Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 9 marca 2012 r., II SA/Łd 1342/11

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 9 marca 2012 r., II SA/Łd 1342/11

Sentencja

1 Dnia 9 marca 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA Anna Stępień Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rymaszewska Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska (spr.) Protokolant asystent sędziego Agnieszka Gortych-Ratajczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 marca 2012 roku sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na rzecz adwokat B. A.-C. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy al. [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o należny podatek od towarów i usług, tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu sądowym skarżącej A. S.

Uzasadnienie

2 Decyzją z dnia [...] znak [...] Prezydent Miasta [...] na podstawie art. 104 k.p.a. oraz art. 3 pkt 2, art. 4, art. 5 ust. 1 i ust. 3, art. 6, art. 8, art. 12a, art. 14, art. 15a, art. 23 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), § 3 i 3a Uchwały Nr [...] Rady Miejskiej w Ł. z dnia [...]. w sprawie podniesienia kwot niektórych dodatków do zasiłku rodzinnego (Dziennik Urzędowy Województwa [...] z [...] Nr [...], poz.[...] ze zm.), Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2009 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. Nr 129, poz. 1058), Zarządzenia Nr [...] Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] w sprawie upoważnienia pracowników Centrum Świadczeń Socjalnych w Ł. do wydawania decyzji w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej - po rozpatrzeniu wniosku A. S. orzekł o odmowie przyznania prawa do: zasiłków rodzinnych na dzieci A. S., K. S., M. S., dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2011/2012 na dzieci A. S., K. S., M. S. oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na dziecko M. S. w okresie od 1 maja 2011r.

3 W uzasadnieniu organ wskazał, że warunkiem przyznania prawa do zasiłku rodzinnego jest spełnienie kryterium dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę, który wynika z art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych tj. kwoty 504,00 zł. Zgodnie z art. 3 pkt 2 ustawy prawo do zasiłku rodzinnego na w/w okres ustala się na podstawie dochodu uzyskanego przez rodzinę w 2009 roku. Na podstawie dołączonych dokumentów organ ustalił, że miesięczny dochód na jednego członka rodziny wynosi 587,35 zł i przekracza próg dochodowy, uprawniający do uzyskania wnioskowanych świadczeń.

4 W odwołaniu od przywołanego rozstrzygnięcia A. S. wnosiła o uchylenie decyzji i przyznanie zasiłku rodzinnego wraz z przysługującymi dodatkami, kwestionując sposób wyliczenia dochodu rodziny w 2009r. poprzez uwzględnienie dochodu nieopodatkowanego w kwocie 3 587,04 zł, która wynika z przeliczenia dochodu z gospodarstwa rolnego o pow. 1,42 ha (1,88 ha przelicz. x 159 zł x 12), gdy tymczasem faktyczny dochód za 2009r. zgodnie z umową dzierżawy z dnia 3 marca 2009r. wynosi 400 kg zboża za 1 ha, co stanowi kwotę 284 zł (1,42 ha x 4q x 50 zł). Dodatkowo wskazała, że oboje z mężem od wielu lat są inwalidami z uwagi na niepełnosprawność psychiczną.

5 Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz.856 ze zm.), art. 6 ust. 1 i ust. 2, art.8, art. 5 ust. 1 i ust. 3, art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz.992 ze zm.), utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

6 W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy, przytoczywszy treść wspomnianych wyżej przepisów podkreślił, że dochód rodziny A. S. za 2009 r. został ustalony w oparciu o zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia 22 września 2010 r. o dochodzie A. S. w kwocie 9724,21 zł. netto oraz małżonka M. S. w kwocie 21929,64 zł. netto, jak również w oparciu o oświadczenie – A. S. z dnia 25 maja 2011r. o wysokości dochodu niepodlegającego opodatkowaniu, który został uzyskany z tytułu dochodu z gospodarstwa rolnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy w kwocie 3587,04 zł. netto (obliczony na podstawie zaświadczenia Urzędu Gminnego w R. w wyniku pomnożenia powierzchni przeliczeniowej gospodarstwa rolnego 1,88 ha (przeliczeniowego) przez kwotę 159,00 zł. miesięcznego dochodu z ha x 12 = 3587,04 zł. W przeliczeniu na członka rodziny dochód ten stanowi kwotę 587,35 zł. a kwota ta przekracza kwotę 504,00 zł. uprawniającą rodzinę do zasiłku rodzinnego o 83,35 zł. (587,35 zł. - 504,00 zł.). Kwota ta jest wyższa od kwoty najniższego zasiłku rodzinnego przysługującego w okresie na który jest ustalany, czyli od kwoty 68,00 zł. zgodnie z treścią art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych), zatem nie jest spełniona przesłanka do uzyskania prawa do świadczeń rodzinnych w okresie zasiłkowym 2010/2011.

