Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 1 marca 2011 r., I SA/Łd 16/11

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 1 marca 2011 r., I SA/Łd 16/11

Sentencja

1 Dnia 1 marca 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia WSA Joanna Tarno (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Bożena Kasprzak Sędzia WSA Bartosz Wojciechowski Protokolant: Edyta Borowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 marca 2011 r. sprawy ze skargi A. R.-S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji określającej zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2006 rok. 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. na rzecz A. R.-S. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie

2 I SA/Łd 16/11

UZASADNIENIE

3 Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. odmówił A. R.- S. przywrócenia terminu do wniesienia o odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. – W. z dnia [...] r. nr [...], określającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2006 w kwocie 12.120,00 zł.

4 W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że decyzja wymiarowa została wysłana w dniu [...]r. Ponieważ strona nie podejmowała korespondencji pod znanym organowi adresem zamieszkania, przesyłkę uznano za doręczoną w dniu [...] r. (na podstawie art. 150 Ordynacji podatkowej) i pozostawiono w aktach sprawy.

5 W dniu [...] r. do Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. – W. wpłynął wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wraz z odwołaniem.

6 Na podstawie art. 162 § 1 i 163 § 2 Ordynacji podatkowej w razie uchybienia terminu do złożenia odwołania organ podatkowy, na wniosek podatnika przywraca termin, jeżeli podatnik uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy.

7 Podanie o przywrócenie terminu należy złożyć wraz z odwołaniem w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi (art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej).

8 Organ wyjaśnił, że art. 162 Ordynacji podatkowej ustanawia cztery przesłanki przywrócenia terminu, które muszą wystąpić łącznie.

9 Pierwszą z nich jest uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku winy, o którym można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie czynności stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Drugą przesłanką jest wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu. Trzecią jest dochowanie terminu przewidzianego do wniesienia wniosku. Termin ten wynosi 7 dni i zaczyna biec od dnia ustania przeszkody. Czwartą przesłanką jest dopełnienie czynności, dla której termin był ustanowiony, wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu.

10 W myśl art. 150 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149, poczta przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez pocztę.

11 Organ podkreślił, że w świetle art. 146 § 1 Ordynacji podatkowej w toku postępowania strona oraz jej przedstawiciel lub pełnomocnik mają obowiązek zawiadomić organ podatkowy o zmianie swojego adresu, w tym adresu poczty elektronicznej, jeżeli wystąpiono o doręczanie pism drogą elektroniczną. Natomiast zgodnie z § 2 w razie zaniedbania obowiązku określonego w § 1, pismo uznaje się za doręczone pod dotychczasowym adresem, a organ podatkowy pozostawia pismo w aktach sprawy.

12 Zdaniem organu podatniczkę obciążają negatywne skutki niedopełnienia powyższego obowiązku, tj. niepoinformowania organu o pobycie poza miejscem zamieszkania (o wyjeździe urlopowym). Strona miała świadomość toczącego się postępowania podatkowego, gdyż osobiście odebrała postanowienie z dnia [...] r. (data odbioru: [...] r.) o jego wszczęciu. Ponadto w dniu [...] r. zapoznała się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. W tym dniu zostało także przekazane stronie postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. – W. z dnia [...]r., informujące, że toczące się postępowanie nie zostanie załatwione w terminie wynikającym z przepisów Ordynacji podatkowej (tj. w terminie 1 miesiąca) z uwagi na fakt realizacji uprawnień podatniczki wynikających z art. 200 § 1 tej ustawy. Organ poinformował stronę, że postępowanie zostanie zakończone w terminie do dnia [...]r.

13 Decyzja wymiarowa Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. – W. została wydana w dniu [...] r., zatem przed okresem urlopowym strony.

14 Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej zasadne jest uznanie doręczenia decyzji pierwszoinstancyjnej w dniu [...] r. po dwukrotnym awizowaniu przesyłki.

15 Termin do wniesienia odwołania upłynął 14 dnia liczonego od dnia doręczenia decyzji pierwszej instancji, tj. od dnia [...] r.

16 W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej strona nie dopełniła wymogu z art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi.

