Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 23 października 2014 r., III SA/Łd 584/14

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 23 października 2014 r., III SA/Łd 584/14

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Furmanek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Protokolant asystent sędziego Anna Dębowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2014 r. sprawy ze skargi J. K. na postanowienie Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] r. o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania; 2. przyznaje adwokat D. K. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. N., kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych obejmującą podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu skarżącemu J.K. i nakazuje wypłacić powyższą kwotę adwokat D. K. z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.

Uzasadnienie

2 III SA/Łd 584/14

3 Uzasadnienie

4 Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. Rektor Uniwersytetu [...], działając na podstawie art. 58 i art. 59 k.p.a. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dziekana Wydziału [...] Uniwersytetu [...] z dnia [...] r.

5 Z załączonych akt administracyjnych wynika, że decyzjami z dnia [...] r. Dziekana [...] Uniwersytetu [...] orzekł o odmowie udzielenia zgody na warunkowe zaliczenie 4 semestru studiów: drugiego stopnia niestacjonarnych na kierunku finanse i rachunkowość oraz orzekł o skreśleniu z listy studentów 4 semestru studiów drugiego stopnia niestacjonarnych na kierunku finanse i rachunkowość J. K. z powodu stwierdzenia braku postępów nauce.

6 Przesyłka zawierająca wskazane powyżej decyzje została wysłana na adres skarżącego "J. K., [...] P.[...]" i z uwagi na brak osobistego odbioru przesyłki przez adresata - uznana została przez organ za doręczoną w trybie art. 44 k.p.a.

7 W dniu 3 lutego 2014 r. J. K. wniósł do Rektora Uniwersytetu [...] odwołanie od przedmiotowych decyzji.

8 Postanowieniem z dnia [...] r. Retor Uniwersytetu [...] stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania z uwagi na wniesienie ich po terminie.

9 Następnie, J. K., pismem z dnia 18 marca 2014 r. złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Retora Uniwersytetu [...] z dnia [...] r.

10 W uzasadnieniu wniosku wskazał, że w dniu 23 stycznia 2014 r. otrzymał obie decyzje korespondencją mailową z Dziekanatu U[...] i wtedy dowiedział się o fakcie ich wydania. Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu wskazał, że w okresie od 01.11.2013 do daty składania niniejszego wniosku przebywał pod innym adresem zamieszkania w związku z podjęcie zatrudniania (w Ł.) i w związku z tym nie mógł odebrać korespondencji.

11 W tym stanie faktycznym Rektor Uniwersytetu [...] wydał w dniu 22 maja 2014 r. zaskarżone postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dziekana Wydziału [...] Uniwersytetu[...] z dnia [...] r. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ opisał zasady doręczania pism w toku postępowania administracyjnego. Wskazał szczegółowo na okoliczności w jakich doszło do doręczenia spornych decyzji organu I instancji. Rektor stwierdził, że organ I instancji zaskarżone decyzje z dnia[...] r. zostały prawidłowo doręczone w trybie art. 44 k.p.a. w dniu 2 grudnia 2013 r. Z dokumentacji sprawy wynikało bowiem, iż wobec niezastania J. K. pod adresem: P. [...], [...] P. korespondencję zawierającą przedmiotowe decyzje złożono w Urzędzie Pocztowym, pozostawiając adresatowi pierwsze awizo w dniu 18 listopada 2013 r. oraz powtórne awizo w dniu 26 listopada 2013 r. Jak podniósł organ, stosowne adnotacje znajdują się na zwróconej korespondencji.

12 W tej sytuacji, jak skonstatował Rektor, termin na wniesienie odwołania, który zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a., wynosi 14 dni, upływał w dniu 16 grudnia 2013 r. Ponieważ odwołania zostały złożone przez skarżącego w dniu 3 lutego 2014 r., to zdaniem Rektora, doszło do uchybienia terminowi do ich wniesienia i zasadnym było stwierdzenie – w drodze postanowienia – uchybienia terminu.

13 W dalszej części uzasadnienia Rektor odniósł się do kwestii spełnienia przesłanek złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W ocenie Rektora J. K. nie spełnił dwóch z czterech warunków skutecznego wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, tj. warunku uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego oraz warunku zachowania siedmiodniowego terminu na złożenie wniosku, liczonego od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi.

14 W tym kontekście odnosząc się do argumentacji skarżącego, że przebywał w związku z podjęciem zatrudnienia w innym mieście i nie mógł odebrać korespondencji organ stwierdził, że sam fakt przebywania poza miejscem zamieszkania nie stanowi okoliczności wyłączającej winę w uchybieniu terminu ani okoliczność uzasadniającej, że doręczenie decyzji nie było skuteczne. Organ podnosił, wskazując na art. 41 k.p.a., że obowiązkiem skarżącego było poinformowanie organu o zmianie miejsca zamieszkania, względnie zmianie adresu do doręczeń. Fakt natomiast nie wykonania powyższych czynności przesądza o zawinieniu w uchybieniu terminu do dokonania czynności.

