Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 13 listopada 2012 r., II SA/Lu 555/12

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 13 listopada 2012 r., II SA/Lu 555/12

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Witold Falczyński (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Krystyna Sidor,, Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska, Protokolant Starszy asystent sędziego Agnieszka Wąsikowska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 listopada 2012 r. sprawy ze skargi Z. K. i R. K. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia nałożonej grzywny oddala skargę.

Uzasadnienie

2 Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...][...]Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...]– po rozpatrzeniu zażalenia Z. i R. małż. K. – utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] marca 2012 r., nr [...]odmawiające umorzenia grzywny w celu przymuszenia.

3 Rozstrzygnięcie powyższe zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

4 Decyzją z dnia [...] maja 2011 r., nr [...]Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] nakazał Z. i R. małż. K. – właścicielom budynku inwentarskiego (kurnika) zlokalizowanego przy ul. N. w L. – przeprowadzenie w ich obiekcie przez osoby posiadające uprawnienia budowlane w odpowiedniej specjalności kontroli okresowych bezpiecznego użytkowania - zgodnie z art. 62 ust. 1 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego w zakresie sprawdzenia stanu technicznego:

5 a) elementów budynku, budowli i instalacji narażonych na szkodliwe wpływy atmosferyczne i niszczące działania czynników występujących podczas użytkowania obiektu,

6 b) instalacji i urządzeń służących ochronie środowiska,

7 c) instalacji gazowych oraz przewodów kominowych (dymowych, spalinowych i wentylacyjnych),

8 d) przydatności do użytkowania obiektu budowlanego, estetyki obiektu budowlanego oraz jego otoczenia; kontrolą tą powinno być objęte również badanie instalacji elektrycznej i piorunochronnej w zakresie stanu sprawności połączeń, osprzętu, zabezpieczeń i środków ochrony od porażeń, oporności izolacji przewodów oraz uziemień instalacji i aparatów.

9 Upomnieniami z dnia [...] maja 2011 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] wezwał Z. K. i R. K. do wykonania obowiązku wynikającego z powyższej decyzji.

10 Pomimo prawidłowego doręczenia powyższych upomnień w dniu [...] czerwca 2011 r., zobowiązani nie wykonani nałożonego na nich obowiązku, w związku z czym w dniu [...] czerwca 2011 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] wystawił tytuły wykonawcze: nr [...] (w stosunku do Z. K.) i nr [...] (w stosunku do R. K.), których odpisy doręczył stronom w dniu [...] czerwca 2011 r., wszczynając tym samym postępowanie egzekucyjne dotyczące obowiązku wynikającego z decyzji z dnia [...] maja 2011 r.

11 Postanowieniem z dnia [...] lipca 2011 r., Nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] nałożył na Z. i R. małż. K. grzywnę w wysokości 5000 zł w celu przymuszenia do wykonania przedmiotowego obowiązku.

12 Powyższe postanowienie - po rozpatrzeniu zażalenia R. K. – postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] utrzymał w mocy.

13 W dniu [...] lutego 2012 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] wystawił tytuł wykonawczy nr [...], dotyczący nałożonej na Z. i R. małż. K. grzywny i przekazał go Naczelnikowi Trzeciego Urzędu Skarbowego w [...] celem wszczęcia egzekucji przedmiotowej należności pieniężnej.

14 W piśmie z dnia [...] lutego 2012 r. R. K. zwrócił się do Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w [...] o "umorzenie należności wynikającej z tytułu wykonawczego z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...]". Prośbę swą uzasadnił niezwykle trudną sytuacją materialno – finansową. Podkreślił, że zarówno on, jak i jego żona są osobami w podeszłym wieku (powyżej 80 lat), co wiąże się ze złym stanem zdrowia oraz koniecznością stałego leczenia. Ponadto zobowiązany stwierdził, ze nałożona "kara" jest bezprawna, ponieważ decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. [...]Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego "nakazującą usunięcie szeregu uchybień natury techniczno-budowlanej".

15 W dniu [...] marca 2012 r. Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w [...] przekazał powyższy wniosek R. . zgodnie z właściwością Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego [...].

16 Przywołanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] marca 2012 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] odmówił umorzenia nałożonej na Z. i R. małż. K. postanowieniem z dnia [...] lipca 2011 r. grzywny w celu przymuszenia. W uzasadnieniu organ I instancji podkreślił, że wbrew temu co sądzi zobowiązany, obowiązek określony w egzekwowanej decyzji z dnia [...] maja 2011 r. jest nadal aktualny. Wyjaśnił, że decyzja organu odwoławczego z dnia [...] listopada 2011 r. – uchylająca decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] września 2011 r., nr [...] i umarzająca postępowanie prowadzone przez ten organ – nie ma wpływu na obowiązek nałożony decyzją z dnia [...] maja 2011 r.

17 Odnosząc się natomiast do wniosku zobowiązanych organ I instancji stwierdził, że wobec niewykonania egzekwowanego obowiązku, nie zachodzą podstawy do umorzenia nałożonej na nich postanowieniem z dnia [...] lipca 2012 r. grzywny. Podkreślił, że zobowiązani będą mogli wystąpić z wnioskiem o umorzenie przedmiotowej grzywny dopiero, gdy wykonają w całości określony w tytułach wykonawczych z dnia [...] czerwca 2011 r. obowiązek.

