Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 29 marca 2017 r., II SA/Op 121/17

postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 29 marca 2017 r., II SA/Op 121/17

Sentencja

1 Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu Anna Misiak-Janik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 marca 2017 r. wniosku skarżącego S. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości w sprawie ze skargi S. P. na decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 16 stycznia 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem postanawia: 1) przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia z wpisu sądowego od skargi, 2) oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie.

Uzasadnienie

2 S. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, skargę na decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 16 stycznia 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem

3 W dniu 20 marca 2017 r. (data stempla pocztowego) S. P. w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości.

4 Uzasadniając wniosek wskazał, że jest osobą starszą, schorowaną i bezrobotną, z orzeczoną 20 % niezdolnością do wykonywania pracy, utrzymuje się z zasiłku [...] w wysokości [...] euro miesięcznie. W chwili obecnej jego miesięczne wydatki zostały zredukowane do minimum, to jest do zakupu niezbędnej żywności za kwotę około 170 euro i opłacenie mieszkania na kwotę 380 euro oraz kosztu energii elektrycznej 27 euro i telefonu 20 euro. Skarżący podał, że ma majątek w postaci 1/3 domu o powierzchni [...] m2 z 1930 r., są to dwa pokoje mające około 40 m2 oraz 1/3 działki budowlanej o powierzchni [...] m2 – obydwie nieruchomości stanowią własność wspólną z żoną. Wynajęcie pokoi we wspólnym domu nie wchodzi w rachubę ze względu na to, że są one zamieszkałe przez jego dzieci, nie ma do nich odrębnego wejścia. Niemożliwe jest też wzięcie pożyczki pod zastaw domu, ze względu na brak stałego miejsca zamieszkania na terenie Polski, a sprzedaż wiązałaby się prawnie i technicznie z kosztami kilkakrotnie przekraczającymi wysokość wpisu.

5 Skarżący załączył do wniosku kopię aktualnego zaświadczenia o przyznaniu świadczenia na zabezpieczenie kosztów utrzymania skarżącego. Jednocześnie do akt sprawy o sygn. II SAB/Op 63/16 złożył drugą część tego zaświadczenia. Wynika z niego, że w miesiącu marcu 2017 r. skarżący otrzymał [...] euro na koszty podstawowego utrzymania, [...] na czynsz, [...] euro na koszty ogrzewania, [...] euro na koszty uboczne, łącznie [...] euro. Wskazano także, że zasiłek za luty 2017 r. wyniósł [...] euro, a w okresie od kwietnia 2017 r. do grudnia 2017 r. będzie wynosił [...] euro.

6 Skarżący wniósł o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym.

7 Zgodnie zaś z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i swojej rodziny.

8 Działając na podstawie art. 258 § 1 i 2 pkt 7 P.p.s.a., należało zatem rozważyć, czy w świetle podanych okoliczności skarżący spełnia przesłanki do przyznania mu prawa pomocy w zakresie częściowym.

9 Wykazanie okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy należy do obowiązku podmiotu ubiegającego się o przyznanie tego prawa. Strona zobligowana jest zatem wykazać, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania lub ich części albo że nie ma adekwatnych środków na poniesienie tych kosztów. Sąd natomiast zobowiązany jest podać powody, dla których uznał, że żądanie strony zasługuje bądź nie zasługuje na uwzględnienie. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy, z jednej strony, uwzględnić wysokość kosztów postępowania, jakie strona musi ponieść, a z drugiej, ocenić jej sytuację finansową, na którą składają się przede wszystkim uzyskiwane przez stronę dochody. Informacje niezbędne dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy strona postępowania ma obowiązek przedstawić w urzędowym formularzu wniosku, wykazując tym samym, że spełnia przesłanki wynikające z art. 246 P.p.s.a. Zasadą bowiem jest, że wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru (art. 252 § 2 P.p.s.a.).

10 Skarżący do akt o sygn. II SAB/Op 63/16, załączył szczegółowe wyliczenie kwot, jakie otrzymał z tytułu zasiłku za miesiąc marzec 2017 r. Kwoty te są następujące; [...] euro na koszty podstawowego utrzymania, [...] euro na czynsz, [...] euro na koszty ogrzewania, [...] euro na koszty uboczne, łącznie [...] euro. Dokument powyższy wzięto pod uwagę przy rozpoznaniu przedmiotowego wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak bowiem przyjęto w orzecznictwie sądowym sąd jest uprawniony do oceny sytuacji finansowej strony w oparciu o zawarte we wniosku oświadczenie strony i dowody przedstawione przez nią w konkretnej sprawie, a także o fakty znane sądowi z urzędu, np. okoliczności wynikające z dokumentów zawartych w aktach innych postępowań z udziałem wnioskodawcy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 listopada 2010 r., sygn. akt I GZ 360/10, System Informacji Prawnej Lex nr 741357).

11 Skarżący wykazał, że aktualnie ma dochód miesięczny z zasiłku w wysokości około [...] euro.

12 S. P. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych w całości, czyli stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., o prawo pomocy w zakresie częściowym, powinien zatem wykazać, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku swojego utrzymania koniecznego. Dokonując oceny sytuacji materialnej skarżącego pod względem wyżej podanej przesłanki ustawowej, referendarz sądowy, zwany też dalej "orzekającym", wziął pod uwagę dane zawarte w przesłanym wniosku oraz w wymienionych wyżej dokumentach. Na ich podstawie stwierdził, że skarżący wykazał w sposób dostateczny, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów sądowych, bez spowodowania zachwiania w zaspokojeniu podstawowych potrzeb życiowych.

13 Referendarz sądowy postanowił, zatem zwolnić go z kosztów sądowych w zakresie wpisu sądowego od skargi. Na chwilę obecną skarżący nie jest zatem obowiązany do zapłaty jakichkolwiek innych kosztów sądowych.

14 W tym miejscu należy wyjaśnić, że instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Przyznanie prawa pomocy ma na celu zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Dlatego też prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionym (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel jakichkolwiek źródeł W literaturze przedmiotu zwrócono uwagę, że prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub wręcz pozbawienie prawa do sądu (patrz. H. Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd prawa Publicznego 2007 r., nr 4, s. 36-39).

15 Skarżący do takich osób nie należy, ma on bowiem stały dochód, obecnie wynoszący ok. [...] zł ([...] euro x 4,25 zł według tabeli kursów średnich walut obcych NBP, nr 061/1/NBP/2017 z 28 marca 2017 r.)

16 Dodatkowo należy przytoczyć, istotny - zdaniem orzekającego - dla sprawy, pogląd wyrażony w orzecznictwie sądów administracyjnych, według, którego: "Koszty sądowe należy traktować, jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami, a ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania." (patrz. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 stycznia 2015 r., sygn. akt II OZ 39/15, Lex nr 1640590). Trudno, więc przyjąć, że skarżący bez podjęcia jakichkolwiek starań zaoszczędzenia pieniędzy na opłaty sądowe ze swojej strony będzie chciał przerzucić koszty postępowania w swojej sprawie na państwo.

17 W tym stanie rzeczy, referendarz sądowy orzekł, jak w sentencji postanowienia.