Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 22 listopada 2018 r., I SA/Lu 225/18

postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 22 listopada 2018 r., I SA/Lu 225/18

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Czajecka-Szpringer po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi P. spółki jawnej [...] z siedzibą w L. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2012 r. - w zakresie sprzeciwu od postanowienia Referendarza sądowego z dnia 24 października 2018 r. postanawia: utrzymać w mocy postanowienie Referendarza sądowego z dnia 24 października 2018 r.

Uzasadnienie

2 Pismem z dnia 18 września 2018 r. P. spółka jawnej A. i M. T. z siedzibą w L. dalej jako "spółka", reprezentowane przez radcę prawnego, zaskarżyło wyrok tutejszego sądu z dnia 15 czerwca 2018 r., mocą którego oddalono jej skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2012 r.

3 Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z 20 września 2018 r. spółka została wezwana do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości [...] zł.

4 W odpowiedzi zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych w tym zakresie. Zgodnie z oświadczeniem o majątku i dochodach wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych spółki wynosi [...] wartość środków trwałych [...] zł, zaś wysokość straty za ostatni rok obrotowy to kwotą [...]zł. Ponadto spółka ujawniła, że posiada trzy rachunki bankowe, na których nie posiada środków finansowych bądź saldo jest ujemne [...] Oświadczyła również, że z uwagi na prowadzone postępowanie egzekucyjne (kwota wymagalnych zobowiązań ok. [...] zł) obecnie nie osiąga żadnych przychodów. Nie ma również żadnych środków na uiszczenie wymaganego wpisu od wniesionej skargi kasacyjnej.

5 Jako uzupełnienie podanych wyżej danych do akt sprawy nadesłano: umowę spółki, sprawozdanie finansowe spółki za 2017 r. wykaz środków trwałych spółki, zeznania podatkowe wspólników za 2017 r. oraz oświadczenia o stanie majątkowym wspólników wraz z wyciągami z rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy.

6 Postanowieniem z 24 października 2018 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie odmówił skarżącej spółce przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

7 Sprzeciw w imieniu spółki wniósł jej pełnomocnik. Podnosił, że sytuacja finansowa spółki z roku 2016 nie powinna mieć żadnego znaczenia dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonego w październiku 2018 r. Poza tym decyzja podatkowa została jej doręczona w styczniu 2017 r., nie była zatem świadoma w 2016 r., iż ma zabezpieczyć koszty przyszłego postępowania,. Zaś już w 2018 r. wszczęto wobec Spółki egzekucję na kwotę prawie 5 milionów. Odnosząc się do uzasadnienia referendarza pełnomocnik wyjaśnił, że "inne koszty operacyjne" które w 2017 r. pomniejszyły stratę, to w przeważającej części nieściągalne wierzytelności, wskazane wcześniej jako przychody, które de facto nie trafiły do majątku spółki.

8 Poza tym, według pełnomocnika, w ogóle nieadekwatne jest branie pod uwagę roku 2017 przy ocenie możliwości finansowych podmiotu w roku 2018. Sytuacja zaś w roku 2018 jest taka, że czynności egzekucyjne prowadzone wobec spółki spowodowały niemożność prowadzenia przez nią jakiejkolwiek działalności.

9 Pieniędzy na opłacenie wpisu od skargi kasacyjnej nie posiadają też wspólnicy, gdyż sytuacja spółki ma bezpośredni wpływ (i wyłączny) na ich możliwości zarobkowania.

10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

11 Stosownie do art. 259 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 poz. 1302 – dalej; "P.p.s.a.") p.p.s.a., od postanowień dotyczących prawa pomocy przysługuje środek zaskarżenia w postaci sprzeciwu. Rozpoznając taki sprzeciw sąd wydaje postanowienie, w którym kwestionowane orzeczenie zmienia albo utrzymuje w mocy, o czym orzeka na posiedzeniu niejawnym – art. 260 § 1 oraz § 3 p.p.s.a. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.).

