Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 19 września 2012 r., I SA/Ol 339/12

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 19 września 2012 r., I SA/Ol 339/12

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tadeusz Piskozub, Sędziowie sędzia WSA Zofia Skrzynecka, sędzia WSA Renata Kantecka (sprawozdawca), Protokolant p.o. specjalisty Jolanta Piasecka, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 19 września 2012r. sprawy ze skargi spółki A na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. określa, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu

Uzasadnienie

2 Zaskarżonym postanowieniem z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie Burmistrza G. z dnia "[...]" w przedmiocie uznania za niedopuszczalne zarzutów wniesionych przez P.Sp. z o.o. w B. w zakresie postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych nr "[...]".

3 Z akt sprawy wynika, że Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w B.prowadzi egzekucję administracyjną wobec majątku P. na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Burmistrza G. z dnia "[...]". o nr od "[...]" do nr "[...]", obejmujących należności z tytułu podatku od nieruchomości za lata 2005-2006.

4 Pismem z dnia 2 czerwca 2010r., sprecyzowanym pismem z dnia 10 czerwca 2010r., zobowiązana Spółka wniosła zarzuty, na podstawie art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2005r. nr 229, poz.1954 ze zm., dalej jako u.p.e.a.), w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Podniosła, że wymiar podatku od nieruchomości za grunty położone w B. jest bezprawny, gdyż są to grunty rolne. Czynności geodezyjne poprzedzające zmiany w klasyfikacji także były bezprawne, co potwierdziła kontrola Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego. Błędne oznaczenia użytków gruntowych spowodowały, iż niewłaściwie określono kryterium rozstrzygające o sposobie opodatkowania.

5 Organ egzekucyjny przekazał wierzycielowi powyższe zarzuty celem wyrażenia stanowiska w sprawie.

6 Postanowieniem z dnia "[...]" Burmistrz G. uznał zarzuty za nieuzasadnione. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło ww. postanowienie z przyczyn formalnych i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia (postanowienie z dnia "[...]"). Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji, postanowieniem z dnia "[...]"., uznał zarzuty za niedopuszczalne. W wyniku rozpoznania zażalenie od tego postanowienia, Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło postanowienie i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia (postanowienie z dnia "[...]").

7 Postanowieniem z dnia "[...]", wydanym na podstawie art.33 i art.34 u.p.e.a., organ I instancji uznał zarzuty za niedopuszczalne. Uzasadniając swoje stanowisko wskazał, że zarzut podnoszony przez Spółkę – nieprawidłowego naliczenia podatku od nieruchomości – był już podnoszony w odrębnym postępowaniu, które zakończyło się wydaniem decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze nr "[...]" i "[...]" z dnia "[...]". oraz nr "[...]" i "[...]" z dnia "[...]". Decyzjami tymi utrzymano w mocy decyzje organu I instancji w sprawie określenia zobowiązania w podatku od nieruchomości za lata 2005-2006. Zaznaczył nadto, że zarzut zobowiązanej Spółki obecnie jest też przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu przed Regionalną Izbą Obrachunkową. Odnosząc się do zarzutu Kolegium, iż z akt sprawy nie wynika jaka jest podstawa prawna należności - czy jest to deklaracja/zgłoszenia, co wynika z tytułów wykonawczych, czy też decyzja co wynika z postanowień organu I instancji, wskazano, że był to błąd formalny, który w żaden sposób nie ma wpływu na wysokość wymierzonego podatku od nieruchomości.

8 Na opisane postanowienie zobowiązana wniosła zażalenie, w którym podtrzymała swoje stanowisko.

9 W motywach swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przytoczył treść art. 33 u.p.e.a. i wskazał, że zawiera on zamknięty katalog zarzutów. Zarzut podnoszony przez Spółkę, Kolegium zakwalifikowało jako zarzut nieistnienia zobowiązania. Zauważyło także, że wydanie postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu jest konieczne, jeżeli zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia (art. 34 § 1a u.p.e.a.).

10 Kolegium stwierdziło, że jedynym zarzutem Spółki był fakt, że winna ona płacić podatek rolny, a nie od nieruchomości, zaś zmiana kwalifikacji gruntu odbyła się z naruszeniem prawa. Zgodziło się z organem I instancji, że argumenty te były już podnoszone w postępowaniach dotyczących wymiaru podatku za lata 2005-2006, w których to postępowaniach Kolegium utrzymało w mocy decyzje wymiarowe. Podkreślił, że w postępowaniu egzekucyjnym nie bada się zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Wniesienie zarzutów nie może stanowić kolejnej "instancji" mającej na celu skontrolowanie zasadności ustalenia zobowiązania pieniężnego.