17 Przyjmując nawet, ze wyjazd na urlop mógłby stanowić "przyczynę uchybienia terminu", to zgodnie z "kartą urlopową", a także wyjaśnieniami strony złożonymi we wniosku o przywrócenie terminu, urlop trwał do dnia [...] r., a więc zakończył się w okresie umożliwiającym złożenie odwołania w ustawowym terminie. Natomiast wniosek o przywrócenie terminu został złożony dopiero w dniu [...] r.

18 W myśl art. 162 § 3 Ordynacji podatkowej, przywrócenie terminu do złożenia podania przewidzianego w § 2 (7 dni) jest niedopuszczalne.

19 Postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. przez pełnomocnika A. R. – S., który zarzucił organowi naruszenie: art. 121 § 1, art. 123 § 1, art. 127, art. 146 § 2, art. 162 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej.

20 Mając powyższe na względzie wniesiono o uchylenie skarżonego postanowienia oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego.

21 W uzasadnieniu wyjaśniono, że decyzje wymiarowe Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. – W. wpłynęły do Urzędu Pocztowego w A. w dniu [...] r. W tym czasie, A. R. –S przebywała na urlopie poza miejscem zamieszkania. Od dnia 24 lipca do 1 sierpnia - w K., a od dnia 2 sierpnia do 18 sierpnia - poza granicami kraju. Ogółem nie było jej zatem w miejscu zamieszkania 24 dni, co nie jest okresem przekraczającym zwyczajową normę urlopową. Decyzje wymiarowe zostały odesłane przez pocztę do Urzędu Skarbowego w dniu 11 sierpnia. Organ zastosował doręczenie zastępcze, nie próbując ponownie wysłać decyzji, lub w inny sposób skontaktować się ze stroną.

22 Po powrocie z urlopu, 20 sierpnia w Urzędzie Pocztowym w A. wydano skarżącej nadesłane w czasie jej urlopu pozostałe przesyłki, które nadal pozostawały na poczcie.

23 Między odesłaniem przez pocztę przesyłki do Urzędu Skarbowego, a więc między 11 a 20 sierpnia, gdy A. R. – S. po powrocie z wakacji zainteresowała się osobiście skierowanymi do niej przesyłkami, minęło zaledwie 9 dni. W tym wliczyć należy także dni biegu przesyłki między pocztą a urzędem. Oznacza to, że urząd nie dał podatniczce żadnych szans na zwykłe odebranie przesyłki, nawet mimo jej ewidentnego, potwierdzonego dowodami, zainteresowania. Odbierając korespondencję na poczcie w dniu 20 sierpnia, podatniczka zapytała urzędniczkę poczty, czy na pewno nie wpłynęła przesyłka z Urzędu Skarbowego. Uzyskała zapewnienie, że takiej przesyłki nie było oraz poinformowano ją, że dwie przesyłki zostały odesłane do nadawcy tj. do Gminy B. i do Wydziału Ksiąg Wieczystych w Ł.. Jak się później okazało, udzielono jej nieprawdziwej informacji, w wyniku czego została wprowadzona w błąd.

24 20 sierpnia skarżąca próbowała również skontaktować się telefonicznie z osobą prowadzącą jej sprawę w Urzędzie Skarbowym, aby dowiedzieć się czy decyzje w sprawie zostały już wydane. Niestety nie mogła uzyskać informacji, ponieważ osoba ta przebywała wówczas na urlopie wypoczynkowym. Uznała więc, że z uwagi na sezon urlopowy, decyzja nie została jeszcze wydana.

25 10 września podatniczka ponownie zadzwoniła do Urzędu Skarbowego. Dowiedziała się wówczas, że decyzje zostały wydane i minął już termin do złożenia odwołania.

26 Dnia [...] podatniczka wniosła odwołanie od decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu.

27 Zdaniem strony skarżącej niezachowanie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez winy podatniczki. Wyjeżdżając na urlop wypoczynkowy w okresie 24 lipca-18 sierpnia skarżąca realizowała prawo do urlopu zagwarantowane na mocy art. 66 ust. 2 Konstytucji RP. Żaden z przepisów obowiązującego prawa nie nakłada na stronę postępowania podatkowego obowiązku przebywania w miejscu zamieszkania do czasu zakończenia postępowania.