12 Ustanawiając przesłankę udzielenia takiego wsparcia ustawodawca wskazał w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., że jest nią brak dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, zaznaczając jednocześnie, że wykazanie powyższego spoczywa na wnioskodawcy. Ponadto, przedmiotowe dofinansowanie strony ze środków publicznych możliwe jest tylko w rzeczywiście wyjątkowych przypadkach, bowiem nawet spełnienie wskazanej w powołanym przepisie przesłanki nie obliguje do uwzględnienia żądania. Powyższe koreluje z zasadą wyrażoną w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony postępowania sądowego zobowiązane są do ponoszenia jego kosztów, a odstępstwo od powyższego przewidują przepisy szczególne, tj. te odnoszące się do instytucji prawa pomocy.

13 W ocenie Sądu, w świetle przedstawionych przez stronę (zarówno we wniosku, jak i nadesłanych dokumentach) okoliczności należy podzielić stanowisko starszego referendarza sądowego, że skarżąca spółka nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania.

14 Jak słusznie zauważył referendarz sądowy Spółka mimo wskazywanych we wniosku o przyznanie prawa pomocy trudności finansowych prowadzi nadal działalność gospodarczą i nie znajduje się w stanie upadłości.

15 Prawidłowo nie uznał argumentu uzasadniającego zwolnienie od kosztów sądowych okoliczności, że Spółka aktualnie, od momentu wszczęcia wobec niej egzekucji administracyjnej nie prowadzi działalności (bo jest ona w ocenie pełnomocnika utrudniona), nie uzyskuje przychodów, nie prowadzi sprzedaży. W orzecznictwie wskazuje się, że nawet brak bieżących dochodów nie może być dostatecznym uzasadnieniem dla skutecznego żądania przez stronę przyznania prawa pomocy w sytuacji, gdy nie zgromadziła ona w okresie prowadzenia działalności gospodarczej dostatecznych środków na ten cel, ani też w sposób formalny nie dowiodła swojej niewypłacalności np. poprzez wystąpienie w odpowiednim czasie o ogłoszenie upadłości. Z definicji działalności gospodarczej – zawartej w art. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (t. j. Dz. U z 2016 r. poz. 1829 ze zm.) – wynika, iż działalnością gospodarczą jest działalność zarobkowa. Oznacza to, iż celem działalności gospodarczej jest osiągnięcie zysku. Jeżeli natomiast przedsiębiorca faktycznie działalności nie prowadzi, lecz jej nie likwiduje i nie wnosi o ogłoszenie upadłości, to nie ma podstaw do finansowania takiego przedsiębiorcy przez zwolnienie od kosztów sądowych (por. postanowienie WSA w Warszawie z dnia 4 września 2014 r. o sygn. akt V SAB/Wa 5/14).

16 Podkreślenia wymaga, że spółka do dnia dzisiejszego nie zawiesiła prowadzonej działalności i nie znajduje się w stanie upadłości, mimo ponoszonej straty, mimo braku możliwości prowadzenia działalności - na co kilkukrotnie powołuje się jej pełnomocnik w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy.

17 Referendarz słusznie zauważył również, że w latach 2016-2017 Spółka prowadziła działalność gospodarczą w znacznych rozmiarach i była to działalność dochodowa: za 2016 rok przychód wyniósł [...] zł, rozmiar działalności zmniejszył się za rok 2017, gdyż z przychodem [...] zł. Jednak nadal spółka osiągała przychody.

