Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 8 sierpnia 2019 r., I SA/Kr 643/19

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 8 sierpnia 2019 r., I SA/Kr 643/19

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Grażyna Firek Sędzia: WSA Inga Gołowska (spr.) Sędzia: WSA Wiesław Kuśnierz Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Boczkowska po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi M. M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia 15 marca 2019 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wydania zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. na rzecz skarżącej koszty postępowania w kwocie [...]zł ([...] złotych).

Uzasadnienie

2 I.

3 Zaskarżonym postanowieniem z 15 marca 2019r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. po rozpoznaniu zażalenia M. M. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. T. z 28 listopada 2018r. nr [...] odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie wydania zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych, działając na podstawie art. 138§1 pkt 1, art. 144 w zw z art. 61a ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U z 2018r. poz. 2096 ze zm. dalej-K.p.a.) oraz art. 17, art. 18 ustawy z 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U z 2018r. poz. 1314 ze zm. dalej-u.p.e.a)-utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

4 Postanowienie wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

5 Naczelnik Urzędu Skarbowego w N. T. jako organ egzekucyjny w dniu 14 marca 2018r. przeprowadził egzekucję z majątku M. M., pierwszą publiczną licytację nieruchomości stanowiącej działkę o nr ewid[...] o pow. 0,0628 ha położonej w N. T., KW nr [...] Egzekucję przeprowadzono na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] wystawionego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. T.. Po złożeniu przez nabywcę ceny nabycia ([...] zł) w dniu 27 kwietnia 2018r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w N. T. wydał postanowienie o przyznaniu własności tej nieruchomości, które stało się ostateczne z dniem 15 maja 2018r.

6 Postanowieniem z 9 sierpnia 2018r. nr [...] organ dokonał planu podziału kwoty uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości. Skarżąca złożyła zażalenie na to postanowienie (które było przedmiotem odrębnego postępowania) oraz pismem z 15 listopada 2018r. zwróciła się z wnioskiem o wydanie zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych.

7 Organ postanowieniem z 28 listopada 2018r. nr [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wydania zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych z uwagi na jego bezprzedmiotowość.

8 W zażaleniu na to postanowienie, skarżąca zarzuciła naruszenie:

9 1.naruszenie prawa materialnego art. 64c§6a pkt 1 lit. a u.p.e.a. poprzez jego błędną wykładnię polegająca na przyjęciu, że z literalnego brzemienia przepisu wynika, że zawiadomienie o kosztach egzekucyjnych może zostać wydane dopiero po zakończeniu egzekucji,

10 2.naruszenie prawa procesowego a to art. 10 K.p.a. poprzez pozbawienie skarżącej prawa do czynnego udziału w postępowaniu na skutek odmowy sporządzenia zawiadomienia o kosztach postępowania i zamknięcia jej tym samym drogi do zaskarżenia decyzji dotyczących jej praw majątkowych na etapie gdy zaskarżenie tej decyzji może mieć realny wpływ na wysokość zobowiązania,

11 3.naruszenie przepisów postępowania a to art. 9 K.p.a. zasady należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogło mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania poprzez brak zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych.

12 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. w pisemnych motywach zaskarżonego postanowienia wskazał, że zgodnie z art. 61a§1 K.p.a. gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Z informacji uzyskanej od organu egzekucji wynika, że postępowanie egzekucyjne prowadzone do majątku zobowiązanej nie zostało jeszcze zakończone. Do czasu zakończenia postępowania egzekucyjnego nie rozpoczął bieg 6 miesięczny o którym mowa w art. 64c§6a u.p.e.a. Kosztów egzekucyjnych nie da się oznaczyć z góry i przewidzieć zarówno zdarzeń faktycznych jak i prawnych mających wpływ na ich wysokość i zasadę ponoszenia (art. 64c§6a u.p.e.a.). Przed otwarciem tego terminu wniosek zobowiązanej jest przedwczesny i nie może być przedmiotem rozpoznania. Ustosunkowując się do pozostałych zarzutów organ II instancji nie podzielił ich. Wskazał również, iż zarzuty sformułowane w zażaleniu zmierzają w istocie do zakwestionowania wysokości kosztów egzekucyjnych a te mogą być analizowane jedynie w ewentualnym postępowaniu w sprawie określenia wysokości kosztów egzekucyjnych.

