Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 24 stycznia 2018 r., I SA/Ol 924/17

postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 24 stycznia 2018 r., I SA/Ol 924/17

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Strumiłło po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2018 r. w Olsztynie na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu strony skarżącej od postanowienia Starszego Referendarza Sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie z dnia 21 grudnia 2017 r., sygn. akt I SA/Ol 924/17 w przedmiocie prawa pomocy w sprawie ze skargi J. D. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia "[...]" ., Nr "[...]" w przedmiocie: odmowy umorzenia zaległości podatkowej postanawia: zmienić zaskarżone postanowienie i przyznać skarżącej prawo pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych.

Uzasadnienie

2 J. D. (dalej jako "skarżąca", "wnioskodawczyni") zwróciła się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w tym wpisu sądowego od skargi w wysokości 500 zł.

3 Ze złożonego przez skarżącą formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach (PPF) wynikało, iż prowadzi ona wspólne gospodarstwo domowe z mężem K. D. (64 l.). Wnioskodawczyni nie uzyskuje jakichkolwiek dochodów, pozostaje na utrzymaniu męża, który prowadzi działalność gospodarczą. Skarżąca wyjaśniła, iż od wielu lat pozostaje bez pracy, jest osobą schorowaną. W 2000 r. została sama z dwójką dzieci, były mąż pozostawił ją z "setkami tysięcy długu". Cały majątek wnioskodawczyni został sprzedany na spłatę długów. Aktualnie wnioskodawczyni nie posiada jakiegokolwiek majątku, oszczędności. Obecny mąż, z którym pozostaje w ustroju rozdzielności majątkowej w całości pokrywa wszystkie wydatki i koszty utrzymania mieszkania, mediów leczenia, rehabilitacji, leków i wyżywienia. Skarżąca wskazała, iż mąż posiada samochody, jest współwłaścicielem mieszkania i domu. Nie zna dokładnie jego stanu majątkowego z uwagi na istniejący pomiędzy małżonkami ustrój majątkowy- rozdzielności majątkowej. Podobnie jak nie zna dokładnie wysokości jego zarobków. Wskazała, iż jest to około 5.000,00 zł netto miesięcznie.

4 Do wniosku załączony został odpis aktu notarialnego z dnia 18 grudnia 2003r. w przedmiocie wyłączenia majątkowej wspólności ustawowej (k. 15-16) pomiędzy skarżącą i jej mężem.

5 Postanowieniem z dnia 21 grudnia 2017r. Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie odmówiła skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

6 Referendarz sądowy w zaskarżonym postanowieniu wskazała, że w okolicznościach niniejszej sprawy zasadne jest stwierdzenie, iż pomocy w zakresie uiszczenia kosztów sądowych, wnioskodawczyni może oczekiwać ze strony swojego męża, który zgodnie z oświadczeniami skarżącej pokrywa wszystkie koszty utrzymania gospodarstwa domowego. Okoliczność że skarżąca pozostaje bez pracy, nie uzyskuje jakichkolwiek dochodów, nie posiada majątku czy oszczędności nie skutkuje automatycznie obowiązkiem zwolnienia jej z kosztów sądowych.

7 Referendarz sądowy podniósł, że dla oceny sytuacji materialnej wnioskodawczyni nie ma znaczenia podnoszona przez nią okoliczność ustanowienia miedzy małżonkami rozdzielności majątkowej. Ustanowienie rozdzielności majątkowej nie zwalnia bowiem małżonków z obowiązku ponoszenia wzajemnej pomocy i współdziałania dla dobra rodziny, podejmowania starań w celu zapewnienia potrzeb bytowych rodziny i wzajemnego wspierania się małżonków w wypełnianiu obowiązków małżeńskich i rodzinnych. Dla oceny zdolności finansowych wnioskodawcy ma znaczenie okoliczność pozostawania w związku małżeńskim i ocena sytuacji majątkowej małżonka.

