Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 7 listopada 2013 r., III SA/Lu 447/13

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 7 listopada 2013 r., III SA/Lu 447/13

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja, Sędzia WSA Jerzy Drwal, Protokolant Stażysta Bartłomiej Maciak, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 7 listopada 2013 r. sprawy ze skargi B. Z. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie długu celnego oddala skargę.

Uzasadnienie

2 Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2013r., nr [...], Dyrektor Izby Celnej w B. P. utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...], odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w B. P. z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...].

3 Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie sprawy:

4 W dniu [...] września 2007 r. w Oddziale Celnym w B. P. objęto procedurą celną dopuszczenia do obrotu, według zgłoszenia celnego SAD nr [...], używany samochód osobowy marki Subaru, nr nadwozia [...], sprowadzony ze Szwajcarii. Zgłoszenie zostało dokonane przez W. P. w swoim imieniu i na rzecz B. Z.

5 W dniu [...] października 2010 r. do Naczelnika Urzędu Celnego w B. P. wpłynęło pismo Prokuratury Apelacyjnej w L. z dnia [...] paździenika 2010 r., Nr [...], wraz z dokumentami uzyskanymi w wyniku zrealizowanej przez Urząd Celny Konfederacji Szwajcarii międzynarodowej pomocy prawnej, dotyczącymi podmiotów dokonujących sprzedaży samochodów na terenie Szwajcarii. W wyniku weryfikacji powyższych dokumentów ustalono, że eksporter o nazwie M. A. ze Szwajcarii nie istnieje. Dodatkowo, organ pierwszej instancji stwierdził, że wartość samochodu zadeklarowana w zgłoszeniu celnym rażąco odbiega od wartości podobnych pojazdów na rynku eksportu.

6 Naczelnik Urzędu Celnego w B. P., decyzją z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...] określił niezaksięgowaną kwotę wynikającą z długu celnego w wysokości 4.147,00 zł. Decyzja została uznana za doręczoną stronie zgodnie z art. 150 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 z późn. zm.), dalej: Ordynacja podatkowa, w dniu 8 sierpnia 2012 r.

7 Pismem bez daty, które wpłynęło do organu w dniu [...] października 2012 r., B. Z. wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od powyższej decyzji, a następnie pismem z dnia [...] listopada 2012 r. złożyła odwołanie.

8 Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2012 r., Dyrektor Izby Celnej w B. P. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, a postanowieniem z dnia [...] grudnia 2012 r. stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, w związku z czym decyzja z dnia [...] lipca 2012 r. stała się ostateczna.

9 Pismem z dnia [...] grudnia 2012 r. B. Z. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] lipca 2012 r.

10 Decyzją z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...], Dyrektor Izby Celnej w B. P. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w B. P. z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...].

11 Po rozpatrzeniu odwołania B. Z., decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...], Dyrektor Izby Celnej w B. P. utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] lutego 2013 r.

12 W uzasadnieniu decyzji Dyrektor Izby Celnej wskazał, że zgodnie z art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej organ podatkowy stwierdza nieważność decyzji ostatecznej, która została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości, bez podstawy prawnej, z rażącym naruszeniem prawa, dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie, była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały, zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy wyraźnie wskazanego przepisu prawa lub w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą.

13 Organ podniósł, że przesłanka rażącego naruszenia prawa zachodzi, gdy naruszenie to ma charakter oczywisty i wywołuje skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności.

14 Dyrektor Izby Celnej wskazał, że stosownie do art. 221 ust. 4 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r., ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. U. UE L z dnia 19 października 1992 r., Nr 302, str. 1 z poźn. zm.), dalej: Wspólnotowy Kodeks Celny lub WKC, jeżeli dług celny powstał na skutek czynu podlegającego, w chwili popełnienia, wszczęciu postępowania karnego, dłużnika można powiadomić o kwocie długu celnego na warunkach przewidzianych w obowiązujących przepisach, po upływie terminu trzech lat, określonych w ust. 3. Z kolei z art. 56 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. – Prawo celne (Dz. U. z 2004 r. Nr 68, poz. 622 z późn. zm.), dalej: Prawo celne, w takim przypadku, powiadomienie dłużnika o kwocie należności nie może nastąpić po upływie 5 lat, licząc od dnia powstania długu celnego.