15 W ocenie Rektora doszło także do uchybienia terminowi do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Zdaniem organu, wobec przyjęcia, iż przyczyna uchybienia terminowi ustała w dniu 3 lutego 2014 r. (w dniu sporządzenia i złożenia w Dziekanacie U[...] odwołania od decyzji z[...] r.), to wniosek o przywrócenie terminu należało wnieść jednocześnie ze złożeniem odwołania. Tymczasem wniosek taki strona sformułowała dopiero w dniu 18 marca 2014 r.

16 Na postanowienie organu odwoławczego skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożył J. K. W uzasadnieniu skargi wskazał na brak możliwości terminowego wniesienia odwołania od decyzji z [...] r. w związku z faktem czasowego zamieszkiwania poza miejscem zameldowania i niezapoznanie się w terminie z tymi decyzjami.

17 W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...], podtrzymując w pełni swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu, wniósł o oddalenie skargi.

18 Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi pełnomocnik skarżącego popierał skargę i wnosił o przyznanie kosztów pomocy udzielonej skarżącemu z urzędu, oświadczając, iż koszty te nie zostały opłacone w całości ani w części.

19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

20 Skarga zasługuje na uwzględnienie.

21 Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

22 Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

23 1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

24 a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

25 b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

26 c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

27 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

28 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

29 Z wymienionych przepisów wynika, że sąd badając legalność zaskarżonej decyzji (postanowienia) ocenia, czy jest ona zgodna z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Zaznaczyć jednocześnie należy, że zgodnie z art. 134 ustawy p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując, w tak zakreślonych granicach, oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia Sąd stwierdził, że zostało ono wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

30 Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest postanowienie Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

31 Zaskarżone postanowienie wydano na skutek wniosku strony o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dziekana Wydziału[...] Uniwersytetu [...] z dnia [...] r.

32 Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Uchybiony termin do dokonania czynności należy przywrócić, jeśli łącznie zostaną spełnione określone przesłanki, a mianowicie: strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu; wniosek ten zostanie wniesiony w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi; jednocześnie z wnioskiem zostanie dopełniona czynność, dla której określony był termin; we wniosku zostaną uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu oraz powstaną ujemne dla strony skutki w zakresie postępowania.

33 W okolicznościach niniejszej sprawy podstawowe znaczenie dla rozpoznania i rozstrzygnięcia złożonego przez skarżącego wniosku o przywrócenie terminu ma jednak w pierwszej kolejności ustalenie, czy i ewentualnie w jakiej dacie doszło do skutecznego doręczenia stronie skarżącej decyzji organu I instancji. Dopiero bowiem ustalenie tej okoliczności pozwoli ocenić, czy wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania był w ogóle uzasadniony. Kluczowym zatem zagadnieniem w niniejszej sprawie jest kwestia prawidłowości doręczenia skarżącemu decyzji z[...] r. w trybie art. 44 k.p.a.

34 Powołując się na treść art. 44 § 4 k.p.a., organ przyjmuje w swoim rozstrzygnięciu, że doręczenie skarżącemu decyzji nastąpiło w trybie zastępczym z upływem 14 dniowego terminu od dnia złożenia przesyłki w placówce pocztowej (pierwsze awizo w dniu 18 listopada 2013 r. oraz powtórne awizo w dniu 26 listopada 2013 r.), a zatem doręczenie zastępcze zostało dokonane – zdaniem organu - 2 grudnia 2013 r. W związku z powyższym czternastodniowy termin do złożenia odwołania upłynął w niniejszej sprawie 16 grudnia 2013 r.

35 W ocenie Sądu, stanowisko organu, że decyzje z [...] r. zostały skarżącemu skutecznie doręczone w trybie art. 44 k.p.a. nie może być uznane za prawidłowe w świetle zgromadzonego materiału dowodowego.

36 W tym miejscu wyjaśnić należy, iż przepisy k.p.a. przewidują kilka form doręczania pism osobom fizycznym, przy czym doręczyciel w pierwszej kolejności powinien podjąć próbę doręczenia do rąk adresata (art. 42), a następnie doręczenia zastępczego (art. 43).

37 Bezskuteczność doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i art. 43 k.p.a., otwiera dopiero możliwość dokonania doręczenia w trybie art. 44 k.p.a. Drugą przesłanką skuteczności doręczenia określonego w art. 44 § 1 k.p.a., jest przechowywanie pisma przez okres 14 dni w placówce operatora pocztowego (gdy pismo doręczane jest przez tego operatora). Kolejną przesłanką dla uznania prawidłowości doręczenia (art. 44 § 2 k.p.a.) jest umieszczenie zawiadomienia o pozostawieniu pisma wraz informacją o możliwości jego odbioru w terminie 7 dni w placówce operatora pocztowego. Przy czym przepis ten ustanawia wiążącą doręczyciela kolejność miejsc, w których należy umieścić zawiadomienie (1. oddawczej skrzynce pocztowej; 2. na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w których adresat wykonuje swoje czynności zawodowe; 3. w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata).

