Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 4 grudnia 2019 r., II SA/Lu 588/19

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 4 grudnia 2019 r., II SA/Lu 588/19

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz Sędziowie Asesor sądowy Jerzy Parchomiuk Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca) Protokolant Starszy asystent sędziego Jakub Polanowski po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] [...] w przedmiocie świadczeń rodzinnych uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] nr [...] w zakresie pkt 8.

Uzasadnienie

2 Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Z. z dnia [...]. o zmianie własnej decyzji z dnia [...]. w pkt.3 przez dodanie pkt 5,6,7 i 8 zgodnie z którymi przyznano A. P. świadczenie w formie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania syna F. P. w kwocie [...]zł miesięcznie, na okres od 1 listopada 2018r. do 30 kwietnia 2019r. ( pkt. 3 ) ; świadczenie w formie zasiłku rodzinnego na córkę K. Z., w kwocie [...]zł miesięcznie na okres od 1 maja 2019r. do 31 października 2019r ( pkt. 5 ) ; świadczenie w formie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka, przyznanego na K. Z., w kwocie [...]zł jednorazowo ( pkt. 6 ) ; świadczenie w formie zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej, przyznanego na K. Z. w kwocie [...]zł miesięcznie, na okres od 1 maja 2019r. do 31 października 2019r. ( pkt. 7 ) oraz odmówiono przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania syna F. P. na okres od 1 maja 2019r. do 31 października 2019r. ( pkt.8). W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia, dotyczącego pkt. 8 organ stwierdził, że stosownie do art. 3 pkt 17a) ustawy o świadczeniach rodzinnych ilekroć w ustawie o świadczeniach rodzinnych mówi się o osobie samotnie wychowującej dziecko - oznacza to pannę, kawalera, wdowę, wdowca, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. W rozpoznawanej sprawie A. P. nie spełnia definicji osoby samotnie wychowującej dziecko, gdyż co najmniej od maja 2019 r., wychowuje swoją córkę K. Z. razem z jego rodzicem R. Z.. Pogląd ten podtrzymał również organ odwoławczy. Jego zdaniem, skoro wnioskodawczyni pozostaje w związku ze swoim partnerem z którym wychowuje ich wspólne dziecko, nie mogła zostać uznana za osobę samotnie wychowującą dziecko.

3 W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A. P. wskazała na naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 11a ust. 1 i 3, w zw. z art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz art. 71 ust. 1 i art. 32 ust. 1 i art. 18 Konstytucji RP polegające na błędnym przyjęciu, że nie jest osobą samotnie wychowującą syna F. P.. Skarżąca wyjaśniła, że jej poprzednie małżeństwo zostało rozwiązane przez rozwód wyrokiem Sądu Okręgowego w L. III Wydział Cywilny Rodzinny z dnia [...] r. Z kolei wyrokiem z dnia [...] r. ( sygn. akt [...] ) Sąd Rejonowy w Z. ustalił, że jej były mąż nie jest ojcem jej syna F. . Na tej podstawie zmienione zostały dane osobowe w akcie jego urodzenia, w postaci zmiany nazwiska dziecka oraz zmiany nazwiska rodowego jego ojca, z "[...]" na "[...]". W związku z tym, że ojciec dziecka jest nieznany, otrzymało ono nazwisko matki. Wskazała, że ma troje dzieci, ale tylko jedno z nich , tj. K. Z., wychowuje wraz rodzicem dziecka. Ponieważ jej obecny partner nie jest ojcem F. P. i nie przysposobił tego dziecka, nie ma również obowiązku jego alimentacji. Skarżąca przekonywała, że zgodnie z jednolitą linią orzecznictwa sądów administracyjnych dziecko wychowujące się w rodzinie rekonstruowanej nie traci statusu osoby wychowywanej przez samotnego rodzica. Dla takiej oceny nie ma znaczenia okoliczność, że rodzic ubiegający się o dodatek do zasiłku rodzinnego pozostaje w nowym związku małżeńskim. Istotne jest, że prawny status dzieci z poprzednich związków w rodzinach zrekonstruowanych jest tożsamy z dziećmi wychowywanymi faktycznie wyłącznie przez jednego rodzica (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 23 sierpnia 2017 r, III SA/Kr 653/17 oraz wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 czerwca 2008 r, P 18/06). Z powyższego wynika, że jest osobą samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdyż wychowuje ona swoje dziecko F. P. bez udziału drugiego rodzica tego dziecka. Organ dokonał zatem niewłaściwej wykładni tego przepisu, niesłusznie pozbawiając ją dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania syna.