15 Organ stwierdził, że zasadne jest stanowisko, iż organami właściwymi do dokonania kwalifikacji czynu jako "czynu podlegającego postępowaniu sądowemu w sprawach karnych" są te same organy, które ze względu na popełnienie takiego czynu, nie uzyskały wymaganych należności celnych i zmierzają w związku z tym dokonać ich retrospektywnego poboru. Z kolei wszczęcie postępowania karnego przez Prokuraturę Krajową potwierdziło, że czyn, który spowodował powstanie długu celnego był w momencie popełnienia zagrożony przez obowiązujące przepisy sankcją karną. Kwalifikacja przez organy celne czynu, jako podlegającego postępowaniu sądowemu w sprawach karnych nie stanowi stwierdzenia, że przestępstwo rzeczywiście popełniono, i że dopuścił się go skarżący. W świetle powyższego, nie jest konieczne prowadzenie postępowania karnego w stosunku do skarżącego, ani informowanie dłużnika o prowadzonym postępowaniu karnym, a także nie ma znaczenia, kto dopuścił się sfałszowania dowodu zakupu. Istotne jest ustalenie, że do takiego sfałszowania doszło i wystąpił związek pomiędzy czynem, a nieprawidłowym ustaleniem należności celnych przewozowych.

16 Dyrektor Izby Celnej uznał, że niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 247 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej, ponieważ w sprawie nie zaistniała przesłanka trwałej niewykonalności decyzji w dniu jej wydania. Trwała niewykonalność decyzji zachodzi, gdy czynności składające się na treść obowiązków i uprawnień w niej zawartych są niewykonalne z przyczyn technicznych lub prawnych, tkwiących w ich naturze.

17 Organ wskazał również, że porównanie zadeklarowanej przez zgłaszającą wartości celnej używanego pojazdu z wartością identycznych lub podobnych samochodów na rynku kraju eksportu stanowiło jedynie dodatkową podstawę, poza pismami szwajcarskich władz celnych, potwierdzającą istnienie wątpliwości co do wartości transakcyjnej pojazdu.

18 Cena wskazana w katalogu oraz przyjęty prze organ poziom uszkodzeń na poziomie 50% posłużył organowi jedynie do określenia wartości porównawczej, w stosunku do zadeklarowanej w zgłoszeniu celnym wartości transakcyjnej, przed wszczęciem postępowania celnego. Do określenia kwoty należności wynikających z długu celnego posłużyła wartość celna ustalona na podstawie opinii biegłego Nr L-[...] z dnia [...] kwietnia 2012 r.

19 Organ celny wskazał również, że podjęte rozstrzygnięcie zostało oparte na całokształcie zebranego materiału dowodowego, biorąc pod uwagę znaczenie poszczególnych dowodów dla sprawy. Fakt, że Naczelnik Urzędu Celnego w B. P. nie zawarł w decyzji z dnia [...] lipca 2012 r. oceny w sprawie opinii sporządzonej przez rzeczoznawcę nie oznacza, że dowód ten nie został oceniony.

20 W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie B. Z. wniosła o uchylenie decyzji Dyrektora Izby Celnej w B. P. z dnia [...] kwietnia 2013 r. oraz stwierdzenie nieważności decyzji poprzedzających, w szczególności decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w B. P. z dnia [...] września 2011 r., a w razie odmowy stwierdzenia nieważności, o stwierdzenie wydania decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] lipca 2012 r. z naruszeniem prawa.

21 Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

22 - art. 187 Ordynacji podatkowej, poprzez zaniechanie obowiązku leżącego na organie podatkowym w postaci zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego i arbitralne założenie, że niniejsza sprawa została objęta postanowieniem Prokuratury Krajowej o wszczęciu śledztwa z dnia [...] marca 2008 r.;

23 - art. 21 § 1 i art. 122 Ordynacji podatkowej, poprzez błędne, niczym nieuzasadnione przyjęcie, że niniejsza sprawa została objęta postanowieniem o wszczęciu śledztwa w sprawie [...];

24 - art. 187 i 122 Ordynacji podatkowej, poprzez dopuszczenie się nieprawidłowości w określeniu ceny towaru, polegającą na porównaniu cen transakcyjnych samochodu nieuszkodzonego do samochodu uszkodzonego;

25 - art. 191 Ordynacji podatkowej poprzez niedokonanie przez organ celny oceny uzyskanego dowodu w postaci opinii sporządzonej przez powołanego rzeczoznawcę w sposób zgodny z wymogami tego przepisu;

26 - art. 247 § 1 ust. 3 i 6 poprzez wydanie decyzji pomimo jej niewykonalności w dniu wdania, która ma charakter trwały, ponieważ skarżąca nie została poinformowana o przedłużeniu biegu terminu przedawnienia, ani o prowadzonym postępowaniu karnym przed upływem trzyletniego terminu przedawnienia, przez co, wskutek jego upływu nie było możliwości wydania decyzji.

27 Skarżąca podniosła również błędne zastosowanie art. 221 ust. 3 i 4 WKC w związku z art. 56 Prawa Celnego poprzez nieuzasadnione założenie, że postanowienie o wszczęciu śledztwa, wydane przez Prokuraturę Krajową dotyczy skarżącej i sprowadzonego przez nią samochodu i tym samym błędne wydłużenie terminu przedawnienia, przy czy skarżąca do końca upływu trzyletniego terminu przedawnienia nie została powiadomiona o jego przedłużeniu lub o prowadzonym postępowaniu karnym, karno-skarbowym oraz naruszenie zasady ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa, wynikającej z art. 2 Konstytucji RP.

28 W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w B. P. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasową argumentację.

29 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

30 Skarga podlega oddaleniu.

31 Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora Izby Celnej w B. P. z dnia [...] kwietnia 2013 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia w B. P. z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...] w przedmiocie określenia niezaksięgowanej kwoty wynikającej z długu celnego.

32 Na wstępie nadmienić należy, że stosownie do art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 622 z późn. zm.), do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepisy art. 12 oraz działu IV Ordynacji podatkowej z uwzględnieniem zmian wynikających z przepisów prawa celnego.

33 Zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja została wydana w wyniku rozpatrzenia wniosku B. Z. o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji organu celnego. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą nie jest ponowne merytoryczne rozpatrzenie sprawy, a jedynie ustalenie, czy dana decyzja jest dotknięta jedną z wad stanowiących przesłankę stwierdzenia nieważności (wyrok NSA z 22 maja 1987 r., sygn. akt IV SA 1062/86). W postępowaniu prowadzonym z wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji organ ma obowiązek rozpatrywać sprawę w granicach określonych dla postępowania o stwierdzenie nieważności, a to oznacza, że nie może rozpatrywać sprawy, w której wydano decyzję, jakiej stwierdzenia nieważności strona się domaga. Stwierdzenie nieważności jest nadzwyczajnym trybem postępowania, służącym do eliminowania z obrotu prawnego decyzji dotkniętych tzw. kwalifikowanym naruszeniem prawa - wadami prawnymi wymienionymi enumeratywnie w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej.

34 Zgodnie z art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej organ podatkowy stwierdza nieważność decyzji ostatecznej, która:

35 1) została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości;

36 2) została wydana bez podstawy prawnej;

37 3) została wydana z rażącym naruszeniem prawa;

38 4) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną;

39 5) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie;

40 6) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały;

41 7) zawiera wadę powodującą jej nieważność na mocy wyraźnie wskazanego przepisu prawa;

42 8) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą.

43 W niniejszej sprawie skarżącą jako podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] lipca 2012 r. wskazała art. 247 § 1 pkt 3 i 6 Ordynacji podatkowej.

44 Odnosząc się w pierwszej kolejności do przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji określonej w art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej stwierdzić należy, że zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu wyżej wymienionego przepisu Ordynacji podatkowej decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na niebudzącej wątpliwości, wyraźnej i jednoznacznej sprzeczności między treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną, zaś skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji, jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa. Z naruszeniem prawa, uzasadniającym stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej nie może być utożsamiane każde, nawet oczywiste, naruszenie prawa, nie każde bowiem naruszenie prawa dyskwalifikuje decyzję w takim stopniu, że niezbędna jest jej eliminacja z obrotu prawnego (vide np. wyroki NSA z dnia 30 sierpnia 2012 r., sygn. akt II GSK 1014/11, z dnia 14 marca 2012 r., sygn. akt II OSK 2525/10 oraz z dnia 18 lipca 1994 r., sygn. akt V SA 535/94).

45 Podkreślić jeszcze raz w tym miejscu należy, że rażące naruszenie prawa występuje zatem wtedy, gdy treść decyzji jest w sposób oczywisty, wyraźny, niewątpliwy i dający się łatwo stwierdzić sprzeczna z przepisem prawa.

46 Skarżąca upatruje rażącego naruszenia prawa w wydaniu decyzji po upływie trzyletniego terminu przedawnienia długu celnego, określonego w art. 221 ust. 3 WKC.

47 W niniejszej sprawie organ celny prawidłowo uznał, że nie została spełniona przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji z art. 247 § 1 ust. 3 Ordynacji podatkowej i nie doszło do naruszenia art. 221 ust. 3 WKC.

48 Zgodnie z art. 221 ust. 3 WKC powiadomienie dłużnika nie może nastąpić po upływie trzech lat, licząc od dnia powstania długu celnego. Bieg tego terminu zostaje zawieszony z chwilą złożenia odwołania w rozumieniu art. 243 na czas trwania procedury odwoławczej. Zgodnie z ust. 4 art. 221 WKC, jeżeli dług celny powstał na skutek czynu podlegającego, w chwili popełnienia, wszczęciu postępowania karnego, dłużnika można powiadomić o kwocie długu celnego na warunkach przewidzianych w obowiązujących przepisach, po upływie terminu trzech lat, określonych w ust. 3. W razie zastosowania przez organy celne art. 221 ust. 4 WKC termin retrospektywnego zaksięgowania długu celnego określa art. 56 Prawa celnego, zgodnie z którym w przypadku, o którym mowa w art. 221 ust. 4 Wspólnotowego Kodeksu Celnego, powiadomienie dłużnika o kwocie należności nie może nastąpić po upływie 5 lat, licząc od dnia powstania długu celnego. Art. 221 ust. 3 zdanie drugie Wspólnotowego Kodeksu Celnego stosuje się odpowiednio.

49 W niniejszej sprawie zgłoszenia celnego dokonano w dniu [...] września 2007 r., zaś decyzja organu pierwszej instancji została wydana [...] lipca 2012 r.

50 Zastosowanie dłuższego, pięcioletniego terminu powiadomienia dłużnika o kwocie należności organy celne uzasadniają spełnieniem przesłanek, o których mowa w art. 221 ust. 4 WKC. W niniejszej sprawie związek pomiędzy powstaniem długu celnego a czynem podlegającym postępowaniu karnemu w rozumieniu art. 221 ust. 4 WKC polegał na dołączeniu do zgłoszenia celnego z dnia [...] września 2007 r. sfałszowanego dowodu zakupu importowanego samochodu, wystawionego przez nieistniejącą firmę M. A., co skutkowało zaniżeniem jego wartości celnej, a w konsekwencji zaniżeniem należności celnych.

51 Europejski Trybunał Sprawiedliwości w wyroku z dnia 16 lipca 2009 r. w połączonych sprawach C-124/08 i C-125/08, Gilbert Snauwaert i in. przeciwko państwu belgijskiemu, wywiódł, że art. 221 ust. 3 WKC należy interpretować w ten sposób, że organy celne mogą skutecznie powiadomić dłużnika o kwocie należności celnych podlegających zapłacie, po upływie trzyletniego terminu od dnia powstania długu celnego, w wypadku gdy organy nie mogły określić dokładnej kwoty tych należności wskutek popełnienia czynu podlegającego ściganiu karnemu, choćby sprawcą tego czynu nie był wskazany dłużnik. Innymi słowy: dla możliwości powiadomienia dłużnika o kwocie należności istotne jest stwierdzenie faktu popełnienia czynu podlegającego ściganiu karnemu, niezależnie od tego, czy istnieją podstawy do przypisania odpowiedzialności karnej za ten czyn osobie dłużnika.

52 W świetle powyższych ustaleń organy celne orzekające w badanej sprawie prawidłowo zastosowały art. 221 WKC i art. 56 Prawa celnego. Tym samym podniesiony przez skarżącą zarzut naruszenia art. 221 ust. 3 WKC należało uznać za nieuzasadniony.

53 W sprawie nie zaistniała też przesłanka trwałej niewykonalności decyzji w dniu jej wydania (art. 247 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej). W orzecznictwie i literaturze przyjmuje się, że trwała niewykonalność decyzji zachodzi wówczas, gdy czynności składające się na treść obowiązków i uprawnień z niej zawartych są niewykonalne z przyczyn technicznych lub prawnych, tkwiących w ich naturze. Takie okoliczności w sprawie nie zachodzą.

54 Skarżąca podnosi ponadto w skardze szereg zarzutów, które w istocie są zarzutami względem postępowania przeprowadzonego w trybie zwykłym przez Naczelnika Urzędu Celnego w B. P., zakończonego decyzja ostateczną z dnia [...] lipca 2012 r. i nie podlegają ocenie w niniejszym postępowaniu. W postępowaniu o stwierdzenie nieważności bada się bowiem wyłącznie istnienie lub nieistnienie jednej z wad wymienionych w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej.

55 Z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), dalej: p.p.s.a., wynika, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oceniając pozostałe przesłanki wymienione w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej, Sąd uznał, że brak w niniejszej sprawie uzasadnionych podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji.

56 Mając powyższe na względzie stwierdzić należy, że Dyrektor Izby Celnej w B. P. prawidłowo orzekł o braku przesłanek do stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] lipca 2012 r. z powodu rażącego naruszenia prawa, tj. na podstawie art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej.

57 Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.