Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 4 grudnia 2008 r., III SA/Lu 362/08

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 4 grudnia 2008 r., III SA/Lu 362/08

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zalewski, Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Marcinowski (sprawozdawca),, Sędzia NSA Maria Wieczorek, Protokolant Starszy inspektor Maria Filipek, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 4 grudnia 2008r. sprawy ze skargi T.R. na decyzję Wojewody z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie sprostowania oczywistego błędu pisarskiego w akcie zgonu 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego z dnia [...] czerwca 2008r., Nr USC[...]; 2. określa, że decyzje wymienione w pkt. 1 nie mogą być wykonane w całości; 3. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego kwotę 100 ( sto ) złotych tytułem kosztów postępowania.

Uzasadnienie

2 Decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. , Nr [...] Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w Z., działając na podstawie art. 28 ustawy z dnia 29 września 1986 r. - Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. Nr 36, poz. 180 z późn. zm.) po rozpatrzeniu wniosku J. N. i M. R. orzekł o sprostowaniu treści aktu zgonu Nr [...] sporządzonego w Urzędzie Stanu Cywilnego w Z. na nazwisko i imię R. C. w ten sposób, że wpis 1. Rub. I, poz.2 imię (imiona) "C. " zastąpił wpisem "W. ".

3 W uzasadnieniu tej decyzji podniesiono, że przedmiotowy akt zgonu został sporządzony na podstawie przedłożonej przez T. R. karty zgonu oraz dowodu osobistego. Kartę zgonu wypełniono na podstawie dowodu osobistego.

4 Osoba, której dotyczy akt stanu cywilnego będący przedmiotem postępowania zawarła związek małżeński 16 czerwca 1936 r. w K., który został zarejestrowany w księgach Parafii Rzymskokatolickiej pod nr[...], a obecnie znajduje się w zasobach USC. W akcie małżeństwa zapisane zostało imię "W. " i takim imieniem akt został podpisany przez mężczyznę zawierającego związek małżeński. Z tego wynika, że mężczyzna zawierający związek małżeński posługiwał się imieniem "W. ". W aktach urodzeń dzieci: Nr [...], Nr [...], [...], ojciec zgłaszający urodzenie wpisany został imieniem "W. " i takim imieniem własnoręcznie w/w akty podpisał. W aktach urodzenia dzieci Nr [...], Nr [...] zapisane zostało imię ojca "C. " i takim imieniem zostały podpisane te akty.

5 Nie sposób ustalić autentyczności podpisu osoby zawierającej związek małżeński oraz zgłaszającej urodzenie dzieci.

6 Z aktu urodzenia osoby zmarłej, który uzyskano z Archiwum Państwowego, sporządzonego w języku staroruskim, a przetłumaczonego przez tłumaczy przysięgłych wynika, że nadano jej imię "W.".

7 Również takie samo imię występuje w wypisie aktu ślubu Nr [...] wydanego w dniu 15 października 1936 r. przez Parafię Rzymskokatolicką w K.

8 W szeregu dokumentach dotyczących osoby o nazwisku R.– zmarłej 28 lutego 1976 r. występuje imię "C.", bądź "W.".

9 Jak wynika z analizy zgromadzonych dokumentów ojciec stron postępowania posługiwał się różnymi imionami, które występują w dokumentach urzędowych. Dowód osobisty osoby zmarłej jest dokumentem pochodnym dla aktu urodzenia lub aktu małżeństwa, w związku z powyższym imię w dowodzie jak i w innych dokumentach winno być takie samie jak w akcie urodzenia oraz małżeństwa. Dlaczego w przedmiotowym akcie zgonu występowało inne imię niż w akcie urodzenia i małżeństwa, nie udało się ustalić.

10 Odwołanie od powyższej decyzji złożył T. R..

11 Decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] wydaną z upoważnienia Wojewody L., utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję.

12 W uzasadnieniu tej decyzji podniesiono, iż zasadą jest, że wszystkie akty stanu cywilnego, tj. urodzenia, małżeństwa i zgonu dotyczące tej samej osoby muszą zawierać takie same dane, a w przypadku występowania błędów, podlegają one sprostowaniu. Dokumentem źródłowym dla później sporządzanych aktów i dokumentów urzędowych jest akt urodzenia. Tak więc podstawą do sprostowania aktu zgonu Nr [...] sporządzonego na nazwisko i imię C. R., jest jego akt urodzenia.

