Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 29 października 2013 r., III SA/Lu 514/13

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 29 października 2013 r., III SA/Lu 514/13

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Ibrom, Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca), Sędzia WSA Grzegorz Wałejko, Protokolant Stażysta Bartłomiej Maciak, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 29 października 2013 r. sprawy ze skargi M. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty Nr: [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r.; II. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości; III. przyznaje adwokatowi M. N. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych i dwadzieścia groszy), w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych i dwadzieścia groszy) podatku VAT

Uzasadnienie

2 Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. utrzymało w mocy decyzję Starosty W. z dnia [...] kwietnia 2013 r. w sprawie zatrzymania M. N. prawa jazdy kategorii T, B, A. Z akt sprawy wynikało, że M. N. został uznany – na podstawie ostatecznej decyzji Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. z dnia [...] stycznia 2013 r. - za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych i w tej sytuacji spełnione zostały - określone w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów – przesłanki do zatrzymania M. N. prawa jazdy. Z wnioskiem o zatrzymanie prawa jazdy wystąpił w dniu [...] marca 2013 r. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. Do wniosku dołączono powyższą decyzję. W tych okolicznościach Starosta W. zatrzymał prawo jazdy, zaś Kolegium nie uwzględniło zarzutów podniesionych w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji (między innymi, że M. N. nie uchyla się płacenia alimentów, że utrzymuje się z przyznanej mu przez ZUS renty, z której co miesiąc są potrącane świadczenia alimentacyjne w wysokości 245,55 zł) i stwierdziło, że powołany wyżej przepis nakłada na organ obowiązek zatrzymania prawa jazdy.

3 W skardze do WSA w Lublinie M. N. podniósł, że bezpodstawnie uznano go za dłużnika alimentacyjnego, skoro świadczenia alimentacyjne były systematycznie regulowane. W tej sytuacji nie może on ponosić odpowiedzialności, za to że w listopadzie 2012 r. komornik sądowy nie wyegzekwował żadnej kwoty na spłatę zobowiązań alimentacyjnych. W tych warunkach zatrzymanie prawa jazdy nie powinno było mieć miejsca.

4 W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie.

5 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

6 Skarga zasługuje na uwzględnienie. Podstawę rozstrzygnięcia Kolegium stanowi art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. Nr 1 z 2009 r., poz. 7 ze zm.). Przepis ten stanowi, że na podstawie wniosku, o którym mowa w ust. 3b, starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy. Z kolei przepis art. 5 ust. 3b, do którego odsyła przepis art. 5 ust. 5 stanowi, że jeżeli decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna, organ właściwy dłużnika kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego, dołączając odpis tej decyzji, oraz składa wniosek o ściganie za przestępstwo określone w art. 209 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553, ze zm.). Po nowelizacji obowiązującej od dnia 1 stycznia 2012 r., dokonanej ustawą z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. Nr 205, poz. 1212), przesłanki wniosku o zatrzymanie prawa jazdy określa art. 5 ust. 3b, natomiast przepis art. 5 ust. 3, regulujący poprzednio tę kwestię, dotyczy wszczęcia postępowania w przedmiocie uznania dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Przed wejściem w życie ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów obowiązywała ustawa z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze zm.). W przepisie art. 5 zawierała unormowania analogiczne do regulacji z art. 5 ust. 3b i ust. 5 ustawy z 2007 r. W wyroku z dnia 22 września 2009 r. (sygn. akt P 46/07) Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że art. 5 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej jest niezgodny z art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. W dacie orzekania przez Trybunał obowiązywała już ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, Trybunał podkreślił, że wprawdzie jego orzeczenie dotyczy tylko art. 5 ustawy z 2005 r., jednak nie sposób pominąć, że nowa ustawa zawiera unormowania analogiczne do zakwestionowanego art. 5 ustawy z 2005 r. Obecnie przed Trybunałem Konstytucyjnym, toczy się postępowanie (sygn. akt K 23/10) z wniosku Prokuratora Generalnego RP o zbadanie zgodności art. 5 i 6 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP ( rozprawa w tej sprawie została odroczona bezterminowo). W tym miejscu należy zauważyć, że stosownie do art. 125 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej p.p.s.a.), Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Skład orzekający WSA w Lublinie rozpoznający skargę M. N. uznał, że z uwagi na charakter podjętego rozstrzygnięcia przez Kolegium i zarzuty podniesione pod adresem zaskarżonej decyzji, zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego jest niezasadne z uwagi na słuszny interes strony postępowania, jak i zasady ekonomiki procesowej.