18 W dniu [...] marca 2012 r. R. i Z. małż. K. wnieśli zażalenie na powyższe postanowienie, domagając się zaniechania czynności egzekucyjnych oraz umorzenia nałożonej grzywny w wysokości 5000 zł. Zobowiązani wskazali, że zaprzestali prowadzenia działalności gospodarczej związanej z hodowlą drobiu w obiekcie przy ul. N. w L. już w lutym 2011 r. i od tego czasu budynek ten jest nieużytkowany. W tej sytuacji – zdaniem stron – zastosowanie wobec nich "kary" grzywny jest bezzasadne.

19 Po rozpatrzeniu powyższego zażalenia [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...] – zaskarżonym w niniejszej sprawie – utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji z dnia [...] marca 2012 r. Organ odwoławczy podkreślił, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...], będący jednocześnie wierzycielem obowiązku nałożonego na stronę decyzją z dnia [...] maja 2011 r. oraz organem egzekucyjnym w niniejszym postępowaniu, miał obowiązek podjąć odpowiednie czynności zmierzające do egzekucji wydanego przez siebie orzeczenia. W związku z tym organ w dniu [...] maja 2011 r. wezwał Z. i R. K. do dobrowolnego wykonania ciążącego na nich obowiązku, a następnie – wobec jego niewykonania zgodnie z treścią nakazu – wystawił w dniu [...] czerwca 2011 r. tytuły wykonawcze, które doręczył obojgu zobowiązanym. W dniu [...] lipca 2011 r. organ wydał zaś postanowienie o zastosowaniu środka egzekucyjnego, które zostało utrzymane w mocy przez organ II instancji.

20 Organ odwoławczy uznał, że organ I instancji zasadnie odmówił umorzenia nałożonej na zobowiązanych grzywny. Wyjaśnił, że zgodnie z art. 125 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji grzywnę umarza się na wniosek zobowiązanego, w przypadku wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym. Z akt niniejszej sprawy nie wynika natomiast, aby zobowiązani wykonali obowiązek określony w doręczonych im w dniu [...] czerwca 2011 r. tytułach wykonawczych, w związku z czym nie zachodzą przesłanki do uwzględnienia ich wniosku. Umorzenia przedmiotowej należności nie może natomiast uzasadniać argument ciężkiej choroby oraz trudnej sytuacji finansowej zobowiązanych.

21 Organ II instancji wyjaśnił również, że grzywna w celu przymuszenia nie jest karą. Na wniosek zobowiązanego podlega ona bowiem umorzeniu z chwilą zastosowania się do nakazu administracyjnego. W przypadku zaś jej uiszczenia przed wykonaniem nałożonego obowiązku, po jego realizacji na uzasadniony wniosek strony grzywna może podlegać zwrotowi.

22 Z. K. i R. K. wnieśli na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, w której domagali się jego uchylenia. Skarżący podnieśli, że organy administracji nie uwzględniły ich sytuacji, a przede wszystkim stanu prawnego i faktycznego związanego z ich kurnikiem. Stwierdzili, że wydawane w niniejszej sprawie decyzje są bezprzedmiotowe i bezcelowe. Skarżący wskazali, że nałożona na nich grzywna dotyczy działalności (hodowli drobiu) zakończonej w połowie lutego 2011 r. Od tego czasu budynek fermy został opróżniony, zabezpieczony, sprzątnięty i zamknięty. Z tego względu – zdaniem skarżących – nałożenie na nich grzywny w celu przymuszenia "za warunki techniczne obiektu, który jest nieczynny i nieeksploatowany", mija się z celem i jest nielogiczne.

23 Dodatkowo skarżący podnieśli, że organy nie uwzględniły w niniejszej sprawie ich złego stanu zdrowia oraz ciężkiej sytuacji materialnej. Dlatego też uznali, że dopiero na drodze sądowej będzie możliwe przedstawienie wszystkich okoliczności dotyczących zaistniałej sprawy.

24 W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

26 Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie prawa nie narusza.

27 Bezspornym w niniejszej sprawie jest, że decyzją z dnia [...] maja 2011 r., nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] nakazał Z. i R. małż. K. – właścicielom budynku inwentarskiego (kurnika) zlokalizowanego przy ul. N. w L. – przeprowadzenie w tym obiekcie przez osoby posiadające uprawnienia budowlane w odpowiedniej specjalności kontroli okresowych bezpiecznego użytkowania, zgodnie z art. 62 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010r., Nr 243, poz. 1623 ze zm.) - w zakresie sprawdzenia stanu technicznego poszczególnych elementów tego budynku.

