Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 24 listopada 2016 r., II SA/Ol 1160/16

postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 24 listopada 2016 r., II SA/Ol 1160/16

Sentencja

1 Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.Z. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.Z. na decyzję "[...]" Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w "[...]" z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie rozbiórki obiektu postanawia odmówić zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych.

Uzasadnienie

2 W odpowiedzi na doręczenie odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi, skarżący – M.Z. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, stwierdzając w uzasadnieniu, że nie posiada w swoim budżecie środków na ich poniesienie. Do wniosku załączył urzędowy formularz PPF, w którym nie wypełnił rubryk nr 4, nr 6-10 i nr 14-15 oraz kopię zeznania rocznego za 2015 r. (druki PIT-36L i PIT/B wraz z urzędowym poświadczeniem odbioru dokumentu elektronicznego), zgodnie z którym przychód z tytułu działalności gospodarczej wyniósł "[...]" zł, koszty uzyskania przychodu: "[...]" zł, zaś strata: "[...]" zł.

3 Z uwagi na braki formalne formularza PPF, skarżący wezwany został do ich uzupełnienia, a ponadto - kierując się wzglądami ekonomiki procesowej - do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących sytuacji majątkowej (w zakresie odnoszącym się do lokali, zlokalizowanych pod adresami, wskazanymi w CEIDG jako główne i dodatkowe miejsca wykonywania przez skarżącego działalności gospodarczej; składników majątku wykorzystywanego do jej prowadzenia) oraz finansowej (w zakresie odnoszącym się do przychodu, kosztów uzyskania przychodu oraz dochodu/straty z tytułu działalności gospodarczej za poszczególne miesiące 2016 r.; zaciągniętego kredytu inwestycyjnego; wysokości i przeznaczenia wszystkich miesięcznych wydatków; wynagrodzenia z tytułu reprezentowania skarżącego przez zawodowych pełnomocników w postępowaniu administracyjnym, a ponadto wyciągów z rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych, z okresu od dnia 1 kwietnia 2016 r. do dnia udzielenia odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie). W wezwaniu zawarte zostało pouczenie, zgodnie z którym nieusunięcie braków formalnych wniosku w wyznaczonym terminie spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpoznania, natomiast nieprzedłożenie w wyznaczonym terminie żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa pomocy.

4 W odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie, skarżący przedłożył: uzupełniony formularz PPF, w którym - stosownie do rubryki nr 4 - podtrzymał wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący prowadzi sam gospodarstwo domowe. Nie wykazał żadnych nieruchomości, zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych i dochodów. W rubryce nr 11 jako zobowiązania i stałe wydatki wpisał: "kredyt inwestycyjny" (zał. 1); oświadczenia, zgodnie z którymi główne miejsce wykonywania działalności gospodarczej to nieruchomość o pow. "[...]" m2, "potwierdzona aktem zakupu", przeznaczona na cele usługowe, zaś w przypadku dodatkowych miejsc wykonywania działalności gospodarczej - jeden lokal przestał być tego rodzaju miejscem, zaś drugi jest wykorzystywany na podstawie umowy użyczenia (zał. 2-4); oświadczenie, zgodnie z którym "szacunkowa wartość majątku działalności gospodarczej" wynosi ok. "[...]" zł (zał. 5); rozliczenie za okres od 2016-01-01 do 2016-12-31 ("skrócona księga przychodów i rozchodów do miesiąca września 2016 włącznie"), zgodnie z którym przychód z tytułu działalności gospodarczej w 2016 r. wyniósł "[...]" zł, koszty uzyskania przychodu: "[...]" zł, zaś strata: "[...]" zł (zał. 6); oświadczenie, zgodnie z którym "suma miesięcznych wydatków wynosi ok. "[...]" zł" (zał. 7); kopie umów o kredyt inwestycyjny w "[...]" (na "zakup nieruchomości zabudowanej" oraz "dofinansowanie budowy budynku handlowo-usługowo-mieszkalnego), umowy o kredyt w "[...]" ("Kredyt na lokal") oraz historii spłaty kredytu w "[...]" ("Kredyt na lokal") (zał. 8); oświadczenie, zgodnie z którym skarżący posiada rachunek bankowy w "[...]" (zał. 9), oświadczenie, zgodnie z którym "całą obsługę prawną przedsiębiorstwa prowadzi Kancelaria, (...). Mając na uwadze dotychczasową współpracę Kancelaria napisała pismo (...) bez dodatkowego wynagrodzenia" (zał. 10).

5 Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, co następuje:

6 Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, następuje jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. Składając formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, powinna tym samym skrupulatnie go wypełnić, a w sytuacji, gdy zawarte w nim oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach okaże się niewystarczające dla oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości (art. 255 p.p.s.a.), przedłożyć dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe pozwalające na zweryfikowanie złożonego przez nią oświadczenia i dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji rodzinnej i materialnej.