13 II.

14 W skardze na powyższe postanowienie, M. M. zarzuciła naruszenie:

15 I.przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia a to art. 64c§6a pkt 1 lit. a u.p.e.a. w zw z art. 2 Konstytucji w zw z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji poprzez błędną ich wykładnię o charakterze rozszerzającym polegającą na przyjęciu, że z literalnego brzemienia przepisu wynika, że zawiadomienie o kosztach egzekucyjnych może zostać wydane dopiero po zakończeniu egzekucji w całości podczas gdy przepis stanowi jedynie p przypadku ,,wyegzekwowania obowiązku w egzekucji z nieruchomości" nie określając czy wyegzekwowanie ma nastąpić w całości czy w części

16 II. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia a to:

17 1.prawa procesowego a to art. 10 K.p.a. w zw z art. 45 Konstytucji oraz art. 51 ust. 3 Konstytucji poprzez pozbawienie skarżącej prawa do czynnego udziału w postępowaniu na skutek odmowy sporządzenia zawiadomienia o kosztach postępowania i zamknięcia jej tym samym drogi do zaskarżenia decyzji dotyczącej jej praw majątkowych na etapie gdy zaskarżenie tej decyzji może mieć realny wpływ na wysokość jej zobowiązań,

18 2.przepisów postępowania a to art. 9 K.p.a. i art. 8 K.p.a w zw z art. 18 u.p.e.a to jest zasady należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego poprzez brak zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych oraz prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do władzy publicznej w szczególności przez niedokładne zbadanie okoliczności sprawy oraz nieuwzględnienie w decyzji słusznego interesu strony,

19 3.art. 61a §1 K.p.a. w zw z art. 64c§6a pkt 1 lit. a u.p.e.a. w zw z art. 64c§7 u.p.e.a. w zw z art. 15 K.p.a. w zw z art. 78 Konstytucji poprzez nieuzasadnioną odmowę wydania zawiadomienia o kosztach postępowania egzekucyjnego co w rezultacie uniemożliwia skarżącej złożenie wniosku o wydanie postanowieni w sprawie kosztów na zasadzie art. 64c§7 u.p.e.a. a tym samym pozbawia skarżącą możliwości zaskarżenia naliczonej ich wysokości.

20 Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowieni w całości o nierozpoznawanie sprawy w trybie uproszczonym i rozpoznanie jej na rozprawie i zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego z opłatą skarbową od pełnomocnictwa w wysokości [...] zł.

21 Uzasadniając skargę jej autor przypomniał dotychczasowy przebieg postępowania wskazując, że interpretacja przepisów którą przyjął organ jest wadliwa bowiem przy założeniu , że osoba wobec której prowadzona jest egzekucja z majątku posiada zobowiązania, których zaspokojenie w całości rozciąga się w czasie, prowadzi to do sytuacji, że osoba taka ma zablokowaną możliwość dowiedzenia się o wysokości poszczególnych wydatków egzekucyjnych mimo, że już je poniosła. Jeżeli egzekucja dotyczy kilku nieruchomości to powstaje pytanie od uostatecznienia się którego postanowienia o przyznaniu własności rozpoczyna bieg 6-miesięczny termin. Przyjęcie wykładni organu prowadzi do braku możliwości weryfikacji kosztów egzekucyjnych. Art. 64c§6a pkt 1 lit. a u.p.e.a. nie stanowi w żadnym miejscu o ,,zakończeniu egzekucji". Koszty są naliczane przy każdej czynności. W postępowaniu egzekucyjnym powinna być jawność by zobowiązany zaznajomił się z kosztami. Sposób obliczania wskazanych w planie podziału kwot stanowi zbiór danych do którego skarżąca powinna mieć bezwzględny dostęp gdy go nie ma to organ jest w stanie powiedzieć jak te kwoty zostały wyliczone. W aktach nie ma takiej informacji. Skarżąca powinna mieć możliwość weryfikacji czy koszty przez nią poniesione nie sa wynikiem nieprawidłowego działania organu. Organ naliczył koszty w wysokości 73% ceny uzyskanej ze sprzedaży powstaje wątpliwość co do tego czy już na etapie przed podjęciem czynności nie było wiadome, że pobrane opłaty w części bliskiej całości uzyskanej kwoty skonsumują kwotę uzyskana ze sprzedaży. Organ naruszył zasadę proporcjonalności. Pełnomocnik skarżącej zna stanowisko doktryny i sądów administracyjnych ale nie znalazł orzeczenia, które dotyczyło by egzekucji z nieruchomości a nadto nie godzi się na taką wykładnię. Organ rozpoznając zażalenie nie ustosunkował się do zarzutów.

22 Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w sprawie.

III.

23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

24 Stosownie do art. 3§1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U z 2018r. poz. 1302 ze zm. dalej-p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przepis art. 3§2 pkt 3 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu.

25 W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134§1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Na podstawie art. 135 p.p.s.a. Sąd, podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

26 Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145§1 pkt. 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145§1 pkt. 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145§1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145§1 pkt. 2 p.p.s.a.).