18 Warto w tym miejscu zaznaczyć, że w rozpoznawanej sprawie podmiotem ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy jest spółka jawna. Zgodnie z art. 22 § 2 Kodeksu spółek handlowych każdy wspólnik spółki jawnej odpowiada za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem solidarnie z pozostałymi wspólnikami oraz ze spółką. Oznacza to, że nawet w sytuacji, gdy spółka jawna nie ma żadnych środków na pokrycie kosztów postępowania to ze względu na odpowiedzialność wspólników tej spółki, należy przy ocenie zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy, wziąć pod uwagę sytuację majątkową samych wspólników. Nieuzasadnione byłoby bowiem przyjęcie, że przy przyznaniu prawa pomocy spółce jawnej, sytuacja majątkowa wspólników nie ma znaczenia w przypadku wskazywania na brak po stronie tej spółki środków na pokrycie kosztów sądowych, jeżeli nie ulega wątpliwości, że wspólnicy odpowiedzialni są za zobowiązania spółki. Stawiałoby to wspólników spółki jawnej w postępowaniu w zakresie przyznania prawa pomocy w korzystniejszej sytuacji niż w innych postępowaniach (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lipca 2007 r., sygn. akt I FZ 305/07, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 września 2016 r., sygn. akt II GZ 843/16). Niewątpliwie zaś, biorąc pod uwagę analizę transakcji na rachunku bankowym M. T., jest on w stanie zdobyć potrzebne środki finansowe na pomoc fachowego pełnomocnika, spłatę kredytu (wpływy od P. T., M. T., konto odnotowuje też systematyczne wpłaty z tytułu wynagrodzenia - np. 29 czerwca 2018 r. wpłynęła z tego tytułu kwota [...]zł). Trudno zatem zgodzić się z argumentacją pełnomocnika, iż na sytuację finansowa wspólników ma wpływ jedynie i tylko sytuacja finansowa spółki, ponieważ, jak odzwierciedla to przepływ środków na rachunku bankowym M. T., nie jest to prawdą.

19 Mając na uwadze wysokość przychodów uzyskiwanych przez skarżącą w latach poprzedzających rok 2018 uznać należy, że Spółka miała możliwość zabezpieczyć w stosownym czasie środki na koszty postępowania sądowego. W tej sytuacji nie może mieć decydującego znaczenia fakt, iż w latach 2017 - 2018 r. wysokość obrotów z działalności Skarżącej spadła w porównaniu z latami poprzednimi.

20 Sąd zgadza się z poglądem referendarza, że obowiązkiem Spółki jako podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą było również zabezpieczenie środków finansowych na udział w postępowaniu sądowym. Koszty sądowe stanowią część kosztów działalności gospodarczej i mają pierwszeństwo przed innymi zobowiązaniami. Jak jednak wynika z wyjaśnień do bilansu nawet na koniec 2017 roku Spółka nie tworzyła rezerw. Owszem, jak twierdzi pełnomocnik strony, decyzję podatkową wydano w styczniu 2017 r., jednak nieuzasadnione jest twierdzenie, że dopiero wtedy Spółka mogła mieć świadomość konieczności poniesienia ewentualnych kosztów procesowych, bowiem wydanie decyzji poprzedzało postępowanie podatkowe i spółka, jako podmiot tego postepowania, miała pełna świadomość podejmowanych wobec niej działań przez organy skarbowe. W świetle powołanej okoliczności utworzenie rezerw na ewentualne koszty związane z prowadzonym postępowaniem sądowoadministracyjnym i możliwym również postępowaniem sądowym byłoby uzasadnione.

21 Sąd dostrzega też, że z wprowadzenia do sprawozdania finansowego za 2017 r., czyli za okres gdy Spółka dysponowała już decyzją podatkową i miała pełną świadomość swojej sytuacji prawnopodatkowej, w założeniach kontunuowania działalności (pkt 6.) wskazywała zamiar kontynuowania działalności co najmniej przez 12 kolejnych miesięcy i dłużej, podając, że nie są jej znane okoliczności, które wskazywałyby na istnienie zagrożeń dla kontynuowania przez Spółkę działalności. Oznacza to, że sama spółka spadek obrotów potraktowała jako zjawisko przejściowe, działalność kontynuuje, a wspólnicy, a przynajmniej jeden z nich, są w stanie wygospodarować potrzebne środki, związane z wszczętym postępowaniem sadowoadministracyjnym.

22 Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 260 § 1 i § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji