Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 29 października 2015 r., II SA/Lu 67/15
wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 29 października 2015 r., II SA/Lu 67/15Otwórz w aplikacji
Sentencja
1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec,, Sędzia WSA Jacek Czaja (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Bartłomiej Pastucha, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 października 2015 r. sprawy ze skargi E. K.-S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie specjalnego zasiłku opiekuńczego oddala skargę.
Uzasadnienie
2 Decyzją z dnia 10 grudnia 2014 r., znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: Kolegium) utrzymało w mocy decyzję własną z dnia 23 października 2014 r., znak: [...] 2014, odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z upoważnienia Burmistrza [...] przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia 18 marca 2013 r., znak: [...], dotyczącą odmowy przyznania E. K. specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad matką R. K. oraz odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Kolegium z dnia 29 kwietnia 2013 r., znak: [...], utrzymującej w mocy powyższą decyzję organu pierwszej instancji.
3 W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium podniosło, że we wniosku o stwierdzenie nieważności opisanych wyżej decyzji strona zarzuciła organom obu instancji rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt. 2 K.p.a., wskutek dokonania nieprawidłowej wykładni art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych i przyjęcia nieprawidłowej interpretacji pojęcia "rezygnacji z zatrudnienia". Kolegium wskazał, że w niniejszej sprawie organy administracji, odmawiając przyznania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, uznały, że strona nie zrezygnowała z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką, a zatem nie spełnia przesłanki określonej w art. 16a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 ze zm.). Kolegium przyznało, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażone zostało odmienne stanowisko dotyczące stosowania art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych wobec osób, które nie podejmowały zatrudnienia w związku ze sprawowaną opieka nad osobą niepełnosprawną. Jednakże, zdaniem organu, nie daje to podstaw do stwierdzenia nieważności kwestionowanych przez stronę decyzji.
4 W skardze do Sądu E. K. podkreśliła, że od 1 stycznia 2015 r. zmianie uległ art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w ten sposób, że ustawodawca przyjął dorobek orzeczniczy przeważającej części sądów administracyjnych i w konsekwencji uznał, że pojęcie ustawowe "rezygnacji z zatrudnienia" zawiera w swoim katalogu pojęciowym również taką sytuację, w której dana osoba nie podejmuje pracy zarobkowej (zawodowej) ze względu na konieczność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Zdaniem strony powyższa zmiana legislacyjna wskazuje, że w takim kierunku powinna iść wykładnia prawa od samego początku obowiązywania powyższego przepisu, a to oznacza, że wbrew twierdzeniom Kolegium kwestionowane przez nią decyzje zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa.
5 W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
6 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
7 Skarga jest niezasadna.
8 Za prawidłowe należy uznać stanowisko Kolegium, że kwestionowane przez skarżącą decyzje organów obu instancji odmawiające jej przyznania specjalnego zasiłku celowego, z uwagi na brak "rezygnacji z zatrudnienia" w rozumieniu art. 16a ust. 1 ustawy nie narusza prawa w sposób rażący w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.
9 Pojęcie "naruszonego prawa", o którym mowa w tym przepisie, należy rozumieć szeroko, bo składają się na nie przepisy prawa materialnego i procesowego oraz przepisy o charakterze ustrojowym i kompetencyjnym. Pojęcie to obejmuje zatem wszystkie normy prawne regulujące działanie administracji publicznej w indywidualnych sprawach, niezależnie od tego, z jakich przepisów prawa są one wywodzone. Naruszenia prawa, jak słusznie zauważyło Kolegium, mają charakter "rażący", gdy czynności zmierzające do wydania decyzji administracyjnej oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażona "stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub w części". Rażące naruszenie prawa zachodzi więc, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Nie budzi przy tym wątpliwości, że w tym przypadku nie chodzi o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny (J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2009, s. 599; wyroki NSA: z dnia 13 grudnia 1988 r., II SA 981/88, ONSA 1988, z. 2, poz. 96, z dnia 21 października 1992 r., V SA 86/92, ONSA 1993, z. 1, poz. 23, z dnia 28 listopada 1987 r., III SA 1134/96, ONSA 1998, z. 3, poz. 101).
10 Kwestionowane przez skarżącą decyzje organu pierwszej instancji z dnia 18 marca 2013 r. oraz Kolegium z dnia 29 kwietnia 2013 r., odmawiające jej przyznania specjalnego zasiłku celowego zostały wydane w oparciu o art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania tych decyzji). Zgodnie z tym przepisem, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 i 1529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
11 W świetle tego przepisu przesłanką przyznania opisanego świadczenia była "rezygnacja z zatrudnienia". Zasadnie podniosło Kolegium, że rozumienie tego przepisu budziło wątpliwości w orzecznictwie sądów administracyjnych. Z jednej bowiem strony przyjmowano, że pojęcie to nie może być utożsamiane z zawartą w art. 17 tej ustawy (określającego warunki przyznania innego świadczenia opiekuńczego – świadczenia pielęgnacyjnego) przesłanką "niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia. Pogląd taki wyraził w szczególności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku z dnia 1 października 2014 r., II SA/Bd 845/14, argumentując m.in., że gdyby intencją ustawodawcy było przyznanie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego również osobom, które nie podejmują zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną, to z pewnością dałby temu wyraz tak, jak uczynił to przy świadczeniu pielęgnacyjnym, a o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. Przepis art. 17 ust. 1 tej ustawy jednoznacznie bowiem wskazuje, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego może być przyznane określonym osobom (po spełnieniu innych warunków przewidzianych w tym przepisie), jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
12 Z drugiej strony w orzecznictwie wyrażane były poglądy całkowicie odmienne w tym zakresie (por. przykładowo wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 18 grudnia 2013 r., II SA/Lu 712/13 wraz z powołanym w nim orzecznictwem sądów administracyjnych).
13 Skoro kwestionowane decyzje, oparte zostały na jednej z możliwych wykładni przepisu art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych (w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2014 r.), akceptowanej zresztą przez część orzecznictwa, w żadnym razie nie można zarzucić tym decyzjom "rażącego naruszenia prawa", które – jak wskazano wyżej – nie może mieć miejsce w razie istnienia wątpliwości interpretacyjnych co do treści stosowanego przez organy administracji przepisu.
14 Niezasadne są również pozostałe zarzuty skarżącej.
15 Niewątpliwie na mocy przepisów ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. poz 567) nastąpiła nowelizacja art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przepis ten od 1 stycznia 2015 r. stanowi: "specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 i 1529 oraz z 2013 r. poz. 1439) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom, jeżeli:
16 1) nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub
17 2) rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej
18 - w celu sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.".
19 W ten sposób, od dnia 1 stycznia 2015 r., umożliwiono – w sposób wyraźny – przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego osobom nie podejmującym zatrudnienia. Zmiana ta nie daje jednak podstaw do stwierdzenia, że kwestionowane decyzje organów administracji zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa.
20 Z tych wszystkich względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), skargę oddalił.