Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 23 stycznia 2009 r., I SA/Łd 1316/08

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 23 stycznia 2009 r., I SA/Łd 1316/08

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Kowalski (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Paweł Janicki Asesor WSA Cezary Koziński Protokolant Izabela Ścieszko po rozpoznaniu w Łodzi na rozprawie w dniu 23 stycznia 2009 r. przy udziale --- sprawy ze skargi J. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn. 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. na rzecz J. K. kwotę 264 (dwieście sześćdziesiąt cztery) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie

2 Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego [...] z dnia [...] ustalającą J. K. zobowiązanie podatkowe w podatku od spadków i darowizn.

3 Organy podatkowe ustaliły następujący stan faktyczny w sprawie.

4 Postanowieniem Sądu Rejonowego dla [...] w Ł. z dnia [...] J. K. nabył spadek po matce Z. K. W skład spadku wchodzi ¾ części spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego. Postanowienie to stało się prawomocne z upływem 21 dni od dnia jego wydania. Podatnik nabycie spadku zgłosił organowi podatkowemu w dniu 27 listopada 2007 roku, a więc z uchybieniem miesięcznego terminu od dnia uprawomocnienia się postanowienia. Uchybienie terminu powoduje, że nabycie podlega opodatkowaniu i strona nie może skorzystać ze zwolnienia przewidzianego w art. 4 a ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 roku o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z 2004 roku, Nr 142, poz. 1514 ze zm.).

5 Na powyższą decyzję J. K. wniósł w dniu 8 października 2008 roku skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Podał, że był przekonany, że postanowienie Sądu uprawomocnia się po upływie 4 tygodni. Informację o dacie uprawomocnienia otrzymał tylko ustnie, po zakończeniu rozprawy. Postanowienie nie zawiera informacji o dacie uprawomocnienia się.

6 W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał argumentację zaprezentowaną uprzednio w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

7 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

8 Zaskarżona decyzja narusza prawo, w szczególności przepisy postępowania, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy ( art.145 § 1 pkt.1 lit.c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – zwanej dalej p.p.s.a – Dz.U 153 poz.1270 z późniejszymi zmianami ). Podlega zatem uchyleniu i to niezależnie od argumentów zawartych w skardze. Zgodnie bowiem z art.134 § 1 p.p.s.a sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołana podstawą prawną.

9 Zgodnie z art.4a ust.1 pkt.1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 roku o podatku od spadków i darowizn – zwanej dalej u.p.s.d ( tekst jednolity Dz.U z 2004 r. Nr.142, poz.1514 z późniejszymi zmianami ) zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, jeżeli zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego powstałego na podstawie art.6 ust.1 pkt.2-8 i ust.2, a w przypadku nabycia w drodze dziedziczenia w terminie miesiąca od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku z zastrzeżeniem ust.2 i 4.

10 Zakres niezbędnych ustaleń faktycznych zawsze wyznacza norma prawa materialnego. W niniejszej sprawie zacytowany powyżej art.4a ust.1 pkt.1 u..p.s.d. Zgodnie z art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku – Ordynacja podatkowa ( tekst jednolity Dz.U z 2005 roku, Nr.8, poz.50 z późniejszymi zmianami ) w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Przepis ten statuuje zasadę prawdy materialnej. W uproszczeniu oznacza ona, że podstawę ustaleń, których zakres każdorazowo wyznacza norma prawa materialnego, mogą stanowić jedynie zgodne z rzeczywistością fakty. Konkretyzacją zasady prawdy materialnej jest obowiązek nałożony na organy podatkowe zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego ( art.187 § 1 Ordynacji podatkowej ). W ocenie Sądu przy rozpoznaniu niniejszej sprawy organy podatkowe naruszyły właśnie te przepisy.