11 W skardze Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 34 §1a u.p.e.a., poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że zarzuty zgłaszane przez skarżącą były już przedmiotem rozpoznania w postępowaniu dotyczącym wymiaru podatku za lata 2005-2006, w sytuacji gdy zarzut nieistnienia obowiązku oparty jest na podstawach innych niż opisane przez organ, bowiem już po wydaniu decyzji wymiarowych zaistniały przyczyny wskazujące na zasadność uchylenia czynności materialno-technicznej skutkującej toczącą się obecnie egzekucją – decyzją z dnia "[...]" Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa stwierdził nieważność decyzji Starosty z dnia "[...]"., a nadto złożony został wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego w celu wydania decyzji o uchylenia czynności materialno-technicznej z dnia "[...]"., która skutkowała toczącą się obecnie egzekucją administracyjną - co nigdy dotychczas nie było przedmiotem rozpoznania w sprawie. Postanowieniu zarzuciła również naruszenia art. 33 pkt 1 u.p.e.a., poprzez jego błędne niezastosowanie, w sytuacji gdy postępowanie kontrolne przeprowadzone przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa i wystąpienie Rzecznika Praw Obywatelskich, jednoznacznie wskazują, iż w obrocie prawnym funkcjonuje niewłaściwe oznaczenie konturów użytków gruntowych działki nr 2 w B. za okres od "[...]". do "[...]", co dotychczas nie było przedmiotem rozpoznania w sprawie, a zatem zarzut nieistnienia obowiązku oparty na ww. podstawach nie mógł być i nie był wcześniej podnoszony przez skarżącą.

12 Nadto skarżąca wniosła o :

13 - zażądanie od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa akt sprawy nr "[...]" wraz z decyzją z dnia "[...]" - na okoliczność stwierdzenia nieważności decyzji Starosty z dnia "[...]".,

14 - dopuszczenie dowodu z wniosku o wszczęcie postępowania administracyjnego w celu wydania decyzji o uchyleniu czynności materialno-technicznej z dnia "[...]" – na okoliczność zasadności zażądania informacji od Starosty G. czy ww. postępowanie zostało wszczęte oraz zasadności zawieszenia postępowania w przypadku toczenia się postępowania administracyjnego w tej sprawie,

15 - dopuszczenie dowodu z wystąpienia Rzecznika Praw Obywatelskich – na okoliczność celowości wszczęcia postępowania administracyjnego o uchylenie czynności materialno-technicznej z 2004r. – w przypadku uchylenia tejże czynności zarzuty skarżącego o nieistnieniu zobowiązania podatkowego są zasadne.

16 Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.

17 W kolejnym piśmie procesowym z dnia 3 września 2012r. Spółka podtrzymała swoje stanowisko w spawie, podkreślając, że sprawa klasyfikacji gruntów nie była nigdy rozpatrywana przez SKO.

18 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

19 Skarga jest zasadna.

20 Istota sporu w rozpoznanej sprawie sprowadza się do kwestii, czy wierzyciel prawidłowo zastosował art. 34 § 1a u.p.e.a., w konsekwencji stwierdzenia, że zarzuty podniesione przez skarżącą były już przedmiotem rozpatrzenia w odrębnych postępowaniach administracyjnych. Innymi słowy, czy był zobowiązany do merytorycznego odniesienia się do podnoszonych przez skarżącą zarzutów, czy też nie.

21 Zgodnie z art. 29 §1 u.p.e.a. organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, lecz nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Oznacza to m.in., że w sytuacji, gdy w obrocie prawnym istnieje ostateczna decyzja wymiarowa, będąca podstawą egzekucji, organ egzekucyjny nie ma kompetencji do badania jej legalności. Konieczność badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, w przypadku wniesienia przez zobowiązanego zarzutu, ustawodawca nakłada natomiast na wierzyciela. Wierzyciel ma bowiem w tym zakresie niezbędną wiedzę i temu służy instytucja uzyskania stanowiska wierzyciela.

22 Stosownie do brzmienia art. 34 §1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10 u.p.e.a., a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym także na podstawie art. 33 pkt 8 tej ustawy, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym, że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca.

23 Z kolei w art. 34 § 1a u.p.e.a., wskazano, że w przypadku zarzutu zobowiązanego, który jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia, wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zarzutu.

24 W orzecznictwie podkreśla się, że wymieniony przepis niejako pozbawia organ egzekucyjny możliwości merytorycznego badania zarzutu , jeśli kwestia ta była już przedmiotem rozpoznania w innym postępowaniu dotyczącym tego samego obowiązku. Ma to na celu wyeliminowanie sytuacji, w której dochodziłoby do konkurencji postępowania wymiarowego i egzekucyjnego (por. wyroki : NSA z dnia 18 marca 2010r., sygn. akt II FSK 2007/09, WSA w Łodzi z dnia 2 października 2008r., sygn. akt III SA/Łd 11/08, publ. CBOIS).

25 Zauważyć jednakże należy, iż zarzut zgłoszony na podstawie art. 33 u.p.e.a. jest niedopuszczalny wyłącznie wówczas, gdy ten sam zarzut, a nie na przykład jakiekolwiek związane z nim okoliczności, jest lub był przedmiotem rozpoznania w innym postępowaniu (tak też NSA w wyroku z dnia 8 marca 2012r., sygn. akt II FSK 1631/10, publ. CBOIS). Wszelkie inne dopuszczalne zarzuty wierzyciel ma obowiązek rozpatrzyć zgodnie z art. 34 u.p.e.a.

