Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 26 października 2017 r., II SA/Ol 458/17

postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 26 października 2017 r., II SA/Ol 458/17

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Matuszak po rozpoznaniu w dniu 26 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A. G. od postanowienia Referendarza Sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie z dnia 3 lipca 2017 r. sygn. akt II SA/Ol 458/17 odmawiającego przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi A. G. na decyzję Wojewody z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie wymeldowania postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. WSA/pos.1- sentencja postanowienia

Uzasadnienie

2 A. G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na decyzję Wojewody z dnia "[...]", nr "[...]", utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Z. z dnia "[...]", nr "[...]", o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego pod adresem: J. "[...]", gmina Z. Jednocześnie skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, gdyż jak wskazał stracił sezonową pracę i od 3 lat jest na utrzymaniu swojej partnerki.

3 We wniosku z dnia 12 czerwca 2017 r., złożonym na urzędowym formularzu, skarżący oświadczył, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym razem z niepełnoletnim synem i partnerką. Nie posiada żadnego majątku, zaś dochody rodziny stanowią zasiłki: rodzinny i wychowawczy oraz świadczenie wychowawcze 500+, co daje łącznie kwotę ok. 995 zł miesięcznie. Jednocześnie skarżący wskazał, iż opłaty mieszkaniowe wynoszą ok. 500 zł.

4 Referendarz sądowy wezwał skarżącego do przedłożenia pisemnego oświadczenia wskazującego na jakiej podstawie i na jakich warunkach korzysta z lokalu wskazanego jako adres zamieszkania (zastrzeżono, iż w razie istnienia pisemnej umowy należy dostarczyć jej kopię), czy utrzymywanie go przez partnerkę dokonuje się wyłącznie ze środków wymienionych we wniosku (wskazano, iż jeśli jeszcze innych, należy podać ich źródło i wysokość), czy on lub jego partnerka są właścicielami samochodu (jeśli tak, polecono dostarczyć kopię aktualnej polisy ubezpieczeniowej), czy w bieżącym roku on lub jego partnerka korzystali lub korzystają z pomocy ze strony jakiekolwiek instytucji (poza wymienionymi świadczeniami) bądź osób trzecich, a jeśli tak to kto, kiedy i w jakiej wysokości jej udzielił oraz do przedłożenia kopii decyzji przyznających świadczenie wychowawcze, zasiłek rodzinny i zasiłek wychowawczy, wyciągów z rachunków bankowych posiadanych przez niego i jego partnerkę - za okres od 1 kwietnia 2017 r. do dnia odbioru wezwania, kopii dowodów uiszczenia w maju 2017 r. wszystkich "opłat mieszkaniowych" (jeśli nie zostały uregulowane za pośrednictwem rachunku bankowego) i kopii potwierdzeń odbioru w maju 2017 r. wskazanych świadczeń (jeśli nie zostały przelane na rachunek bankowy).

5 W odpowiedzi skarżący przesłał za pośrednictwem platformy ePUAP pismo, w którym stwierdził, że w lokalu przebywa "na dziko" – nie posiada żadnej umowy najmu z właścicielami, obecnie utrzymuje się ze środków wymienionych we wniosku i matka partnerki podrzuca jedzenie (raz, może dwa razy w miesiącu). Dodał również, iż razem z partnerką posiadają 21-letni samochód Opel Omega, który jest ubezpieczony. Ponadto wskazał, iż uzyskał pomoc adwokata z urzędu. Do pisma zostały załączone pliki z: decyzją o przyznaniu świadczenia wychowawczego, decyzją o przyznaniu zasiłku rodzinnego wraz z dodatkiem z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, polisą OC, wyciągami z konta partnerki skarżącego w ING Banku Śląskim S.A. za okres od 22 marca do 21 czerwca 2017 r., wyciągiem z konta partnerki skarżącego w mBanku S.A. za okres od 1 kwietnia do 30 kwietnia 2017 r., wyciągami z konta skarżącego i jego partnerki w ING Banku Śląskim S.A. za okres od 1 marca do 31 maja 2017 r.

6 Postanowieniem z dnia 3 lipca 2017 r., sygn. akt II SA/Ol 458/17, Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy, stwierdzając, iż skarżący nie uczynił zadość ciążącemu na nim prawnemu obowiązkowi wykazania zasadności swego wniosku. W uzasadnieniu podniesiono, iż dostarczone w nieformalny sposób treści są niepełne, gdyż nie zostały przedstawione finansowe warunki udostępnienia lokalu mieszkalnego i tylko jeden z trzech wyciągów bankowych obejmuje wymagany okres od dnia 1 kwietnia do dnia 21 czerwca 2017 r., przy czym nie przystaje do danych przedstawionych na formularzu wniosku, bowiem na rachunku tym suma uznań we wskazanym przedziale czasowym wyniosła 21.162,18 zł.