4 Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o jej oddalenie. Dodatkowo wyjaśniono, że w sytuacji wspólnego gospodarowania małżeństwa lub konkubinatu na mężu oraz żonie, bądź na partnerach życiowych ciąży obowiązek opieki nad ich dziećmi, niezależnie od tego, czy pochodzą z innych związków. Zachodzi zatem domniemanie sprawowania przez obecnego partnera skarżącej opieki nad F. P. wraz ze skarżącą. Nie ma ona zatem podstaw do uzyskania żądanego świadczenia.

5 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

6 Stanowiska Kolegium nie sposób podzielić. Odbiega ono w sposób znaczący od interpretacji pojęcia osoby samotnie wychowującej dziecko o jakiej mowa w art. 11a ust.1 w związku z art. 3 pkt.17 a ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz. U z 2018r. poz. 2220 ) wypracowanej w orzecznictwie i jak dotychczas nie kwestionowanej. Stosownie do art. 11a ust.1 ustawy dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka przysługuje samotnie wychowującym dziecko matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od drugiego z rodziców dziecka, ponieważ: 1) drugi z rodziców dziecka nie żyje; 2) ojciec dziecka jest nieznany; 3) powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone. Dodatek przysługuje również osobie uczącej się, jeżeli oboje rodzice osoby uczącej się nie żyją. Przepisy ust. 1 stosuje się odpowiednio ( ust.2 ). Art. 3 pkt.17a stanowi natomiast, że osoba samotnie wychowująca dziecko oznacza pannę, kawalera, wdowę, wdowca, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, chyba, że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem.. Rzeczywiście treść art. 3 pkt.17a może wskazywać, że stan cywilny osoby wychowującej dziecko jest nieistotny w tym sensie, że traci znaczenie, gdy osoba ta wychowuje wspólnie dziecko z innego związku z dzieckiem drugiego rodzica. W tym przypadku można byłoby zatem przyjąć, że skarżąca nie jest osobą samotnie wychowującą dziecko z jej wcześniejszego związku w sytuacji gdy wychowuje jedno dziecko wspólnie z konkubentem, będącym jego ojcem. W orzecznictwie podkreśla się jednak konieczność uwzględnienia, że fakt zawarcia związku małżeńskiego przez rodzica wychowującego dziecko pochodzące z innego związku, a tym bardziej pozostawanie w związku nieformalnym nie ma wpływu na sferę władzy rodzicielskiej i obowiązków alimentacyjnych względem tego dziecka. Dlatego należy uznać, że dziecko wychowujące się w rodzinie rekonstruowanej, tak jak w rozpatrywanej sprawie, nie traci statusu osoby wychowywanej przez samotnego rodzica. Dla takiej oceny nie ma znaczenia, okoliczność, że rodzic ubiegający się o dodatek do zasiłku rodzinnego pozostaje w nowym związku. Skoro z art. 3 pkt.17a ustawy o świadczeniach rodzinnych negatywną przesłanką uznania osoby za samotnie wychowującą dziecko jest warunek wychowywania wspólnie co najmniej jednego dziecka z jego rodzicem, bez znaczenia jest okoliczność, iż jeden z rodziców ubiegający się o dodatek do zasiłku rodzinnego pozostaje w nowym związku, z którego również posiada inne dzieci, jakie wychowuje wspólnie z dziećmi z innego związku. W takiej sytuacji rodzic może być uznawany wobec jednego dziecka za rodzica samotnie wychowującego, a wobec dziecka wychowywanego wspólnie z biologicznym rodzicem za osobę wychowującą dziecko w rodzinie. Wspomniany przepis stanowi bowiem nie o każdej osobie związanej z jednym z rodziców dziecka, ale o rodzicach dziecka, zatem osobie będącej rodzicem tego dziecka. Przy odmiennym, niż organ rozumieniu omawianego pojęcia należy zatem uznać, że skarżąca jest matką samotnie wychowującą dziecko. Partner skarżącej , wbrew przekonaniu organów , nie posiada bowiem żadnych praw i obowiązków wynikających z władzy rodzicielskiej. Podnoszone przez organy zobowiązania alimentacyjne wynikające z kodeksu rodzinnego i opiekuńczego jako uregulowania szczególne i występujące pod pewnymi warunkami nie mogą doprowadzić do innego rozumienia relacji między dzieckiem, jednego z rodziców, a drugim małżonkiem rodzica dziecka lub jego partnera. Powyższe zagadnienie, dotyczące pojęcia osoby samotnie wychowującej dziecko, było już wielokrotnie tłumaczone w orzecznictwie, m.in w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego powołanym w skardze z dnia 21 marca 2019r. (I OSK 3418/18 i podane tam orzecznictwo, także wyrok z 2 czerwca 2017r. I OSK 26/17, 12 października 2015r. I OSK 354/15 i 8 listopada 2018r. I OSK 108318 i podane orzecznictwo opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych ), a który to pogląd podziela także sąd rozpatrujący niniejszą skargę.

7 Z tego względu na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 lit .a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U z 2019r. poz. 2325) należało uchylić zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta Z..