26 W art. 33 u.p.e.a. ustawodawca zawarł zamknięty katalog zarzutów w sprawie powadzenia postępowania administracyjnego. Jednym z nich jest nieistnienie obowiązku (art. 33 pkt 1 u.p.e.a.). Na ten właśnie zarzut powołała się skarżąca, podnosząc, iż sporne grunty winny zostać opodatkowane podatkiem rolnym, a nie podatkiem od nieruchomości. Zdaniem skarżącej opodatkowanie podatkiem od nieruchomości jest konsekwencją sprzecznej z prawem zmiany klasyfikacji przedmiotowych gruntów.

27 W zaskarżonej decyzji organ odwoławczy stwierdził, że : " (...) argumenty te były już podnoszone w postępowaniach dotyczących wymiaru podatku za lata 2005 i 2006, w których to postępowaniach Kolegium utrzymało w mocy decyzje wymiarowe (decyzje Kolegium nr: "[...]","[...]"). Argument ten był także przedmiotem rozważań Kolegium w postępowaniach o nr "[...]" oraz "[...]", w których zapadły rozstrzygnięcia o odmowie uchylenia odpowiednio decyzji Kolegium nr : "[...]","[...]"." Do akt sprawy organ nie dołączył jednakże, ani akt spraw zakończonych ww. decyzjami, ani też uwierzytelnionych kserokopii wymienionych decyzji. Nie przytoczył nawet stosownych fragmentów z odwołań od decyzji wymiarowych i wniosków strony o wznowienie postępowań w tychże sprawach, z których wynikałaby treść podnoszonych wówczas zarzutów.

28 Tym samym, zdaniem Sądu, organ nie ustalił w sposób jednoznaczny, jaka była dokładna treść odwołań i wniosków o wznowienie postępowań w sprawach wymiarowych. Samo zawarcie cytowanych wyżej twierdzeń w zaskarżonej decyzji nie może skutkować przyjęciem, iż zarzuty podnoszone przez skarżącą w niniejszej sprawie, były już podnoszone we wcześniejszych postępowaniach, bez możliwości skonfrontowania tych zarzutów, bez powołania się na znajdujące się w aktach sprawy dowody.

29 Sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy, o czym stanowi art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), dalej zwanej p.p.s.a. Wobec braku dokonania stosownych ustaleń w sprawie, braku dowodów w aktach sprawy, na podstawie których organ wywiódł swoje stanowisko, Sąd stwierdził naruszenie zasad wyrażonych w art. 7, 8 i 11 oraz przepisów art.77 § 1 i 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2000r., nr 98, poz.1071 ze zm.), dalej jako KPA.

30 Powołane przepisy stanowią, iż w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy i oceniają na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art.7, art.77 § 1 i art.80 KPA). Przepis art. 8 KPA nakłada na organ obowiązek prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli, zaś art. 11 KPA obowiązek wyjaśniania stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. W rozpoznanej sprawie organ tych obowiązków nie wypełnił.

31 Wskazane naruszenia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem dopiero dokładne przeanalizowanie treści wniosków i zarzutów podnoszonych przez skarżącą w sprawach zakończonych decyzjami o numerach: "[...]","[...]","[...]" i "[...]" z zarzutami wniesionymi w niniejszej sprawie, będzie mogło stanowić podstawę do stwierdzenia niedopuszczalności wniesionych zarzutów, bądź też podstawę rozpatrzenia tych zarzutów jako dopuszczalnych. Bez dokonania takiej analizy i jednoznacznego stwierdzenia, na podstawie zebranych dowodów, że zgłoszony jest ten sam zarzut, stwierdzić należy, że wydanie zaskarżonego postanowienia było przedwczesne.

32 Rozpoznając zatem sprawę ponownie, organ zobowiązany będzie do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz dokonania na jego podstawie oceny, czy udowodniona została okoliczność wniesienia tego samego zarzutu. W uzasadnieniu postanowienia, organ winien wskazać fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł oraz wyjaśnić stronie przesłanki, którymi się kierował przy załatwieniu sprawy.

33 Sąd odmówił przeprowadzenia dowodów zgłoszonych w skardze, bowiem wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego w celu wydania decyzji o uchyleniu czynności materialno-technicznej z dnia "[...]". pochodzi z dnia "[...]", zaś wystąpienie Rzecznika Praw Obywatelskich z dnia "[...]". złożone zostało w formie nieuwierzytelnionej kserokopii i tym samym nie stanowi dokumentu. Stosownie zaś do treści art. 133 § 1 p.p.s.a., co już zostało podkreślone, sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy, a zgodnie z art.106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek strony przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.

34 Sąd odmówił także zawieszenia postępowania na podstawie art.125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., gdyż rozstrzygnięcie sprawy w przedmiocie uchylenia wadliwej – zdaniem skarżącej – czynności materialno-technicznej z dnia "[...]"., nie jest zagadnieniem wstępnym w niniejszym postępowaniu.

35 Z przedstawionych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., orzec należało jak w sentencji wyroku.

36 Na mocy art. 152 p.p.s.a. orzeczono w kwestii wykonalności zaskarżonego postanowienia.