Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 19 września 2018 r., II SA/Lu 785/17

postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 19 września 2018 r., II SA/Lu 785/17

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Czaja po rozpoznaniu w dniu 19 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]., znak: [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego - w zakresie wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy postanawia odmówić przyznania prawa pomocy.

Uzasadnienie

2 Wyrokiem z dnia 22 listopada 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę T. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., znak: [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego.

3 Wyrok uprawomocnił się 10 stycznia 2018 r. (k. 33).

4 W dniu 11 września 2018 r. skarżąca wniosła o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata.

5 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

6 Zgodnie z art. 247 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej: "P.p.s.a."), prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Nawet zatem, jeśli zachodzą przesłanki związane z trudną sytuacją materialną strony, określone w art. 246 P.p.s.a., oczywista bezzasadność skargi wyłącza możliwość przyznania stronie prawa pomocy.

7 W niniejszej sprawie wyrok sądu oddalający skargę T. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., znak: [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego uprawomocnił się 10 stycznia 2018 r., ponieważ żadna ze stron nie wniosła skargi kasacyjnej.

8 Od prawomocnego wyroku sądu pierwszej instancji nie przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zatem ewentualna skarga kasacyjna T. W. od wyroku z dnia 22 listopada 2017 r. podlegałaby odrzuceniu jako niedopuszczalna na podstawie art. 178 P.p.s.a.

9 W tym stanie rzeczy wniosek skarżącej o przyznania prawa pomocy nie może zostać uwzględniony.

10 Podkreślić ponadto należy, że instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i ma zastosowanie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Instytucja ta, jako wyjątek od zasady odpłatności postępowania sądowego, służy realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Niemniej jednak, każde prawo podmiotowe, w tym prawo do sądu, przyznane jest przez normę prawną w celu ochrony interesów uprawnionego. Prawo to powinno być więc wykonywane zgodnie z celem, na który zostało przyznane. W konsekwencji zachowanie, które formalnie jest zgodne z literą prawa, lecz sprzeciwia się celowi regulacji, nie może zasługiwać na ochronę (M. Warchoł, Pojęcie nadużycia prawa w procesie karnym, Prokuratura i Prawo, 2007/11/49; T. Cytowski, Procesowe nadużycie prawa, PS 2005/5/81). W tych kategoriach należy ocenić działania podmiotu, który inicjuje szereg postępowań sądowych w celu innym, niż ochrona swoich praw. Zakłada się, że działania strony, dla której inicjowanie postępowań sądowych nie służy ochronie naruszonych praw, a stanowi cel sam w sobie, uznane być musi za nadużycie prawa do sądu (por. postanowienie NSA z dnia 18 marca 2014 r., I OZ 175/14). Europejski Trybunał Praw Człowieka wielokrotnie zwracał uwagę, że określone działania strony w procesie można uznać za nadużycie prawa do sądu, którego wystąpienie uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2017 r., II FZ 635/17 i z dnia 7 kwietnia 2016 r., I OZ 301/16 oraz powołane tam orzecznictwo i publikacje – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

11 W rozpoznawanej sprawie skarżąca wystąpiła o przyznanie prawa pomocy po raz drugi. W przypadku pierwszego wniosku nie uzupełniła braków formalnych, wskutek czego pozostawiono go bez rozpoznania. Sądowi z urzędu wiadomo jest, że działanie skarżącej polegające na wnoszeniu o przyznanie prawa pomocy po uprzednim pozostawieniu bez rozpoznania jej pierwszego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie jest działaniem odosobnionym. Od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia 17 września 2018 r. skarżąca zainicjowała 89 postępowań sądowoadministracyjnych przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Lublinie. W tym okresie złożyła kilkadziesiąt wniosków o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika procesowego. Rozpatrzono 81 wniosków, a 49 pozostawiono bez rozpoznania. W czterdziestu sprawach skarżąca dwukrotnie wnosiła o przyznanie prawa pomocy, przy czym drugi z wniosków składany był po pozostawieniu bez rozpoznania pierwszego. Ilość spraw, w których skarżąca wnosi o przyznanie prawa pomocy dwukrotnie, gdy jeden z jej wniosków pozostawiono bez rozpoznania, przy uwzględnieniu, że w każdej była ustawowo zwolniona od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, a żądania jej dotyczyły ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika procesowego, wskazuje, że podejmowała czynności prowadzące do przedłużenia postępowania sądowoadministracyjnego. Gdyby bowiem, składając pierwszy wniosek o przyznanie prawa pomocy, zamierzała uzyskać pomoc prawną profesjonalnego pełnomocnika, podjęłaby starania o uwzględnienie wniosku, usuwając braki formalne. Zatem, wykorzystując w niniejszej sprawie instytucję unormowaną w art. 243 § 1 p.p.s.a. nie dla uzyskania pomocy profesjonalnego pełnomocnika, a dla przedłużenia postępowania, skarżąca nadużyła prawa do uzyskania prawa pomocy. Takie postępowanie stanowi samodzielną, niezależną przesłankę odmowy przyznania skarżącej prawa pomocy.

12 Z tych względów Sąd orzekł, jak w postanowieniu.