7 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. stwierdziło, iż wniosek został rozpatrzony zgodnie ze zgromadzonym materiałem dowodowym i z uwzględnieniem stanu faktycznego mającego miejsce na dzień wydania decyzji. Nadto organ zaznaczył, że przyznanie świadczeń wynikających z ustawy o świadczeniach rodzinnych nie jest pozostawione uznaniu organów administracji, lecz rozstrzyga się o nich w oparciu o kryteria przewidziane w tejże ustawie. Wyrażając zrozumienie dla trudnej sytuacji materialnej strony Kolegium zaakcentowało jednak, że decydujące znaczenie w sprawie ma wynik obliczeń matematycznych, który nie stwarza możliwości uwzględnienia innych okoliczności np. sytuacji życiowej strony zwłaszcza, że organ stosujący prawo nie dokonuje oceny słuszności rozstrzygnięć podejmowanych przez ustawodawcę.

8 Odnosząc się do zarzutu zawartego w odwołaniu od zaskarżonej decyzji, iż przekroczenie ustawowego kryterium dochodowego określonego w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w sytuacji, gdy został naliczony dochód z gospodarstwa rolnego, nie pokrywa się w odczuciu odwołującej się z faktycznie uzyskiwanym dochodem, ponieważ grunty rolne są w dzierżawie, Kolegium zaznaczyło, że z załączonej do akt sprawy kserokopii umowy dzierżawy gruntów rolnych wynika, iż umowa ta spełnia wymogi pozytywne do zastosowania artykułu 8a powołanej powyżej ustawy, czyli wliczenia do dochodu z powierzchni gospodarstwa rolnego stanowiącego podstawę wymiaru podatku rolnego obszarów rolnych oddanych w dzierżawę.

9 W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi A. S. wniosła w istocie o uchylenie wydanych w sprawie decyzji, powtarzając w zasadzie zarzuty z odwołania od decyzji organu I instancji akcentując, że organ odwoławczy nie uwzględnił zarzutów zawartych w odwołaniu, w szczególności dotyczących błędów popełnionych przy wyliczaniu dochodu rodziny uzyskanego w 2009r. poprzez nie uwzględnienie w zaskarżonej decyzji dochodu wynikającego z umowy dzierżawy gospodarstwa rolnego w sytuacji gdy dochód ten faktycznie stanowił kwotę 284,00 zł nie zaś, jak przyjęły to organy, kwotę 3587,04 zł. Skarżąca zaznaczyła również, że z uwagi na stan zdrowia zmuszona była oddać ziemię w dzierżawę, nie mogła uprawiać gospodarstwa a więc i osiągać wyliczonych dla rolników dochodów. Akcentowała swoją trudną sytuację materialną i rodzinną.

10 Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w kwestionowanej decyzji.

11 Na rozprawie w dniu 9 marca 2011r. pełnomocnik skarżącej ustanowiony z urzędu popierał skargę i wnosił o zasądzenie kosztów postępowania.

12 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

13 Skarga nie jest zasadna.

14 Przede wszystkim wyjaśnić należy, że w myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych przy czym, zgodnie z § 2 tego artykułu kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Analogiczne unormowanie zawarte zostało w przepisie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zatem zmienić zaskarżonej decyzji.

15 Uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji następuje wówczas, gdy sąd stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy ( art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.); naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego ( lit. b ); albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy ( lit. c ). W przeciwnym wypadku, stosownie do treści art. 151 p.p.s.a., skargę należy oddalić.