13 W akcie urodzenia ojca T. R., który znajduje się w Prawosławnej Księdze Parafialnej w K. za 1905 rok, a obecnie przechowywany jest w Archiwum Państwowym w Z., figuruje imię W..

14 Skoro w oryginalnym akcie urodzenia ojca T. R. sporządzonym w języku rosyjskim figuruje imię W., brak jest podstaw prawnych, aby w jego akcie zgonu, dla którego dokumentem źródłowym jest w/w akt urodzenia figurowało imię C.

15 Dlatego słusznie postąpił organ I instancji orzekając sprostowanie przedmiotowego aktu zgonu, polegające na zastąpieniu figurującego w nim imienia C., imieniem W.

16 Skargę sądową na powyższą decyzję złożył T. R., wnosząc o jej uchylenie.

17 W uzasadnieniu skargi podniósł, że w aktach znajduje się szereg dokumentów, na podstawie których oparto rozstrzygnięcie, w tym odpis aktu urodzenia ojca w języku rosyjskim oraz 2 tłumaczenia na język polski wykonane przez przysięgłego tłumacza języka rosyjskiego T. K. z dnia 30 listopada 2007 r. i z dnia 5 lutego 2008 r.

18 Oba tłumaczenia różnią się. Tłumaczenie z 2007 r. zawiera uwagę biegłego przy imieniu W.. Natomiast tłumaczenie z 2008 r. takiej uwagi już nie zawiera. Rozbieżność tę Kierownik USC w Z. wyjaśnił, iż zapisując powyższą uwagę tłumacza, starał się spolszczyć imię rosyjskie W. na C.

19 Takie wyjaśnienie nie jest uprawnione. Organ administracji winien był bowiem wyjaśnić te rozbieżności z udziałem tłumacza. Błędu powyższego nie zauważył organ II instancji.

20 Niezależnie od powyższego, w przedmiotowej sprawie brak było podstaw do przyjęcia, że wpisanie imienia C. w akcie zgonu było następstwem oczywistego błędu pisarskiego.

21 Znajdująca się w aktach sprawy dokumentacja ukazuje bowiem, że pisownia imienia ojca nie była jednoznacznie ustalona. Używał on zarówno imienia C., jak i W. Zatem Kierownik USC nie był właściwy do rozstrzygnięcia tej sprawy. Przedmiotem postępowania winno być ewentualne sprostowanie aktu stanu cywilnego, nie zaś sprostowanie błędu pisarskiego

22 W odpowiedzi na skargę Wojewoda L. wnosił o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przytoczoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

23 Sąd zważył, co następuje:

24 Skarga zasługuje na uwzględnienie.

25 Przepisy ustawy z dnia 29 września 1986 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz.U. z 2004 r. Nr 161, poz. 1688 ze zm.) zwanej dalej a.s.c. – dopuszczają możliwość sprostowania aktu stanu cywilnego w trzech przypadkach, tj.:

26 1/ gdy chodzi o sprostowanie oczywistego błędu pisarskiego (art. 28 zdanie 2) – tzw. "sprostowanie małe",

27 2/ w razie błędnego lub niewłaściwego zredagowania (art. 31),

28 3/ w przypadku, gdy akt stanu cywilnego nie zawiera wszystkich danych, które powinny być w nim zamieszczone (art. 36) – sui generis sprostowanie.

29 W przypadkach, o których mowa w art. 28 zdanie 2 oraz w art. 36 a.s.c. rozstrzyga właściwy kierownik urzędu stanu cywilnego, natomiast w przypadku błędnego lub niewłaściwego zredagowania aktu stanu cywilnego (art. 31 a.s.c.) – orzeka właściwy sąd powszechny.