28 Należy podkreślić, że powyższa decyzja nie została uchylona i jako ostateczna funkcjonuje do dnia dzisiejszego w obrocie prawnym. Wprawdzie z akt sprawy wynika, że R. K. domagał się umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie obowiązku wynikającego z powyższego rozstrzygnięcia, jednak decyzją z dnia [...] września 2011 r. organ I instancji odmówił umorzenia przedmiotowego postępowania, zaś organ odwoławczy – po rozpatrzeniu odwołania R. K. – decyzją z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...] uchylił powyższą decyzję i umorzył postępowanie prowadzone w tym zakresie przez organ I instancji. Należy zgodzić się zatem ze stanowiskiem organu I instancji, iż decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] listopada 2011 r. nie wpłynęła na byt prawny egzekwowanej decyzji z dnia [...] maja 2011 r.

29 W rozpoznawanej sprawie organ egzekucyjny - stosownie do art. 15 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), dalej u.p.e.a. - pismami z dnia [...] maja 2011 r. wezwał skarżących do wykonania obowiązku określonego powyższą decyzją. Wobec bezskutecznego upływu siedmiodniowego terminu od doręczenia tych wezwań, organ wszczął egzekucję na podstawie wystawionych przez siebie w dniu [...] czerwca 2011 r. tytułów wykonawczych, które - w ocenie Sądu - w pełni odpowiadają wymogom określonym w art. 27 u.p.e.a., a czego nie kwestionowała w toku postępowania strona skarżąca.

30 Poza sporem pozostaje również, że ostatecznym postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] lipca 2011 r., Nr [...] nakładające na Z. i R. małż. K. grzywnę w wysokości 5.000 zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku wynikającego z decyzji z dnia [...] maja 2011 r. Wskazać należy, że zgodnie z art. 119 § 1 i 2 u.p.e.a. grzywna w celu przymuszenia stanowi środek egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze niepieniężnym. Zatem obowiązek polegający na przeprowadzeniu kontroli obiektu budowlanego mógł być egzekwowany przy zastosowaniu tego środka.

31 Wniosek skarżących złożony w rozpoznawanej sprawie dotyczył umorzenia nałożonej na nich postanowieniem z dnia [...] lipca 2011 r. grzywny.

32 Zgodnie z art. 125 § 1 i § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), dalej u.p.e.a., w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu. Postanowienie w sprawie umorzenia grzywny wydaje organ egzekucyjny na wniosek zobowiązanego. Na postanowienie o odmowie umorzenia grzywny służy zażalenie.

33 Z przepisu tego wynika, że umorzenie grzywny może nastąpić na wniosek zobowiązanego, lecz tylko wtedy, gdy wykona on obowiązek administracyjny określony w tytule wykonawczym.

34 W ocenie Sądu organy orzekające w niniejszej sprawie zasadnie uznały, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, by skarżący wykonali obowiązek administracyjny określony w doręczonych im w dniu [...] czerwca 2011 r. tytułach wykonawczych, a tym samym, że brak jest podstaw do umorzenia nałożonej grzywny. Podkreślić należy, że fakt niewykonania przedmiotowego obowiązku nie budzi żadnych wątpliwości, bowiem nie jest kwestionowany również przez samych skarżących. W ich ocenie wykonanie czynności nakazanych im decyzją z dnia [...] maja 2011 r. stało się jednak bezprzedmiotowe, bowiem zaprzestali oni użytkowania obiektu, do którego rozstrzygnięcie to się odnosi.

35 Powyższy argument skarżących nie może przynieść zamierzonego skutku w postaci uwzględnienia skargi. Skoro bowiem - jak już wskazano wcześniej - jedyną przewidzianą przez ustawodawcę przesłanką do umorzenia grzywny w celu przymuszenia jest wykonanie w całości nałożonego obowiązku, to zaprzestanie użytkowania przez skarżących budynku, do przeprowadzenia kontroli którego zobowiązują ich tytuły wykonawcze z dnia [...] czerwca 2011 r., nie mogło uzasadniać zastosowania omawianej instytucji. Opróżnienie i zabezpieczenie przedmiotowego obiektu nie odpowiada bowiem treści obowiązku określonego w powyższych tytułach. Wyjaśnić w tym miejscu należy, że obowiązek ten – wobec funkcjonowania w obrocie prawnym egzekwowanej decyzji z dnia [...] maja 2012 r. – jest aktualny.

36 Umorzenia nałożonej na skarżących grzywny nie mogła uzasadniać również ich sytuacja finansowa oraz zdrowotna, pomimo, że nie budzi wątpliwości, iż sytuacja ta jest trudna. Jasność reguły wynikającej z art. 125 § 1 u.p.e.a. nie pozwala jednak na wiązanie możliwości umorzenia grzywny w celu przymuszenia z jakimikolwiek innymi przyczynami niż wykonanie obowiązku określonego w tytule wykonawczym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2343/10, Lex nr 1145586).

37 W związku z powyższym brak jest podstaw, by kwestionować stanowisko organów egzekucyjnych, uznające wniosek Z. i R. małż. K. o umorzenie grzywny za nieuzasadniony, a wydane w tym przedmiocie postanowienie pierwszoinstancyjne oraz utrzymujące je w mocy postanowienie organu odwoławczego, należy uznać za zgodne z prawem.

38 Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz.270), orzekł jak w sentencji wyroku.