16 W ocenie sądu, przy wydaniu kwestionowanej decyzji nie doszło do naruszenia przepisów, które w myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., skutkować winno jej uchyleniem.

17 Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] odmawiającą A. S. świadczeń rodzinnych w formie zasiłków rodzinnych i dodatków do zasiłków rodzinnych z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na dzieci A. S., K. S., M. S. a także dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na dziecko M. S. w okresie od 1 maja 2011r.

18 Podstawę prawną rozstrzygnięcia organów stanowią przepisy art. 5 ust. 1, 3, 8, 8 a i ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r., Nr 139, poz. 992 ze zm.). W myśl art. 5 ust. 1 powołanej ustawy zasiłek rodzinny przysługuje osobom wymienionym w art. 4 ust. 2 tej ustawy, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 504,00 zł. Z kolei dochód rodziny w myśl definicji zawartej w art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, to przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. W przedmiotowej sprawie organ prawidłowo przyjął, że rokiem kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy jest rok 2009, skoro wniosek wpłynął 25 maja 2011r.( art. 24 ust. 1 i 2 w/w ustawy), a stosownie do art. 3 pkt 10 wskazanej ustawy, okres zasiłkowy to okres od dnia 1 listopada do dnia 31 października następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych.

19 Okoliczności faktyczne przedmiotowej sprawy nie budzą wątpliwości. Organ wyjaśnił niezbędne dla rozstrzygnięcia okoliczności. W rodzinie skarżącej A. S., poza nią samą pozostaje mąż M. S. oraz małoletnie dzieci: A. S., K. S., M. S.. Dokumenty zgromadzone w aktach sprawy potwierdzają ustalenia organu, że w 2009r. A. S. uzyskała dochód podlegający opodatkowaniu w kwocie 9724,21 zł. zaś jej małżonek M. S. w kwocie 21929,64 zł. Z akt sprawy wynika i niespornym jest, że w dniu 3 marca 2009r. A. S. stała się właścicielką gospodarstwa rolnego o pow. 1,42ha(1,88 ha przeliczeniowego) i tegoż samego dnia wydzierżawiła te grunty na okres 10 lat.

20 Zgodnie z powołanym wyżej art. 5 ust. 8 i 8a ustawy w przypadku, gdy rodzina lub osoba ucząca się utrzymuje się z gospodarstwa rolnego przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 1/12 dochodu ogłaszanego corocznie w drodze obwieszczenia przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym. Ustalając dochód rodziny uzyskany z gospodarstwa rolnego, do powierzchni gospodarstwa stanowiącego podstawę wymiaru podatku rolnego wlicza się obszary rolne oddane w dzierżawę z wyjątkiem:

21 1) oddanej w dzierżawę, na podstawie umowy dzierżawy zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, części lub całości znajdującego się w posiadaniu rodziny gospodarstwa rolnego;

22 2) gospodarstwa rolnego wniesionego do użytkowania przez rolniczą spółdzielnię produkcyjną;

23 3) gospodarstwa rolnego oddanego w dzierżawę w związku z pobieraniem renty określonej w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich.

24 Podstawę odmowy przyznania świadczeń rodzinnych w przedmiotowej sprawie, a tym samym kwestię sporną, stanowi ustalenie przez organy, że dochód rodziny w przeliczeniu na osobę przekracza kwotę wymienioną w art. 5 ust. 1 i 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a to z uwagi na zsumowanie dochodów uzyskiwanych przez rodzinę z gospodarstwa rolnego oraz pozarolniczych ( art. 5 ust. 9 ), przy przyjęciu przez organy dochodu z gospodarstwa rolnego wedle reguły przewidzianej w art. 5 ust. 8 wymienionej ustawy. Wbrew stanowisku skarżącej, odwołującej się do faktycznie uzyskiwanego ekwiwalentu z dzierżawy, organ co do zasady prawidłowo oparł się na sposobie wyliczania dochodu z gospodarstwa rolnego przewidzianego w przywołanym art. 5 ust. 8. Zaznaczyć przy tym należy, iż w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd, że ustawodawca w przepisach o świadczeniach rodzinnych przyjął domniemanie, iż z gospodarstwa rolnego uzyskuje się dochód, niezależnie od tego, czy się na nim pracuje, czy się je wydzierżawia ( por. wyrok NSA z dnia 14 grudnia 2007r., sygn. akt I OSK 321/07, dostępny Lex nr 401679 ). W myśl art. 5 ust. 8 a pkt 1 ustawy o