8 W ocenie referendarza sądowego kwota wymaganego na obecnym etapie wpisu sądowego w wysokości 500 zł nie stanowi zagrożenia dla egzystencji skarżącej i jej męża. Koszty tej wysokości mogą zostać poniesione bez uszczerbku utrzymania koniecznego rodziny wnioskodawczyni. Prawo pomocy nie możne być przyznane jednemu z małżonków, jeżeli dochody drugiego pozwalają na pokrycie kosztów postępowania, zwłaszcza w sytuacji kiedy faktycznie prowadzą razem wspólne gospodarstwo domowe – jak to ma miejsce w rozpatrywanym przypadku.

9 W sprzeciwie od powyższego postanowienia skarżąca podkreśliła, że jest osobą schorowaną wskazując na choroby i schorzenia, na które się leczy. Wskazała, że stan zdrowia i konieczność kontynuowania leczenia uniemożliwiają jej podjęcie stałego zatrudnienia, a biorąc pod uwagę wielość schorzeń, z którymi na co dzień się zmagać, trudno przypuszczać, aby stan ten uległ znaczącej poprawie. Podniosła, że ze względu na opisane okoliczności, aktualnie jestem całkowicie na utrzymaniu obecnego męża K. D., z którym pozostaje w ustroju rozdzielności majątkowej. Strona wskazała, że jest osobą bezrobotną, nie uzyskuje żadnych dochodów, nie posiada żadnego majątku ani oszczędności. Całość posiadanego przez nią majątku została zbyta w ramach prowadzonych w poprzednich latach postępowań egzekucyjnych, a uzyskane z tego tytułu środki pieniężne przekazane zostały Bankowi oraz Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na spłatę zaległych zobowiązań. Strona podniosła, że z przepisów prawa nie wynika zaś, aby obowiązek wzajemnej pomocy między małżonkami, o którym stanowi przepis art. 23 k.r.o., utożsamiany był z obowiązkiem pokrywania przez małżonka strony postępowania sądowego wszelkich kosztów, w tym również kosztów sądowych, w sytuacji, gdy małżonkowie zawarli umowę majątkową małżeńską o rozdzielności majątkowej, gdyż jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 3 września 2013 roku, sygn. I GZ 311/13, taki pogląd jest sprzeczny z celem i naturą instytucji rozdzielności majątkowej.

10 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

11 Stosownie do treści art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r., poz. 718 ze zm. dalej cyt. jako "p.p.s.a."), od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. W takiej sytuacji, tj. rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego, sąd zgodnie z art. 260 § 1 p.p.s.a. wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie z § 2 tego przepisu wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność, a Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Przepis art. 260 § 2 p.p.s.a. stanowi wyjątek od zasady określonej w art. 167a § 2-3 p.p.s.a., że sąd rozpoznający sprzeciw działa jako sąd pierwszej instancji.

12 Zgodnie z treścią przepisu art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, w przypadku gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast stosownie do pkt 2 §1 art. 246 ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W myśl art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.

13 Ocena czy w sprawie zachodzi konieczność zwolnienia strony od kosztów sądowych podejmowana jest przede wszystkim na podstawie oświadczenia o stanie majątkowym strony. Powinno ono być tak sporządzone by odzwierciedlało całą sytuację majątkową i życiową ubiegającego się o zwolnienie. Pozwala ono na ocenę czy strona ubiegająca się o zwolnienie od kosztów nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

14 Wniosek w niniejszej sprawie dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

15 Prawo pomocy jest jednym z elementów umożliwiającym realizację konstytucyjnego prawa do sądu i zastrzeżone zostało dla przypadków uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Jednak to rzeczą wnioskodawcy jest dokładne i zgodne z prawdą przedstawienie własnej sytuacji majątkowej oraz wykazanie, że spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

16 W ocenie Sądu przedstawione przez skarżącą okoliczności dotyczące jej sytuacji finansowej i osobistej zawarte w sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego pozwoliły stwierdzić, iż złożony przez nią wniosek zasługiwał na uwzględnienie. Przedstawiona wyżej sytuacja materialna skarżącej wskazuje, że w niniejszej sprawie spełniona została przesłanka uzasadniająca przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym przez skarżącą zakresie.

17 Mając na uwadze powyższe okoliczności, zdaniem Sądu, strona nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania.

18 W związku z powyższym, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 § 1 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.