwalonym w orzecznictwie i doktrynie do uznania danego obiektu za związany z prowadzeniem działalności gospodarczej nie jest konieczne faktyczne wykorzystywanie nieruchomości na cele związane z działalnością gospodarczą, wystarczy bowiem sam fakt jej posiadania przez danego przedsiębiorcę (zob. m. in. L. Etel, S. Presnarowicz, G. Dudar, Podatki i opłaty lokalne. Podatek rolny. Podatek leśny. Komentarz, ABC, 2008 – komentarz do art. 1 a ustawy; wyrok WSA w Białymstoku z 1 czerwca 2006 r. sygn. akt I SA/Bk 128/06; wyrok WSA w Poznaniu z 16 kwietnia 2008 r., sygn. akt I SA/Po 33/08, M. Podat. 2008/10/40).

16 Odnośnie pojęcia względów technicznych mających uniemożliwiać faktyczne korzystanie z danego obiektu wskazuje się natomiast, iż wyrażenie to nie zostało precyzyjnie zdefiniowane przez samego ustawodawcę, wobec czego należy je rozumieć zgodnie ze znaczeniem wynikającym z języka potocznego i pomocniczo z prawa budowlanego. Nie są przy tym uzasadnione twierdzenia, iż tylko określona decyzja odpowiednich organów nadzoru budowlanego może być podstawą do skutecznego wykazania, że w budynku nie może być prowadzona – ze względów technicznych – działalność gospodarcza. Takiego wymogu nie ma bowiem w art. 1 a ust. 1 pkt. 3 powołanej wyżej ustawy. Organ podatkowy kwestionujący poprawność złożonej deklaracji lub informacji może zatem w ramach normalnie prowadzonego postępowania dowodowego ustalić, czy "względy techniczne" faktycznie występują. Pomocne okazać mogą się w tym zakresie np. opinia biegłego czy zeznania świadków ( zob. m. in. wyrok WSA w Warszawie z 10 września 2007 r., sygn. akt III SA/Wa 767/07, lex nr 340507; wyrok WSA w Rzeszowie z 23 marca 2006 r., sygn. akt I SA/Rz 517/05, lex nr 343465 ).

17 W przedmiotowej sprawie skarżący zadeklarowali do opodatkowania nieruchomość położoną w K., kupioną przez nich na podstawie umowy z dnia 21 marca 2008 r. jako współwłasność ustawową (małżeńską). Wprawdzie w samej deklaracji wskazano powierzchnię 4885,00 m kw. gruntów i 1024,45 m kw. budynków jako związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, jednakże w odwołaniu skarżący wyraźnie wskazali, by traktować sporną nieruchomość jako zakupioną przez osoby fizyczne oraz nie wykorzystywaną do działalności gospodarczej i domagali się zmiany stawki podatku.

18 Pomimo informacji tego rodzaju organ II instancji w toku postępowania odwoławczego nie wykonał jednak jakichkolwiek czynności dowodowych pozwalających na dokonanie podstawowych ustaleń faktycznych w zakresie istnienia potencjalnego związku pomiędzy przedmiotowymi nieruchomościami a prowadzoną działalnością gospodarczą. Poprzestano na fakcie zadeklarowania przez skarżących gruntów i budynków do kategorii nieruchomości związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Nie zbadano też, czy obok przesłanki posiadania nieruchomości, nie występuje w niniejszej sprawie przesłanka negatywna w postaci względów technicznych uniemożliwiających faktyczne wykorzystanie obiektów do działalności gospodarczej.

19 Wraz ze skargą przedłożono operat szacunkowy sporządzony w dniu 27 stycznia 2009 roku przez rzeczoznawcę majątkowego i budowlanego R., z którego wynika, iż sporna nieruchomość w aktualnym stanie techniczno-użytkowym nie może być użytkowana zgodnie ze swoim przeznaczeniem (str. 7). Powyższy operat szacunkowy zawiera ocenę wszystkich budynków znajdujących się na przedmiotowej nieruchomości i określenie ich zużycia: technicznego na 70 % a funkcjonalnego na 100 %.

20 W piśmie procesowym z dnia 1 czerwca 2009 r. pełnomocnik skarżącego L. podniósł z kolei, iż sporną nieruchomość nabyli skarżący jako osoby fizyczne, a J. nie jest w ogóle zarejestrowana jako osoba prowadząca działalność gospodarczą. Podkreślił również, że nieruchomość ta nie była kupowana dla celów gospodarczych, nie wprowadzono jej do ewidencji środków trwałych i generalnie nie weszła ona w skład przedsiębiorstwa L. Powołał się jednocześnie na wyrok WSA w Gdańsku z dnia 14 lutego 2008 r. sygn. akt I SA/Gd 994/07.

21 Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd uznał, iż organy obu instancji nie przeprowadziły postępowania dowodowego w pełnym zakresie, co umożliwiłoby dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Co prawda operat szacunkowy został przedłożony dopiero ze skargą, w której położono nacisk na zły stan techniczny budynków, ale już w odwołaniu skarżący wskazywali, że nieruchomość zakupiona przez nich jako osoby fizyczne nie jest wykorzystywana do prowadzenia działalności gospodarczej. Tych kwestii jednak organ nie wyjaśnił opierając się w zasadzie wyłącznie na danych wskazanych przez L. w Informacji w sprawie podatku od nieruchomości za rok 2008. W szczególności ponownie rozpoznając sprawę należałoby stwierdzić jednoznacznie, czy sporne nieruchomości weszły w skład przedsiębiorstwa strony skarżącej (obu małżonków lub wyłącznie L.). Natomiast w przypadku ustalenia, że gruntom i budowlom wskazanym w deklaracji można przypisać przymiot obiektów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej w rozumieniu art. 1 a ust. 1 pkt. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych organy administracji publicznej winny dokonać wnikliwej analizy dotyczącej ewentualnego istnienia przesłanki negatywnej w postaci niemożności wykorzystania nieruchomości do prowadzenia działalności ze względów technicznych. W tym zakresie organy winny skorzystać z wszelkich dostępnych środków dowodowych w postaci m. in., oględzin, zeznań świadków czy opinii biegłego.

22 W ocenie Sądu dopiero takie ustalenia faktyczne pozwolą na udzielenie prawidłowej odpowiedzi w zakresie przedmiotu opodatkowania i wysokości należnego zobowiązania podatkowego.

23 W tym stanie rzeczy Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego i poprzedzająca ją decyzja Burmistrza Miasta i Gminy zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania (art. 122 w zw. z art. 180 § 1 i 187 § 1 Ordynacji podatkowej), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podlegały więc one uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.).

24 O kosztach sądowych oraz wykonalności zaskarżonej decyzji Sąd orzekł zaś w oparciu o art. 200 i 152 powołanej wcześniej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

25 /-/ M. Ławniczak /-/ B. Sokołowska /-/ M. Kosewska

26 D.W.d