27 Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

28 Kierując się powyższymi kryteriami Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

29 W punkcie wyjścia należy przypomnieć, że zgodnie z art. 61a§1 K.p.a., gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

30 Zwrot "nie może być wszczęte" należy odnieść przede wszystkim do sytuacji, gdy wszczęciu postępowania sprzeciwia się przepis prawa bądź poszczególne przepisy, których interpretacja uniemożliwia prowadzenie tego postępowania i rozpatrzenie treści żądania w sposób merytoryczny. Przyczyny, które powodują, że postępowanie nie może być wszczęte, mogą dotyczyć także braku w przepisach podstawy do rozpatrzenia treści żądania w trybie postępowania administracyjnego. W przypadku zatem stwierdzenia braku możliwości realizacji żądania z tych przyczyn, zasadna jest odmowa wszczęcia postępowania na podstawie powołanego art. 61a§1 K.p.a. Stwierdzenie zaistnienia wskazanych przesłanek, obliguje organ do wydania tego rodzaju postanowienia.

31 W sprawie poddanej osądowi, organ przyjął, że niezakończenie postępowania egzekucyjnego nie pozwala na wszczęcie postępowania w przedmiocie wydania zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych.

32 Analiza akt postępowania nie pozwala na zweryfikowanie tego stanowiska. Organ II instancji oparł się na informacji organu I instancji, że postępowanie egzekucyjne nadal trwa jednakże w żadnej mierze nie zostało to sprawdzone chociażby w oparciu o informacje jakie jeszcze czynności-w ramach toczącego się postępowania egzekucyjnego- mają być podjęte tym bardziej, że w sprawie wydano postanowienie o przyznaniu własności nieruchomości, które jest już ostateczne ( z dniem 15 maja 2018r.).

33 Powyższa kwestia jest o tyle istotna, iż zgodnie z mającym zastosowanie art. 64c§6a pkt 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o wysokości kosztów egzekucyjnych na wniosek złożony w terminie 6 miesięcy od dnia: a) wyegzekwowania wykonania obowiązku, a w przypadku wyegzekwowania obowiązku w egzekucji z nieruchomości-od dnia, w którym postanowienie o przyznaniu własności nieruchomości stało się ostateczne b) w którym postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego stało się ostateczne.

34 Organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych na wniosek wierzyciela lub zobowiązanego, złożony w terminie 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych, o którym mowa w §6a. Na postanowienie to przysługuje zażalenie (§ 7 art. 64c u.p.e.a.).

35 Przepisy powyższe określają 6 miesięczny termin do zgłoszenia przez zobowiązanego żądania wydania przez organ egzekucyjny zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych liczony od dnia wyegzekwowania wykonania obowiązku (z wyjątkiem egzekucji z nieruchomości, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca) albo od dnia, w którym postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego stało się ostateczne.

36 W sprawie poddanej osądowi, z dniem 15 maja 2018r. postanowienie o przyznaniu własności nieruchomości stało się ostateczne, co nie jest przedmiotem kontrowersji.

37 Nie budzi wątpliwości również i to, że w dniu 16 listopada 2018r. skarżąca (zobowiązana M. M.) działając przez pełnomocnika nadała w placówce pocztowej wniosek o wydanie zaświadczenia o wysokości kosztów egzekucyjnych.

38 Z uwagi na powyższe, w odniesieniu do żądania wydania zawiadomienia, o którym mowa w art. 64c§6a pkt 1 u.p.e.a., a w konsekwencji postanowienia w sprawie kosztów, skarżącej nieprawidłowo odmówiono wszczęcia postępowania powołując się na okoliczności, które nie wynikały z akt sprawy i z pominięciem okoliczności, iż postanowienie o przyznaniu własności nieruchomości stało się ostateczne.

39 Mając to na uwadze, Sąd doszedł do przekonania, że stwierdzenie zaistnienia wskazanych okoliczności nie pozwalało organowi zakończyć postępowanie w sposób formalny na podstawie art. 61a§1 K.p.a. poprzez odmowę wszczęcia postępowania, a rozstrzygnięcie w tym zakresie było nieprawidłowe.

40 W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145§1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji gdyż jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

41 Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni ocenę prawną dokonaną w uzasadnieniu wyroku. Podkreślić trzeba, że ustalenia dokonywane w sprawie przez organy powinny znaleźć odzwierciedlenie w materiale dowodowym znajdujących się w tych aktach. Postępowanie w sprawie w zw. z przepisem art. 18 u.p.e.a., powinno być przeprowadzone zgodnie z wymogami określonymi m.in. przepisami art. 7, art. 7a, art. 8, art. 9 i art. 77§1 K.p.a., a orzeczenie powinno spełniać wymogi określone przepisami art. 124 w zw. z art. 107§3 i w zw. z art. 126 K.p.a.

42 O kosztach orzeczono na podstawie art. 200, art. 205§2 i art. 209 p.p.s.a. w zw. z §14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (tekst jedn. Dz.U. z 2015r. poz. 1800 ze zm.). Sąd zasądził na rzecz strony skarżącej kwotę [...]zł, na którą składa się [...] zł tytułem wpisu sądowego, [...] zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika oraz [...] zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.