30 Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela ugruntowany pogląd judykatury, że stosując przepisy rozdziału 4 a.s.c. , nie można odrywać się od zasady wyrażonej w art. 4, że akty stanu cywilnego stanowią wyłączny dowód zdarzeń w nich stwierdzonych, a ich niezgodność z prawdą może by udowodniona jedynie w postępowaniu sądowym. Dlatego też, poza sprawami określonymi w art. 28 i w art. 36 a.s.c., orzeka sąd w postępowaniu nieprocesowym (por. np. wyrok NSA z dnia 16 grudnia 1987 r., sygn. SA/Gd 679/87 – ONSA 1987/2/90; wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 listopada 2005 r., sygn. IV SA/Wa 1420/05 – LEX nr 191966; wyrok WSA w Warszawie z dnia 7 lutego 2005 r., sygn. II SA/Wa 238/04 – niepubl.; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 28 maja 2008 r., sygn. III SA/Po 197/08 – niepubl. wyrok WSA w Opolu z dnia 5 grudnia 2006 r. , sygn. II SA/Op 448/06 – niepubl.; wyrok WSA w Olsztynie z dnia 5 lipca 2007 r. , sygn. II SA/Ol 614/07 – niepubl.; wyrok WSA w Łodzi z dnia 5 lutego 2008 r., sygn. II SA/Łd 664/07 – niepubl.; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 4 grudnia 2007 r., sygn. III SA/Wr 240/07 – niepubl.; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 2 czerwca 2005 r. , sygn. II SA/Wr 1283/03).

31 Art. 28 zdanie 2 a.s.c. – w drodze wyjątku od zasady wyrażonej w zdaniu 1 tego przepisu, zezwala organom administracji na sprostowanie oczywistego błędu pisarskiego. Przy czym błąd, o którym mowa musi być oczywisty. Dodatkowo, nie chodzi o każdego rodzaju oczywisty błąd, lecz wyłącznie o błąd pisarski.

32 Analizując powołany wyżej przepis, należy dokonać językowej wykładni słów "oczywisty" oraz "błąd pisarski".

33 Zwrot "oczywisty" w języku polskim oznacza, że coś jest bezsporne, pewne, nie budzi wątpliwości.

34 "Błąd pisarski" zaś, to widoczne, wbrew zamierzeniom osoby piszącej jakiś tekst – niewłaściwe użycie wyrazu, przeinaczenie, ewidentnie mylna pisownia, niezamierzone opuszczenie jednego lub więcej wyrazów, błąd w tzw. "literówce", błąd ortograficzny lub gramatyczny.

35 W świetle powyższych uwag ocenić należy, czy podanie J. N. i M. R. wniesione w dniu 25 września 2007 r., żądające sprostowania aktu zgonu osoby o nazwisku R. z dnia 28 lutego 1976 r. , nr [...] w ten sposób, aby imię "C." zastąpić imieniem "W.", organy decyzyjne prawidłowo potraktowały jako wniosek o sprostowanie oczywistego błędu pisarskiego w trybie art. 28 zdanie 2 a.s.c., a tym samym, czy były właściwe do rozpoznania sprawy.

36 Z uzasadnień decyzji wydanych w obu instancjach oraz ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że w przedmiotowej sprawie nie chodzi o oczywisty błąd pisarski. Chodzi natomiast o zmianę istotnego elementu aktu zgonu, polegającą na zastąpieniu imienia osoby zmarłej "C.", innym imieniem "W.". Nie mamy tu zatem do czynienia z typową korektą, tj. z przywróceniem właściwej, poprawnej pisowni imienia osoby zmarłej.

37 Skoro tak, to uznać trzeba, że w przedmiotowej sprawie nie chodzi o tzw. "sprostowanie małe", lecz o sprostowanie, o którym mowa w art. 31 a.s.c. Jeżeli zatem organy obu instancji rozpoznały sprawę należącą do kognicji właściwego sądu powszechnego (art. 33 a.s.c.) oznacza to, że decyzje przez nie wydane zapadły z naruszeniem przepisów o właściwości (art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.), co skutkuje stwierdzeniem ich nieważności.

38 W tym stanie rzeczy Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w Z. umorzy postępowanie jako bezprzedmiotowe (art. 105 § 1 k.p.a.) i rozważy złożenie wniosku do sądu o sprostowanie przedmiotowego akt zgonu. W sytuacji, gdy postępowanie zostało wszczęte, nie jest możliwy zwrot podania w trybie art. 66 § 3 k.p.a..

39 Z tych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) należało orzec jak w sentencji. Rozstrzygnięcia zawarte w pkt 2 i 3 uzasadniają przepisy art. 152 i 200 tej ustawy.