Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 22 sierpnia 2018 r., II SA/Lu 1180/17

postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 22 sierpnia 2018 r., II SA/Lu 1180/17

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Czaja po rozpoznaniu w dniu 22 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w zakresie sprzeciwu od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 12 lipca 2018 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi A. T. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego p o s t a n a w i a utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie

2 Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie go w całości od kosztów sądowych.

3 Postanowieniem z dnia [...] r. starszy referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie z uwagi na niewykazanie zaistnienia przesłanek zawartych w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.).

4 Od tego postanowienia skarżący wniósł sprzeciw, wskazując, że referendarz nie wziął pod uwagę okoliczności braku osiągania dochodów przez skarżącego oraz konieczności spłacania przez niego zaległych zobowiązań.

5 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

6 Zgodnie z art. 260 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzeń i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6 – 8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2).

7 Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie.

8 Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

9 Skarżący nie wykazał zaistnienia tych przesłanek, pomimo tego, że w świetle powołanego przepisu to na nim, jako wnioskodawcy, spoczywał ten obowiązek. Należy bowiem podkreślić, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których wnioskodawca zamierza wywieść skutki prawne, leży po jego stronie, zaś rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie przez niego udowodnione (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 618-619).

10 Z oświadczenia strony na formularzu PPF wynika, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną oraz trojgiem niepełnoletnich dzieci, z którymi zamieszkuje w domu o powierzchni [...] m² o wartości [...] złotych. Skarżący jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha, na które składają się grunty orne o powierzchni [...] ha oraz las o powierzchni [...] ha. Skarżący prowadzi hodowlę trzody chlewnej, obecnie liczy ona [...] sztuk. W skład gospodarstwa rolnego wchodzi również [...] budynków oraz sprzęt rolniczy niezbędny do prowadzenia produkcji rolnej. Do skarżącego należą dwa samochody osobowe m-ki [...] o wartości [...] złotych oraz o wartości [...] złotych. Wartość gospodarstwa rolnego skarżący wycenił na [...] złotych. Obecnie gospodarstwo rolne jest zadłużone na kwotę [...] miliona złotych i posiada obciążoną hipotekę. Skarżący podkreślił, że ze względu na rozprzestrzeniającą się chorobę świń – ASF wydany został zakaz sprzedaży trzody chlewnej. Skutkiem tego skarżący pozbawiony został dochodów, jednocześnie nie uzyskując żadnego wsparcia ze strony Państwa. Aktualnie przychody uzyskiwane z uprawy gospodarstwa rolnego wystarczają jedynie na pokrycie kosztów - strat. Do stałych zobowiązań skarżącego zalicza się spłata kredytu – rata miesięczna [...] złotych, pożyczka w ARiMR – rata [...] złotych miesięcznie, czynsz najmu – dzierżawy – [...] złotych miesięcznie, opłata za media – [...] złotych miesięcznie oraz opłata za energię elektryczną – [...] złotych miesięcznie, opłata za wodę [...] złotych miesięcznie, ubezpieczenie gospodarstwa rolnego – [...] złotych rocznie.

11 Podkreślenia wymaga, że instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź posiadane przez nie środki są bardzo ograniczone i zaspokajają jedynie podstawowe potrzeby życiowe. Wskazać również trzeba, że ocena zasadności wniosku o prawo pomocy polega na dokonaniu porównania wysokości obciążeń finansowych w postępowaniu sądowym z rzeczywistymi możliwościami płatniczymi wnioskującej strony, biorąc pod uwagę jej wydatki niezbędne dla utrzymania siebie oraz rodziny.

12 Dokonanie prawidłowej oceny, czy osoba fizyczna ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy nie może ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, wymaga zatem uprzedniego oszacowania sytuacji materialnej tej osoby (z uwzględnieniem jej i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym, stanu majątkowego, źródeł dochodów i ich wysokości) oraz porównania ze stałymi koniecznymi wydatkami ponoszonymi na utrzymanie. Niezbędne jest również porównanie możliwości finansowych strony wnioskującej o prawo pomocy z wielkością obciążeń tytułem kosztów, jakie strona ma ponieść w konkretnym postępowaniu sądowym.

13 Z uwagi na to, że wniosek o zwolnienie w całości od kosztów sądowych w niniejszej sprawie wpłynął już po wydaniu wyroku, jedyne obciążenie, jakie musi ponieść skarżący, to wpis od skargi kasacyjnej, wynoszący połowę kwoty wpisu (w badanej sprawie – [...] zł).

14 Analiza oświadczenia złożonego na urzędowym formularzu prowadzi do wniosku, że sytuacja materialna skarżącego jest na tyle dobra, że jest on w stanie uiścić powyższą kwotę bez żadnego uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny.

15 Ze złożonego przez skarżącego wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że prowadzi on gospodarstwo domowe wspólnie z żoną. We wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje jeszcze troje niepełnoletnich dzieci.

16 Wbrew stanowisku skarżącego, referendarz wziął pod uwagę zarówno deklarowany przez skarżącego brak dochodów, jak i konieczność spłacania zobowiązań kredytowych.

17 W pełni należy podzielić stanowisko referendarza, że o możliwości partycypowania w kosztach sądowych nie decyduje jedynie wysokość osiąganych dochodów, ale i sytuacja majątkowa strony wnoszącej o przyznanie prawa pomocy. Skarżący wraz z rodziną mają zabezpieczone dobre warunki mieszkaniowe (dom jednorodzinny o pow. [...] m² i wartości [...] zł), a ponadto skarżący posiada znaczny majątek służący prowadzeniu działalności rolniczej (grunty orne – [...] ha, lasy – [...] ha, [...] budynków gospodarczych, trzodę chlewną – [...] szt., [...] samochody, sprzęt rolniczy).

18 Nie daje również podstaw do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczność, że skarżący jest zadłużony. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest bowiem pogląd, że co do zasady obciążenia finansowe wynikające z konieczności spłacania zadłużenia pozostają w sferze indywidualnej osoby i nie mogą skutkować przeniesieniem na Skarb Państwa ciężaru ponoszenia kosztów powstałych z tytułu postępowania sądowego (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 września 2014 r., II FZ 1309/14 oraz z dnia 18 listopada 2015 r., II OZ 1146/15). Niewątpliwie zatem opisane wyżej należności nie mogą wyprzedzać należności sądowych.

19 Nie ma zatem podstaw do uchylenia postanowienia referendarza jako naruszającego prawo.

20 Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie orzekł jak w postanowieniu, na podstawie art. 260 § 1 oraz art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.