38 Zgodnie z dyspozycją art. 44 § 3 k.p.a. – w przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż 14 dni od daty pierwszego zawiadomienia.

39 W świetle ugruntowanego orzecznictwa, samo umieszczenie na kopercie zawierającej przesyłkę lub na dowodzie potwierdzającym doręczenie pisma – pieczęci operatora pocztowego i daty czy wzmianki o awizowaniu przesyłki, nie może być wystarczające do przyjęcia, że spełnione zostały przesłanki doręczenia ustanowione w art. 44 k.p.a. Bezwarunkowo konieczna jest adnotacja doręczyciela, że zawiadomił adresata o przesyłce w sposób przewidziany prawem (por. m.in.: wyrok SN z dnia 22 lutego 2001 r., sygn. akt III RN 70/00; wyrok NSA z dnia 17 grudnia 2008 r., sygn. akt II OSK 523/07; postanowienie NSA z dnia 23 kwietnia 2009 r., sygn. akt I OSK 405/09; postanowienie NSA z dnia 24 czerwca 2009 r., sygn. akt I OZ 642/09; postanowienie NSA z dnia 9 lutego 2010 r., sygn. akt II GSK 1087/09; postanowienie NSA z dnia 14 czerwca 2011 r., sygn. akt I OSK 935/11; wyrok NSA z dnia 22 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2329/10; wyrok NSA z dnia 19 czerwca 2013 r., sygn. akt I OSK 406/13).

40 W przypadku wadliwego doręczenia pisma, brak jest podstaw do przyjęcia domniemania doręczenia i łączenia z wadliwym doręczeniem skutków prawnych, jakie można wywodzić jedynie ze skutecznego doręczenia decyzji stronie.

41 Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, należy ocenić prawidłowość (skuteczność) doręczenia J. K. decyzji Dziekana Wydziału [...]Uniwersytetu[...] z dnia [...] r.

42 Na kopercie zawierającej ową przesyłkę widnieją adnotacje doręczyciela: "Awizowano dnia 18.11.2013 dom zamknięty" oraz "Aw. powt. 26.11.2013". Dokument doręczenia nie zawiera natomiast jakiejkolwiek wzmianki, że niemożliwe było doręczenie przesyłki w sposób wskazany w art. 42 i art. 43. Nie ma również adnotacji doręczyciela czyniącej zadość wymogom przewidzianym w art. 44 § 2 i § 3 k.p.a., bowiem nie odnotowano czy i gdzie zamieszczono zawiadomienie zawierające informację o możliwości odbioru przesyłki w określonym terminie, w konkretnej placówce pocztowej.

43 W tych okolicznościach, nie można przyjąć fikcji doręczenia rzeczonej decyzji pierwszoinstancyjnej z dnia [...] r. Błędne jest w tym zakresie stanowisko organu, który stwierdził w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że decyzja została doręczona stronie w trybie art. 44 k.p.a. w dniu 2 grudnia 2013 r. Konsekwencją takiego stanowiska jest uznanie, iż organ nie miał podstaw do oceny, że w sprawie doszło do uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, gdyż w przypadku niedoręczenia stronie decyzji nie mógł upłynąć termin do jego wniesienia, o którym mowa w art. 129 § 2 k.p.a. Doszło zatem do naruszenia w sprawie art. 134 k.p.a. w związku z art. 44 § 4 k.p.a. przez przyjęcie, że decyzja organu I instancji została skarżącemu doręczona i w konsekwencji uchybił on terminowi do wniesienia odwołania.

44 Tym samym wniosek skarżącego o przewrócenie terminu do wniesienia odwołania uznać należało za bezzasadny, skoro nie rozpoczął się w ogóle bieg terminu do wniesienia odwołania wobec ustalenia, iż decyzja z [...] r. nie została prawidłowo doręczona, a co za tym idzie nie weszła do obiegu prawnego.

45 Z tych też względów zasadne było uchylenie zaskarżonego postanowienia Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] r. o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz postanowienia Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] r., skoro – jak ustalono – w ogóle nie weszła ona do obiegu prawnego.

46 Reasumując sąd uznał, iż skarga jest uzasadniona. Organ odwoławczy błędnie uznał, iż decyzja organu I instancji została skutecznie doręczona skarżącemu. Organ administracji naruszył zatem przepisy art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 44 § 1-4 k.p.a.

47 W ramach ponownie przeprowadzanego postępowania administracyjnego ocenie organu powinna podlegać prawidłowość doręczenia decyzji, która to kwestia nie została prawidłowo wyjaśniona.

48 Mając na uwadze powyższe ustalenia, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c.) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienia Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania (pkt 1 sentencji wyroku).

49 O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu orzeczono w pkt 2 sentencji wyroku zgodnie z art. 250 powyższej ustawy oraz § 19 pkt 1 w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 c oraz § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tj. Dz. U. z 2013 r., poz. 461).

50 k.p.