Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 11 grudnia 2023 r., I SA/Op 142/23

postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 11 grudnia 2023 r., I SA/Op 142/23

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: asesor sądowy WSA Remigiusz Mazur po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 20 lutego 2023 r., nr 1601-IEW.4269.5.2023 w przedmiocie zwrotu wniosku o umorzenie należności z mandatu karnego postanawia: odrzucić skargę.

Uzasadnienie

2 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu (dalej: DIAS) wydał 20 lutego 2023 r. postanowienie nr 1601-IEW.4269.5.2023, którym - po rozpatrzeniu zażalenia A. C. - utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu z 22 listopada 2022 r. nr 1609-SCM-7.4268.2866.2022.27.K.Sk o zwrocie wniosku o umorzenie w całości należności z tytułu grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego w kwocie 100 zł wraz z kosztami upomnienia w kwocie 11,60 zł. Postanowienie DIAS doręczono adresatowi 13 marca 2023 r. za zwrotnym potwierdzeniem odbioru.

3 A. C. (dalej: strona), w piśmie wysłanym 12 kwietnia 2023 r. za pośrednictwem Poczty Polskiej, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu (dalej: Sąd) na opisane wyżej postanowienie DIAS. W skutek zarządzenia Przewodniczącego Wydziału, w piśmie z 16 maja 2023 r., Sąd wezwał stronę do usunięcia w terminie 7 dni braków formalnych skargi, pod rygorem jej odrzucenia, poprzez podanie numeru PESEL (art. 46 § 2 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: ppsa) oraz podpisane wniesionej skargi lub nadesłanie podpisanego egzemplarza skargi (art. 46 § 1 pkt 4 ppsa). Przesyłka zawierająca wezwanie była awizowana po raz pierwszy 19 maja 2023 r. i pozostawiona w placówce pocztowej, o czym adresata powiadomiono, poprzez pozostawienie zawiadomienia w oddawczej skrzynce pocztowej. Strona odebrała wezwanie w placówce pocztowej w dniu 5 czerwca 2023 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru (karta 13 akt sądowych). W egzemplarzu skargi, wysłanym do Sądu za pośrednictwem Poczty Polskiej w dniu 12 czerwca 2023 r., strona usunęła wskazane braki formalne (karty 14-15 akt sądowych).

4 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

5 Skarga podlega odrzuceniu.

6 Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada jej dopuszczalność ustalając, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 ppsa. Przesłankami tymi są: niewłaściwość sądu (pkt 1), niezachowanie terminu wniesienia skargi (pkt 2), nieuzupełnienie w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi (pkt 3), zawisłość sprawy (pkt 4), brak zdolności sądowej lub procesowej (pkt 5), brak interesu prawnego wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa art. 3 § 2 pkt 5 i 6 ppsa (pkt 5a) oraz niedopuszczalność skargi z innych przyczyn (pkt 6).

7 Zgodnie z art. 46 ppsa, każde pismo strony powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika (§ 1 pkt 4), a jeżeli jest pierwszym pismem w sprawie - również numer PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną, oraz numer PESEL jej przedstawiciela ustawowego, jeżeli są obowiązani do jego posiadania albo posiadają go, nie mając takiego obowiązku (§ 2 pkt 1 lit. b). Skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym (art. 57 § 1 ppsa). Na mocy art. 49 § 1 ppsa, jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej.

8 Wezwanie do uzupełnienia lub poprawienia pisma kierowane jest do strony pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Takim wyjątkiem jest w szczególności art. 58 § 1 pkt 3 ppsa, na podstawie którego sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie jej braków formalnych.

9 Postępowanie przewidziane w art. 49 ppsa nazywane jest naprawczym, a jego celem jest ostateczne umożliwienie nadania biegu pismu niespełniającemu wymogów formalnych. Celem wezwania do usunięcia braków formalnych jest usunięcie tych braków, a sankcja z art. 58 § 1 ppsa związana jest z nieusunięciem braków formalnych. Uzupełnienie braków pisma powinno nastąpić przed nadaniem pismu biegu. Artykuł 49 ppsa nie upoważnia sądu do samodzielnego uzupełniania braków, lecz wprost zobowiązuje do wezwania strony w celu udzielenia stosownych informacji. Tryb z art. 49 ppsa znajduje zastosowanie, gdy pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych ogólnych, określonych w art. 46 i art. 47 ppsa, ale także szczególnych, przewidzianych dla niektórych pism, np. skargi (art. 57 ppsa).