28 Także w orzecznictwie administracyjnym wskazuje się że "lipiec jest miesiącem urlopowym i skarżący miał prawo do wyjazdu na urlop, a okoliczność ta powinna zostać wzięta pod uwagę przez organy administracji publicznej podejmujące decyzje w kwestii praw i obowiązków obywateli" (wyrok WSA w Poznaniu z 14 maja 2009 r., II SA/Po 1028/08).

29 Powołując się na wyroki: NSA z dnia 24 października 1997 r., I SA/Gd oraz WSA w Poznaniu z dnia 14 maja 2009 r., II SA/Po, 1028/08 podniesiono, że zmiany adresu nie można utożsamiać z czasową nieobecnością w miejscu stałego pobytu.

30 Ponadto gdyby nawet przyjąć, że w związku z wyjazdem na urlop ciążył na podatniczce obowiązek poinformowania organu podatkowego o zmianie adresu, doręczenie decyzji zostało dokonane w sposób wadliwy. W takiej sytuacji bowiem doręczenie powinno było nastąpić na mocy art. 146 § 2 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym w razie zaniedbania obowiązku określonego w § 1, pismo uznaje się za doręczone pod dotychczasowym adresem, a organ podatkowy pozostawia pismo w aktach sprawy. Organ natomiast uczynił to w drodze doręczenia zastępczego (art. 150).

31 Zdaniem strony skarżącej obie te sytuacje nie są tożsame co do skutków doręczenia i sytuacji prawnej podatniczki. Gdyby pismo pozostawiono w aktach sprawy, podatniczka mogłaby kwestionować prawidłowość doręczenia i powoływać się wyłącznie na fakt przebywania na urlopie, do czego miała prawo. Ponieważ jednak zastosowano doręczenie zastępcze, podatniczka musi ubiegać się o przywrócenie terminu, w którym występują elementy uznaniowe, a więc jej sytuacja jest trudniejsza.

32 Nie miał tu również zastosowania obowiązek ustanowienia pełnomocnika do doręczeń, wynikający z art. 147 § 1 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z treścią tego przepisu, w razie wyjazdu za granicę na okres co najmniej 2 miesięcy, strona obowiązana jest do ustanowienia pełnomocnika do spraw doręczeń. W związku z tym, że wyjazd skarżącej za granicę trwał w okresie od 2 do 18 sierpnia, tj. 17 dni (wcześniej przebywała na urlopie w kraju), obowiązek ustanowienia pełnomocnika do doręczeń jej nie obejmował.

33 Okolicznością świadczącą o braku winy podatniczki jest także fakt, że postępowanie w jej sprawie zostało przez organ przedłużone. Gdyby organ podatkowy zakończył postępowanie w pierwotnie określonym terminie, decyzja zostałaby jej doręczona przed wyjazdem na urlop.

34 Zdaniem strony skarżącej organ błędnie określił moment ustania przyczyny uchybienia terminowi. Przeszkoda ta ustała bowiem w dniu [...] r., kiedy w trakcie rozmowy telefonicznej z pracownikiem Urzędu Skarbowego, podatniczka dowiedziała się, że decyzja została wydana, a nie w dniu powrotu z urlopu, tj. 18 sierpnia, jak twierdzi organ podatkowy.

35 Prawidłowość stanowiska podatniczki znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych (wyrok WSA w Warszawie z dnia 15 kwietnia 2004 r., III SA 2973/02, wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 28 sierpnia 2007 r., I SA/Go 589/07).

36 W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumenty zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

37 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

38 Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1296) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły prawa, i to przynajmniej w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

39 Skarga zasługuje na uwzględnienie.

40 Sąd podziela stanowisko zawarte w skardze oraz m. in. w wyroku WSA w Gliwicach z dnia 22 grudnia 2008 r., I SA/Gl 213/08, LEX nr 516488, że nie jest zmianą adresu ściśle określona krótkotrwała nieobecność adresata w miejscu określającym jego adres w tym adres dla korespondencji. Natomiast prawo do wykorzystania urlopu wypoczynkowego jest niezbywalnym prawem pracownika wynikającym zarówno z art. 66 ust. 2 Konstytucji RP (na który powołuje się strona skarżąca), jak i art. 152 Kodeksu pracy. Urlop wypoczynkowy najczęściej jest planowany z wyprzedzeniem, zgodnie z planem urlopów (co zaleca art. 163 K.p.). Zdaniem Sądu wyjazd na urlop (a taka okoliczność wystąpiła w rozpoznawanej sprawie i jest niekwestionowana przez organ podatkowy) jest przykładem krótkotrwałej nieobecności adresata. Oznacza to, że art. 146 Ordynacji podatkowej i jego konsekwencje związane z doręczaniem korespondencji nie mają tu zastosowania.

