Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 6 lutego 2024 r., I SA/Op 181/24

postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 6 lutego 2024 r., I SA/Op 181/24

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Grzegorz Gocki po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E. Ś., S. Ś. na działania wierzyciela: Burmistrza Namysłowa postanawia odrzucić skargę.

Uzasadnienie

2 Pismem z 21 grudnia 2023 r. E. Ś. i S. Ś. (dalej określani jako: strona, skarżący) wnieśli skargę, w której kwestionowali prawidłowość działań wierzyciela, tj. Burmistrza Namysłowa w zakresie egzekwowania należności pieniężnych na podstawie dziewięciu tytułów wykonawczych z 22 listopada 2019 r. o numerach od [...] do [...]. Skarżący podnieśli, że w sprawie zostało bezprawnie, po upływie przedawnienia zobowiązań podatkowych, wystawionych niedopuszczalnych prawem tytułów wykonawczych, jak również została zlecona bezprawna egzekucja administracyjna w czasie, gdy roszczenia pieniężne wierzyciela nie podlegały już wykonaniu, po upływie ustawowego terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych. W związku z powyższym skarżący domagali się unieważnienia wszystkich (9 szt.) bezprawnych tytułów wykonawczych i nakazania zwrócenia im bezprawnie wyegzekwowanych środków.

3 Ustosunkowując się do powyższego pisma Burmistrz Namysłowa opisał prowadzone postępowanie egzekucyjne, wskazując, że zarzuty skierowania - po upływie terminu przedawnienia - do egzekucji administracyjnej należności z tytułu zobowiązań podatkowych w podatku od nieruchomości za lata 2005-2013 są niezasadne.

4 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

5 Skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna.

6 Rozpoznając sprawę sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada, czy przedmiot skargi podlega kontroli tego sądu. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne został określony w ustawie z 25 lipca 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm. - dalej: ppsa), zgodnie z którą sądy administracyjne w zakresie swej właściwości sprawują kontrolę pod względem legalności, to jest zgodności z prawem, działań lub zaniechań organów administracji publicznej.

7 Kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne ma charakter ograniczony, gdyż objęte są nią jedynie działania administracyjne wskazane w ustawie.

8 Mianowicie, zgodnie z art. 3 § 2 ppsa sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:

9 1) decyzje administracyjne;

10 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;

11 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;

12 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;

13 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;

14 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii;

15 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;

16 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;

17 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;

18 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;

19 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

20 Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 kpa (art. 3 § 2a ppsa), a także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 ppsa).

21 Wyszczególnienie w powyższym przepisie wymienionych aktów i czynności oraz spraw ma charakter wyczerpujący i stanowi ono katalog zamknięty (enumeracja pozytywna), co oznacza, że skarga wniesiona w jakichkolwiek innych przypadkach niż w nim wskazanych, nie podlega właściwości sądów administracyjnych.

22 W niniejszej sprawie skarżący domagają się kontroli przez sąd administracyjny legalności czynności wszczęcia egzekucji administracyjnej na podstawie wymienionych w skardze tytułów wykonawczych, wskazując na wygaśnięcie roszczeń nimi objętych, z uwagi na przedawnienie zobowiązań z tytułu podatku od nieruchomości za lata 2005-2013.

23 W ocenie Sądu przedmiotowa skarga podlega odrzuceniu, jako niedopuszczalna. Skarżący kwestionują bowiem zasadność prowadzonego wobec nich postępowania egzekucyjnego, nie odnosząc się przy tym do żadnych aktów indywidualnych wydanych w jego toku. Tymczasem przedmiotem kontroli sądu administracyjnego mogą być wyłącznie konkretne, ściśle wymienione akty lub czynności - a nie całokształt działalności wierzyciela.

24 Nie jest również możliwe skuteczne uruchomienie kontroli sądowej w zakresie czynności wystawienia tytułów wykonawczych, opisanych w skardze. Stosownie do art. 26 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r., poz. 2505, dalej: "upea"), postępowanie egzekucyjne wszczyna się na wniosek wierzyciela o wszczęcie egzekucji administracyjnej i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Tytuł wykonawczy jest więc dokumentem urzędowym niezbędnym do wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego, stwierdzającym istnienie i wymagalność obowiązku, do wykonania którego doprowadzić ma wszczęte na jego podstawie postępowanie egzekucyjne. Doręczenie zobowiązanemu tytułu wykonawczego wszczyna egzekucję administracyjną, w trakcie której zobowiązanemu przysługuje wiele środków prawnych wyraźnie przewidzianych przez ustawodawcę, w tym w szczególności prawo do wniesienia zarzutów (por. postanowienie NSA z 4 grudnia 2013 r., II FSK 2866/13). Zobowiązanemu przysługuje również skarga na czynności egzekucyjne na zasadach określonych w art. 54 upea.

25 Podkreślić jednak należy, że samo wystawienie i doręczenie tytułu wykonawczego, z czym ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji łączy skutek w postaci wszczęcia egzekucji, ma charakter czynności technicznej, która nie mieści się w katalogu spraw, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Tytuł wykonawczy nie jest bowiem ani postanowieniem, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 3 ppsa, ani aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 tej ustawy. Skarga na tytuł wykonawczy jest zatem niedopuszczalna (por.: postanowienia o sygn. akt II GSK 2415/13, II FSK 323/18 i I SA/Gl 1403/21 - dostępne na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl).

26 Nie budzi zatem wątpliwości, że rozpatrywana skarga, dotycząca szeroko rozumianej działalności wierzyciela, nie mogła stanowić przedmiotu kontroli sądowoadministracyjnej. Warto przy tym zaznaczyć, że działania wierzyciela w rozumieniu ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji mają na celu realizację interesu ogólnego, a nie jednostkowego interesu wierzyciela. Wierzyciel w rozumieniu ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji pełni jedynie procesową funkcję wierzyciela i nie rozporządza przedmiotem postępowania, dlatego ciąży na nim powinność doprowadzenia do wszczęcia egzekucji, w sytuacji uchylania się przez zobowiązanego od wykonania obowiązku. Natomiast kontrola legalności działalności podjętej przez wierzyciela w zakresie dotyczącym wystawienia tytułów wykonawczych i skierowania ich do egzekucji, w kontekście podnoszonych w skardze argumentów o wygaśnięciu dochodzonych należności wskutek przedawnienia, dokonać się może jedynie w drodze szczególnego środka zaskarżenia, jakim jest zgłoszenie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Takiego jednak aktu skarżący w skardze nie powołują i nie skarżą.

27 W konsekwencji skargę należało uznać za niedopuszczalną i odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w związku z art. 58 § 3 ppsa, o czym orzeczono w sentencji postanowienia.