10 Termin 7 dni na uzupełnienie lub poprawienie pisma jest terminem ustawowym, co oznacza, że nie może być skracany ani przedłużany. Jednak może zostać on przywrócony na skutek złożenia wniosku o przywrócenie terminu do usunięcia braków (art. 86 § 1 ppsa). Strona narusza termin, gdy nie podejmuje czynności uzupełniających lub podejmuje je bezskutecznie, tzn. braki nie zostaną uzupełnione w całości lub części.

11 Niezastosowanie się do wezwania sądu wystosowanego w trybie art. 49 § 1 ppsa prowadzi do formalnego zakończenia sprawy. Skarga podlega odrzuceniu, gdy strona nie uzupełniła choćby tylko jednego z kilku braków formalnych wskazanych w wezwaniu. Podobnie dzieje się, gdy skarga została uzupełniona, ale po zakreślonym terminie (por. postanowienie NSA z 20 grudnia 2006 r., sygn. akt I FSK 29/06). NSA w uchwale z 18 grudnia 2013 r., sygn. akt I OPS 13/13, stwierdził, że uzupełnienie braków formalnych skargi przed jej odrzuceniem, jednak po upływie terminu, o którym mowa w art. 49 § 1 ppsa, oznacza, że skarga nie może otrzymać prawidłowego biegu i podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ppsa.

12 Na mocy art. 69 § 1 ppsa, doręczenia dokonuje się w mieszkaniu, w miejscu pracy lub tam, gdzie się adresata zastanie. W razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 69 § 1 ppsa, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2023 r. poz. 1640) (...), dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2 (art. 73 § 1 ppsa). Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej (...) w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (art. 73 § 2 ppsa). W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w art. 73 § 2 ppsa, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (art. 73 § 3 ppsa). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1 (art. 73 § 4 ppsa).

13 Fikcja prawna doręczenia przewidziana w art. 73 § 4 ppsa jest skuteczna w tym znaczeniu, że pociąga za sobą wszelkie skutki doręczenia. Instytucja fikcji doręczenia w istocie sprowadza się do stwierdzenia, że strona odebrała przesyłkę, podczas gdy fizycznie do takiego odbioru nie doszło (por. postanowienie NSA z 3 sierpnia 2022 r., sygn. akt III FZ 153/22). Strona miała możliwość odebrania przesyłki, ale z niej nie skorzystała (por. postanowienie NSA z 9 marca 2011 r., sygn. akt II OSK 368/11).

14 Przewidziana w art. 73 ppsa instytucja doręczenia pism rodzi domniemanie prawne, że pismo zostało doręczone jego adresatowi. Norma z art. 73 § 4 ppsa wprowadza fikcję prawną doręczenia, które w tym przypadku ma charakter doręczenia zastępczego. Domniemanie, o którym mowa w art. 73 § 4 ppsa, polega na założeniu, że adresat przesyłki zapoznał się z jej treścią ostatniego dnia tego terminu, a zatem z tą datą wiążą się również odpowiednie skutki procesowe, jak chociażby rozpoczyna swój bieg termin do uzupełnienia braków formalnych skargi (por. postanowienie WSA w Gdańsku z 29 listopada 2019 r., sygn. akt III SA/Gd 700/19, postanowienie WSA w Gdańsku z 29 lipca 2020 r., III SA/Gd 596/20).

15 Jeżeli zawiadomiony we właściwy sposób adresat pisma nie dokonał jego odbioru z placówki pocztowej, doręczenie uważa się za dokonane z upływem 14 dni od daty złożenia pisma w placówce pocztowej (por. postanowienie NSA z 25 czerwca 2008 r., sygn. akt II FZ 189/08, postanowienie NSA z 4 maja 2022 r., sygn. akt I FZ 277/21). W takim przypadku za datę doręczenia pisma uważa się dzień, w którym upłynął wskazany czternastodniowy termin (por. postanowienie NSA z 14 stycznia 2011 r., sygn. akt I GSK 998/10, postanowienie NSA z 3 grudnia 2010 r., sygn. akt I GSK 921/10). Termin czternastodniowy, o którym mowa w art. 73 ppsa, nie biegnie od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie (próba doręczenia przesyłki), tylko od następnego dnia (por. postanowienie NSA z 1 sierpnia 2014 r., sygn. akt II FZ 767/14), co wynika z art. 83 § 1 ppsa w zw. z art. 111 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. z 2023 r. poz. 1610 ze zm.).