7 W niniejszej sprawie, pomimo zawartego w wezwaniu pouczenia o skutkach niezastosowania się do wezwania, skarżący nie przedłożył wszystkich żądanych oświadczeń i dokumentów źródłowych, nie wyjaśnił też przyczyn tego stanu rzeczy. Powyższe sprawia natomiast, że nie jest możliwe dokonanie oceny jego rzeczywistej sytuacji materialnej, a to uniemożliwia w konsekwencji podjęcie korzystnego dla niego rozstrzygnięcia.

8 Wskazać należy, że we wniosku skarżący nie wykazał jakiegokolwiek majątku. W dodatkowych oświadczeniach stwierdził jednak, że "szacunkowa wartość majątku działalności gospodarczej" wynosi ok. "[...]" zł. Pomimo wezwania nie wskazał jednak poszczególnych składników tego majątku oraz ich wartości. W sposób nieprecyzyjny odniósł się również do kwestii lokali, stanowiących miejsce wykonywania działalności gospodarczej, szczególnie w zakresie dodatkowych miejsc jej wykonywania, z których jedno, wbrew oświadczeniu skarżącego, ciągle formalnie figuruje w CEIDG jako dodatkowe miejsce wykonywania przez niego działalności gospodarczej. Nie odniósł się również w żaden sposób do nieruchomości, na zakup/budowę których zaciągnął kredyty. Powyższe sprawia natomiast, że pełna ocena rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego nie jest możliwa.

9 Dodać również należy, że pomimo wezwania skarżący nie przedłożył także pełnych wyjaśnień w zakresie wysokości i przeznaczenia wszystkich ponoszonych przez niego wydatków miesięcznych. Nie przedłożył również jakichkolwiek dokumentów źródłowych w tym zakresie. Na ocenę sytuacji finansowej strony ma natomiast wpływ nie tylko wysokość jej dochodu, ale również wysokość i rodzaj ponoszonych przez nią wydatków, czego w warunkach niniejszej sprawy nie można ustalić. Skarżący nie przedłożył również żądanych wyciągów z rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych, z okresu od dnia 1 kwietnia 2016 r. do dnia udzielenia odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie, pomimo że - zgodnie z jego dodatkowym oświadczeniem - posiada co najmniej jeden rachunek bankowy. Nie wskazał też przyczyn niezastosowania się do wezwania w tym zakresie. To, że skarżący, mimo wezwania, nie przedkłada żądanych wyciągów, nie wyjaśniając jednocześnie przyczyn tego stanu rzeczy, uniemożliwia natomiast ocenę rzeczywistych zdolności płatniczych skarżącego. Nie pozwala też przyjąć w sposób nie budzący wątpliwości, że nie dysponuje on środkami pieniężnymi, które mogłyby posłużyć do sfinansowania kosztów sądowych w niniejszej sprawie bez uszczerbku koniecznego dla niego utrzymania.

10 W świetle powyższego stwierdzić należy, że brak pełnych informacji na temat sytuacji majątkowej i finansowej skarżącego uniemożliwia dokonanie oceny jego rzeczywistej sytuacji materialnej, a tym samym również uwzględnienie jego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Nieujawnienie przez skarżącego, pomimo wezwania, jego sytuacji materialnej w pełnym zakresie uniemożliwia bowiem stwierdzenie w sposób nie budzący wątpliwości, że skarżący rzeczywiście nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, czy to w całości, czy też w części, bez uszczerbku koniecznego dla niego utrzymania. Prawo pomocy jest natomiast instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do stron, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że nie posiadają żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla nich obiektywnie niemożliwe, czego w warunkach niniejszej sprawy skarżący nie uczynił.

11 Niezależnie od powyższego, dodać również należy, że w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych, przy ocenie możliwości płatniczych strony prowadzącej działalność gospodarczą decydujące znaczenie ma uzyskiwany przez nią przychód, a nie dochód bądź strata, będące wynikiem różnicy pomiędzy przychodem, a kosztami jego uzyskania i jednocześnie skutkiem podejmowanych przez stronę mających różne uzasadnienie decyzji gospodarczych. Z tego powodu niski dochód bądź strata nie muszą wcale świadczyć o złej kondycji materialnej firmy prowadzonej przez stronę (por. np. postanowienie NSA z dnia 24 lutego 2014 r., sygn. akt II FZ 49/14, i powołane w jego uzasadnieniu orzeczenia, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

12 W warunkach niniejszej sprawy, skarżący oświadczył, że "szacunkowa wartość majątku działalności gospodarczej" wynosi ok. "[...]" zł. Z przedłożonych dokumentów źródłowych wynika również, że z tytułu działalności gospodarczej osiąga przychody o znacznej wysokości (w 2015 r. "[...]" zł, w 2016 r. "[...]" zł) i mimo wykazywania strat, nie zaprzestał jej prowadzenia. W oparciu o przedłożone oświadczenia i dokumenty źródłowe nie można zatem stwierdzić, że skarżący wykazał, iż kondycja materialna jego firmy jest tak zła, że nie jest on w stanie ponieść kosztów sądowych w całości lub w części.

13 W świetle powyższego, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.