7 A. G. wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia. W uzasadnieniu skarżący podkreślił, iż nie zgadza się z wyliczeniami referendarza sądowego, gdyż wziął on pod uwagę tylko wpływy na rachunku, co nie jest równoznaczne z tym, ile pieniędzy pozostaje do dyspozycji rodziny skarżącego. Podniósł również, iż nie posiadają ze wskazanego okresu rachunku za mieszkanie, bo suma opłat będących nadpłatami z roku poprzedniego zniwelowała konieczność opłaty i mieszkanie jest opłacone do końca czerwca 2017 r.

8 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

9 Stosownie do treści art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2017r., poz. 1369 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.) w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia. Rozpoznając sprzeciw, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (art. 260 § 1 p.p.s.a.).

10 Zgodnie z art. 245 § 2 w związku z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie dla niej profesjonalnego pełnomocnika następuje wówczas, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, następuje przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika ( art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

11 Z treści przytoczonych wyżej przepisów wynika zatem, że spełnienie przesłanek określonych w tych unormowaniach obliguje sąd do przyznania prawa pomocy w określonym zakresie. Jednak obowiązek udzielenia przez sąd prawa pomocy powstaje w sytuacji, w której wnioskodawca uprawdopodobni brak środków na poniesienie jakichkolwiek, czy też pełnych kosztów postępowania. Tym samym, to na stronie postępowania spoczywa ciężar wykazania, że w sprawie występują przesłanki uzasadniające uwzględnienie jej wniosku i przyznanie prawa pomocy.

12 Należy przy tym podkreślić, iż przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów sądowych przez strony postępowania, a w związku z tym nie może być stosowane powszechnie. Jak stwierdził bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.) opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Z tego względu przesłanki zastosowania instytucji prawa pomocy winny być interpretowane w sposób ścisły, a udzielenie prawa pomocy powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 1099/11).

13 W ocenie Sądu zasadnie referendarz sądowy uznał, iż w niniejszej sprawie skarżący nie wykazał przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Przedłożone przez wnioskodawcę dokumenty, a także dane zawarte w formularzu PPF są niepełne i nie pozwalają na stwierdzenie, iż sytuacja materialna i finansowa skarżącego faktycznie uniemożliwia poniesienie kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata, nie powodując uszczerbku w wydatkach na zaspokojenie najniezbędniejszych potrzeb. Z treści przepisów art. 246 § 1 pkt 1 i art. 252 § 1 p.p.s.a. wynika jednoznacznie, że Sąd musi dysponować precyzyjnymi danymi dowodzącymi istnienia ustawowych przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy. Tymczasem w niniejszej sprawie skarżący, mimo zawartego w wezwaniu referendarza sądowego pouczenia o skutkach nieprzedłożenia w wyznaczonym terminie wymienionych w nim dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, nie przesłał wszystkich żądanych dokumentów ani oświadczeń i nie udzielił pełnych wyjaśnień odnośnie sytuacji majątkowej i finansowej swojej rodziny. Należy bowiem zauważyć, iż tylko jeden z wyciągów obejmuje wskazany w wezwaniu okres od dnia 1 kwietnia 2017 r. do dnia 21 czerwca 2017 r., przy czym suma uznań na tym koncie wyniosła 21 162,18 zł. Wnioskodawca w żaden sposób nie wyjaśnił skąd pochodzą te środki finansowe ani na jaki cel zostały przeznaczone, jak również nie przedstawił kosztów związanych z użytkowaniem lokalu mieszkalnego, w tym przede wszystkim finansowych warunków jego udostępnienia. Skoro zatem skarżący nie przedstawił informacji, które wskazywałyby w sposób nie budzący wątpliwości na jego faktyczną sytuację materialną i zdolności finansowe, to jego wniosek nie mógł zostać uwzględniony.

14 Należy podkreślić, jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 16 września 2014 r., sygn. akt I FZ 281/14, że postępowanie w przedmiocie prawa pomocy jest postępowaniem wnioskowym, podejmowanym na wniosek osoby, w której interesie jest wypełnienie przesłanek przyznania prawa pomocy. Im bardziej wnioskodawca zobrazuje, udokumentuje tę sytuację, tym większe możliwości wnikliwej oceny ma sąd administracyjny. W przeciwnym razie strona musi się liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami braku wykazania przesłanek z art. 246 § 1 p.p.s.a. Zgodnie bowiem z tym przepisem ciężar dowodu spoczywa na stronie, która wnosi o przyznanie prawa pomocy.

15 Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd uznał, że prawidłowo referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym.

16 W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 260 § 1 i § 2 p.p.s.a. orzeczono o utrzymaniu zaskarżonego postanowienia w mocy.