16 Zgodnie z art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz.U. z 2023 r. poz. 1640), przesyłkę pocztową, której nie można doręczyć adresatowi, operator pocztowy, który zawarł z nadawcą umowę o świadczenie usługi pocztowej, zwraca nadawcy. W konsekwencji tego, przypadku, gdy podmiotem doręczającym był pracownik operatora pocztowego, przesyłkę niepodjętą w terminie placówka pocztowa operatora opatruje na przesyłce adnotacją "nie podjęto w terminie" oraz odciskiem datownika i odsyła niezwłocznie sądowi wysyłającemu. Wydanie - na żądanie strony - awizowanego pisma, po upływie terminu, o którym mowa w art. 73 § 3 ppsa, na skutek nieuprawnionego jego przetrzymywania przez operatora pocztowego, nie niweczy skutków doręczenia pisma w trybie art. 73 ppsa (por. postanowienie NSA z 15 lutego 2016 r., sygn. akt II FSK 1762/15).

17 W sytuacji gdy adresat pisma odbierze je z placówki pocztowej przed upływem ustalonego w treści art. 73 § 1 ppsa czternastodniowego terminu, datą doręczenia będzie dzień odbioru pisma przez adresata w placówce pocztowej. Z kolei późniejszy odbiór pisma nie obala wynikającego z art. 73 ppsa domniemania doręczenia. Zatem nie zmienia to zakresu skutków prawnych tego trybu doręczenia (por. postanowienie NSA z 9 czerwca 2010 r., sygn. akt I FZ 188/10). Dniem doręczenia, o którym mowa w art. 73 ppsa, jest bowiem dzień, w którym bezskutecznie upłynął ustawowo przewidziany termin odbioru pisma sądowego (art. 73 § 1 i art. 73 § 4 ppsa) złożonego w pocztowej placówce oddawczej, a nie dzień późniejszego faktycznego wydania go w tej placówce adresatowi (por. postanowienie NSA z 28 listopada 2012 r., sygn. akt II FZ 942/12). Późniejsze doręczenie - na żądanie strony - pisma, którego wcześniej ona nie odebrała, nie obala domniemania doręczenia jej tego pisma w trybie określonym w art. 73 ppsa i wynikających z tego tytułu skutków prawnych (por. postanowienie NSA z 16 listopada 2004 r., GZ 104/04, postanowienie NSA z 16 listopada 2004 r., sygn. akt GZ 103/04, postanowienie NSA z 14 lutego 2013 r., sygn. akt II FZ 36/13).

18 Dodatkowo wskazać też należy, że na podstawie art. 83 § 3 ppsa, oddanie pisma w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (...) jest równoznaczne z wniesieniem go do sądu.

19 Odnosząc powyższą analizę do stanu niniejszej sprawy Sąd stwierdził, że strona wniosła skargę z zachowaniem trzydziestodniowego terminu z art. 53 § 1 ppsa. Jednakże skarga była obarczona opisanymi wyżej brakami formalnymi, skutkiem czego (na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału) Sąd wystosował do strony wezwanie do ich usunięcia. Przesyłka sądowa była awizowana pierwszy raz w dniu 19 maja 2023 r. i następnie złożona w placówce pocztowej. Stąd termin 14 dni z art. 73 § 1 ppsa zakończył bieg wraz z upływem dnia 2 czerwca 2023 r. (piątek). W konsekwencji termin 7 dni z art. 49 § 1 ppsa do usunięcia braków formalnych skargi upłynął wraz końcem dnia 9 czerwca (piątek).

20 Wobec niepodjęcia przesyłki sądowej w terminie, Poczta Polska zobowiązana była do zwrotu tej przesyłki (art. 32 ust. 1 Prawa pocztowego), czego jednak nie wykonała, lecz wydała przesyłkę stronie za potwierdzeniem odbioru w dniu 5 czerwca 2023 r. (poniedziałek). Strona wysłała do Sądu, za pośrednictwem Poczty Polskiej, egzemplarz skargi pozbawiony braków formalnych w dniu 12 czerwca 2023 r., a więc już po upływie ustawowego terminu zakreślonego dla usunięcia braków. Wadliwe działanie operatora pocztowego nie skutkuje powstaniem uprawnienia strony do usunięcia braków formalnych skargi w terminie dłuższym niż wynikający z art. 49 § 1 ppsa. Termin ustawowy nie może bowiem zostać wydłużony, lecz może być ewentualnie przywrócony w trybie art. 86 i następnych ppsa. W takich okolicznościach faktycznych i stanie prawnym sprawy, Sąd stwierdził, że braki formalne skargi nie zostały usunięte z zachowaniem ustawowego terminu, co skutkuje koniecznością odrzucenia skargi.

21 Orzeczenia sądów administracyjnych przywołane w treści niniejszego uzasadnienia, zostały udostępnione w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem https://orzeczenia.nsa.gov.pl.

22 Wobec powyższego, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ppsa oraz art. 58 § 3 ppsa, Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.