41 Zgodnie z art. 162 § 2 zd. pierwsze Ordynacji podatkowej podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi.

42 Dla rozstrzygnięcia sprawy istotne jest ustalenie czy skarżąca dochowała siedmiodniowego terminu, o którym stanowi powołany przepis.

43 W ocenie Sądu stan faktyczny sprawy nie został należycie wyjaśniony w tym zakresie.

44 Bezsporny między stronami jest fakt, że skarżąca wróciła z wyjazdu urlopowego w dniu 18 sierpnia 2010 r. Na pierwszej stronie pisma z dnia [...] r. (wniesionego do organu w dniu [...]r.), zawierającego odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia, skarżąca podała informację, że w dniu 20 sierpnia poszła na pocztę po odbiór awizowanych przesyłek. W tym samym dniu zadzwoniła również do Urzędu Skarbowego (prawdopodobnie Ł. – W.), aby dowiedzieć się o stan sprawy wymiarowej, jednak nie uzyskała żadnej konkretnej informacji, gdyż osoba prowadząca sprawę była na urlopie wypoczynkowym. Do tej okoliczności nie odniósł się w ogóle Dyrektor Izby Skarbowej. Gdyby uznać, że zdarzenie takie rzeczywiście miało miejsce, należy stwierdzić, że po powrocie z urlopu, w terminie siedmiu dni skarżąca podjęła czynności, które mieszczą się w kategoriach zachowania reguł starannego działania i w konsekwencji mogły spowodować złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w ciągu 7 dni od powrotu z urlopu - gdyby strona została właściwie poinformowana przez pracownika Urzędu Skarbowego.

45 Skoro jednak - jak twierdzi strona - nie uzyskała informacji o stanie swojej sprawy (czego nie można ocenić na obecnym etapie postępowania), nie można również jednoznacznie ustalić w jakim dniu doszło do skutecznego przezwyciężenia przeszkody uniemożliwiającej skarżącej złożenie odwołania w ustawowym terminie.

46 Brak odniesienia do tej kwestii, mającej istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, narusza zasadę zaufania do organów podatkowych, wynikającą z art. 121 Ordynacji podatkowej oraz zasadę prawdy obiektywnej (art. 122 Ordynacji podatkowej), gdyż z akt sprawy wynika, że organ nie podjął wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym.

47 Rozpoznając sprawę ponownie organ ustali czy w dniu [...] r. pracownica Urzędu Skarbowego Ł. – W., prowadząca sprawę wymiarową skarżącej, była na urlopie wypoczynkowym oraz wyjaśni – jeżeli będzie możliwe odtworzenie tego zdarzenia - czy we wskazanym dniu skarżąca dzwoniła do organu pierwszej instancji i jaką informację uzyskała od pracownika Urzędu, z którym rozmawiała i czy na tej podstawie mogła zrozumieć, że decyzja w jej sprawie nie została jeszcze wydana. Organ ustosunkuje się również do zarzutu strony podniesionego na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Ł. w dniu [...] r., że gdy zapoznawała się ze zgromadzonym materiałem dowodowym, informowała urzędniczkę prowadzącą sprawę o swoim wyjeździe na urlop. W oparciu o te ustalenia organ dokona powtórnej oceny w jakim dniu doszło do skutecznego przezwyciężenia przeszkody uniemożliwiającej skarżącej złożenie odwołania w ustawowym terminie i czy wniosek o przywrócenie terminu został złożony zgodnie z wymogiem art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej oraz ewentualnie dokona merytorycznej oceny wniosku o przywrócenie terminu.

48 Z powyższych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 200 i art. 205 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji.

49 P.Z-C.