25 świadczeniach rodzinnych, ustalając dochód rodziny uzyskany z gospodarstwa rolnego, do powierzchni gospodarstwa stanowiącego podstawę wymiaru podatku rolnego wlicza się obszary rolne oddane w dzierżawę, z wyjątkiem oddanej w dzierżawę, na podstawie umowy dzierżawy zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, części lub całości znajdującego się w posiadaniu rodziny gospodarstwa rolnego. Przyjmuje się przy tym, że umowa dzierżawy zawarta stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników to taka, która jest zawierana wyłącznie pomiędzy podmiotami wymienionymi w tych przepisach ( art. 28 ust. 4 ), w świetle których wydzierżawiającym zawsze pozostaje emeryt lub rencista rolniczy, dlatego że wypłata emerytury lub renty rolniczej ulega zawieszeniu, jeżeli emeryt lub rencista prowadzi działalność rolniczą ( art. 28 ust. 1), natomiast zawarcie przez emeryta lub rencistę umowy dzierżawy pozwala na uznanie, iż zaprzestał tej działalności (art. 28 ust. 4) (por. wyrok NSA z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt I OSK 603/06, dostępny Lex nr 320063 ). Słusznie więc organ przyjął, iż umowa dzierżawy zawarta przez skarżącą spełnia przesłankę pozytywną zapisaną w art. 5 ust. 8 a, nie spełnia zaś zasadniczej przesłanki wymienionej art. 5 ust. 8 a pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych a tym samym brak jest podstaw dla stosowania wyłączenia przewidzianego w omawianym przepisie, niezależnie od trudnej sytuacji skarżącej czy też jej poczucia krzywdy.

26 Stosownie do art. 5 ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych, dochód z gospodarstwa rolnego wylicza się ryczałtowo według hektarów przeliczeniowych i takiego też wyliczenia zgodnie z powołanymi wyżej przepisami organ dokonał, uwzględniając 1,88 ha przeliczeniowego x 159 zł przeciętnego miesięcznego dochodu z gospodarstwa x 12 miesięcy = 3587,04 zł. I choć zdaniem sądu zastosowanie przelicznika 12 miesięcy nie jest w okolicznościach przedmiotowej sprawy właściwe, bowiem skarżąca nabyła gospodarstwo rolne dopiero w marcu 2009r., to jednak nie ma to wpływu na wynik sprawy, co obrazuje poniższe wyliczenie: dochód z gospodarstwa 1,88 ha x 159 zł x 10 miesięcy = 2989,20 zł + 9724,21zł (dochód A. S.) + 21929,64 zł (dochód M. S.) łącznie dochód rodziny 34 643,05 zł, co daje miesięczny dochód na członka rodziny w kwocie 577,38 zł (34 643,05 zł : 12 miesięcy : 5 osób). Wskazana kwota przekracza kryterium dochodowe 504 zł a różnica (577,38 zł - 504 zł = 73,38 zł) przekracza również najniższy zasiłek rodzinny wymieniony w art. 5 ust. 3 ustawy tj. 68 zł.

27 Dla porządku wskazać należy również, iż przyjęta dla wyliczeń kwota 159 zł wynika z Obwieszczenia Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 22 września 2010r. w sprawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w 2009r. ( M.P. z 2010r. Nr 68, poz.858 ), gdzie wskazano, że tenże dochód wyniósł 1 908 zł.

28 Mając na uwadze powyższe motywy, nie podzielając argumentacji skargi, w szczególności co do proponowanego przez stronę sposobu wyliczenia dochodu, należało zdaniem sądu oddalić skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

29 O zwrocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej sąd orzekł jak w punkcie drugim wyroku, na mocy art. 250 p.p.s.a. przy zastosowaniu § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c w związku z § 19 ust. 1, § 20 i § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenie przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).

30 n.k.