11 Z punktu widzenia normy prawa materialnego niezbędnym elementem stanu faktycznego w tej sprawie było ustalenie bez wątpliwości momentu uprawomocnienia się postanowienia Sądu z dnia [...] w sprawie [...]. Z powołanego wyżej przepisu art.4 a ust.1 pkt.1 u.p.s.d wynika bowiem, że warunkiem skorzystania ze zwolnienia w nim opisanego jest zgłoszenie nabycia własności rzeczy i praw majątkowych w terminie miesiąca od uprawomocnienia się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. Wskazać przy tym należy, że data wydania postanowienia ( a tylko ta nie budzi w niniejszej sprawie żadnych wątpliwości ) wcale nie determinuje w każdej sytuacji momentu jego uprawomocnienia się. Należy w tym miejscu przywołać przepisy Kodeksu Postępowania Cywilnego ( ustawa z dnia 17 listopada 1964 roku – Dz.U 43 poz.296 z późniejszymi zmianami )

12 Orzeczenie staje się prawomocne, jeśli nie przysługuje od niego środek odwoławczy ( art.363 § 1 kpc ). Postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku zapada w postępowaniu nieprocesowym, w którym orzeczenie, co do zasady zapadają w formie postanowień, także i te, które rozstrzygają sprawę, co do istoty ( art.516 i 518 kpc ). Postanowienia takie podlegają uzasadnieniu zgodnie z art.357 – na żądanie strony zgłoszone w terminie tygodniowym od dnia ogłoszenia postanowienia. Podlegają one doręczeniu ( art.517 kpc i art.357 kpc ), Od postanowień rozstrzygających sprawę, co do istoty ( a takie jest właśnie postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku ) przysługuje apelacja. Wnosi się ją do sądu, który wydał zaskarżony wyrok, w terminie dwutygodniowym od daty doręczenia stronie skarżącej wyroku ( postanowienia ) z uzasadnieniem ( art.518 i art.369 § 1 kpc ). Należy także wskazać, że nie doręcza się postanowienia uczestnikowi, który będąc obecny na posiedzeniu, po ogłoszeniu zrzekł się jego doręczenia ( art.517 kpc. )

13 Z przytoczonych powyżej przepisów wynika, że postanowienia o stwierdzenie nabycia spadku może uprawomocnić się po upływie trzech tygodni od jego ogłoszenia ( jeśli uczestnik postępowania zrzekł się doręczenia postanowienia, nie złożył wniosku o sporządzenie uzasadnienia i nie złożył apelacji ), jak i w każdym innym terminie, który można sobie wyobrazić.

14 Organ pierwszej instancji nie dokonał ustalenia, kiedy postanowienia z dnia [...] stało się prawomocne i to uchybienie dostrzegł Dyrektor Izby Skarbowej wzywając skarżącego pismem z dnia 4 sierpnia 2008 roku do przedstawienia postanowienia wraz z adnotacją o dacie jego uprawomocnienia lub zaświadczenia Sądu stwierdzającego datę uprawomocnienia się tego postanowienia. Podstawa prawną żądania były przepisy art.155 § 1, art.159 i 180 Ordynacji podatkowej ( akta administracyjne k.37 ). J. K. w wykonaniu tego wezwania przesłał Dyrektorowi odpis postanowienia, z którego jednak nie wynikało, kiedy stało się ono prawomocne, Tej istotnej informacji nie zawierało również pismo podatnika, do którego załączona była kopia postanowienia sądu ( akta administracyjna k. 41-40 ). Mimo, że inicjatywa Dyrektora, której wyrazem było wystąpienie do J. K. z wnioskiem o przedstawienie dokumentów zakończyła się porażką wydana została decyzja, będąca przedmiotem skargi do Sądu. Rozważania zawarte na karcie 2 uzasadnienia zaskarżonego aktu dotyczące daty uprawomocnienia postanowienia pozbawione są podstawy faktycznej.

15 Uchybienie treści art.122 i 187 § 1 Ordynacji podatkowej w sposób oczywisty może mieć wpływ na wynik sprawy jest, bowiem uchybieniem dotyczącym ustaleń faktycznych.

16 Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Dyrektor zwróci się do Sądu, który wydał postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku z dnia [...] w sprawie [...] o informację z jaką datą postanowienie to uprawomocniło się. Informacja uzyskana z Sądu będzie podstawą do wydania decyzji.

17 Mając na uwadze powyższe rozważania należało uchylić zaskarżoną decyzję, na podstawie art.152 p.p.s.a określono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do uprawomocnienia się wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art.200 p.p.s.a

18 J. W.