7 W orzecznictwie sądów administracyjnych pojawił się pogląd prawny, że porównanie rozwiązań zawartych w ustawie z 2005 r. i w ustawie z 2007 r. prowadzi do wniosku, że obecna regulacja mieści rozwiązania analogiczne do zawartych w zakwestionowanym przez Trybunał Konstytucyjny art. 5 ustawy z 2005 r., co oznacza, że występująca w tym przypadku tzw. wtórna niekonstytucyjność przepisu, polegającą na powtórzeniu przez ustawodawcę rozwiązania prawnego, już uznanego przez Trybunał Konstytucyjny za sprzeczny z aktem prawnym wyższego stopnia, upoważnia – w myśl art. 178 ust. 1 Konstytucji RP – sąd do odmowy zastosowania art. 5 ust. 5 nowej ustawy z uwagi na jego oczywistą niezgodność z Konstytucją (zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 7 lipca 2010 r. sygn. akt II SA/Po 187/10, wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 7 września 2011 r. sygn. akt II SA/Rz 374/11, wyrok WSA w Łodzi z dnia 25 maja 2011 r. sygn. akt III SA/Łd 40/11, wyrok WSA w Warszawie z dnia 4 lipca 2013 r. sygn. akt VII SA/Wa 455/13.).

8 Skład orzekający WSA w Lublinie podziela powyższe zapatrywanie.

9 Przenosząc te uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, Trybunał Konstytucyjny nie dokonywał jeszcze oceny konstytucyjności przepisów, na podstawie których została wydana zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. Kwestionowany przepis ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów obowiązuje nadal, pomimo że jest sformułowany analogicznie do przepisu uznanego za niezgodny z Konstytucją i stanowi nadal część krajowego porządku prawnego. Zgodnie z art. 7 Konstytucji RP, organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia (art. 87 ust. 1 Konstytucji). W tych warunkach organ administracji nie jest uprawniony do odmowy stosowania powszechnie obowiązujących przepisów prawa. Zasadę działania organów administracji publicznej w granicach prawa powtarza w art. 6 Kodeks postępowania administracyjnego. Przepis ten stanowi, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Organy obowiązane są zatem do przestrzegania prawa i stosowania norm prawa powszechnie obowiązującego, co nie oznacza, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W orzecznictwie sądów administracyjnych jednolity jest pogląd (w świetle wskazanych wyżej wyroków wojewódzkich sądów administracyjnych), że w sprawach o zatrzymanie prawa jazdy zastosowanie art. 5 ust. 5 narusza prawo materialne. W rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia z dokonaniem przez organy administracyjne interpretacji w/w przepisu, która nie wynika z aktualnego orzecznictwa sądów administracyjnych. Decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu na podstawie art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów nie jest decyzją uznaniową, organ administracji publicznej obowiązany jest więc do jej wydania. Organ w tym przypadku nie dokonuje oceny spełnienia przesłanek określonych w art. 5 ust. 3 ustawy, automatycznie stosuje ten przepis bowiem podstawą wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy jest wniosek organu właściwego dłużnika o zatrzymanie prawa jazdy (wniosek jest kierowany do starosty na podstawie art. 5 ust. 3b, gdy decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna). W świetle powyższych rozważań, decyzja Starosty W., podobnie jak i decyzja Kolegium z dnia [...] czerwca 2013 r. jest rozstrzygnięciem wydanym z naruszeniem art. 2 oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Pierwszy z tych przepisów wprowadza zasadę demokratycznego państwa prawnego, zaś drugi z nich określa, że ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanowione tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób.

10 W związku z odmową zastosowania w niniejszej sprawie niekonstytucyjnego przepisu art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 7 września 2005 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, WSA w Lublinie nie dokonuje merytorycznej oceny i analizy zaskarżonej decyzji Kolegium.

11 Mając powyższe na uwadze zaskarżona decyzja oraz decyzja Starosty W. z dnia [...] kwietnia 2013 r. podlegały uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a. Rozstrzygnięcie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji uzasadnia treść art. 152 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 250 p.p.s.a.

12 -----------------------

13 1