Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 października 2015 r., I SA/Kr 573/15

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 października 2015 r., I SA/Kr 573/15

Sentencja

1 |Sygn. akt I SA/Kr 573/15 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 października 2015 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Urszula Zięba (spr.), Sędziowie: WSA Ewa Michna, WSA Bogusław Wolas, Protokolant st. sekretarz: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 października 2015 r., sprawy ze skarg J.W., na postanowienia Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, z dnia 20 stycznia 2015 r. Nr [...],[...],[...], w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania, , , - s k a r g i o d d a l a -, ,

Uzasadnienie

2 Postanowieniami z dnia 20 stycznia 2015r. Nr [...], Nr [...] oraz Nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, na podstawie art. 134 w zw. z art. 129 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednol. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm) w związku z art, 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r, o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (tekst jednol. Dz. U. z 2014 r. poz. 1438 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołań J.W. od decyzji wydanych w dniu 28-10-2014r. przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR, w sprawie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2010, 2011 i 2012, stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołań.

3 W uzasadnieniu wskazał, że J.W. wystąpił w kolejnych latach do Biura Powiatowego ARiMR o przyznanie płatności bezpośredniej w związku z prowadzeniem działalności rolniczej na szczegółowo opisanych we wnioskach gruntach. Wnioski zostały pierwotnie uwzględnione a następnie po wznowieniu postępowania Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa orzekł, decyzjami z dnia 28 października 2014r. (doręczonymi w dniu 29 października 2014r.) o odmowie przyznania JW.. przedmiotowych płatności.

4 W dniu 24 listopada 2014r. (data nadania w placówce operatora pocztowego: 20 listopada 2014r.) do Oddziału Regionalnego ARiMR wpłynęły odwołania J.W. od opisanych decyzji.

5 Zdaniem organu odwoławczego, strona uchybiła terminowi na wniesienie odwołań a zatem nie mogły one zostać rozpatrzone merytorycznie.

6 Zaznaczono, że wniesienie odwołania od decyzji jest czynnością procesową. Warunkiem jej skuteczności jest m.in. dochowanie przeznaczonego na nią terminu. Termin na wniesienie odwołania reguluje art. 129 § 2 art. k.p.a. Zgodnie z jego treścią "odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie." Dopełniając wymogu zapisanego w art. 107 § 1 k.p.a., informację o w/w terminie zawarto w pouczeniu będącym elementem każdej z doręczonych decyzji, od których strona wniosła odwołanie. Zgodnie ze sformułowaną w art. 39 k.p.a. zasadą oficjalności doręczeń, przedmiotowe decyzje zostały doręczone za pokwitowaniem w dniu 29 października 2014r. Potwierdza to zwrotne potwierdzenie odbioru podpisane przez stronę.

7 Dalej organ wyjaśnił, że art. 57 § 1 k.p.a. stanowi, że przy obliczaniu czternastodniowego terminu na wniesienie odwołania nie uwzględnia się dnia, w którym doręczono daną decyzję. Z kolei z art. 57 § 4 k.p.a. wynika, że jeżeli koniec terminu przypada na dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się najbliższy następny dzień powszedni. W tym przypadku oznacza to, że ostatnim dniem na złożenie odwołań był 12 listopada 2014r. Tymczasem przesyłki zawierające odwołania zostały nadane przez skarżącego w Urzędzie Pocztowym dopiero dnia 20 listopada 2014r. co oznacza przekroczenie terminu, jaki w przedmiotowej sprawie przysługiwał na wniesienie odwołań.

8 Równocześnie strona nie sformułowała w jakiejkolwiek formie prośby o przywrócenie terminu na złożenie w/w odwołań jak również nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminowi mogło być usprawiedliwione. Z uwagi na brzmienie art. 58-59 k.p.a., brak w/w elementów uniemożliwił organowi II instancji przeprowadzenie postępowania, w wyniku którego wspomniany termin mógłby ewentualnie zostać przywrócony. Brak bowiem wniesienia prośby o przywrócenie terminu nie jest brakiem, którego konsekwencją powinno być wystosowanie przez organ administracji wezwania do jego usunięcia, np. na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. Organy administracji nie mają również obowiązku pouczania stron z urzędu o możliwości wniesienia wniosku o przywrócenie terminu na wniesienie odwołania. Tu dla uzasadnienia swego stanowiska organ powołał przykładowe orzeczenia sądów administracyjnych; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17-10-1997 r., sygn. akt III SA 681/96 lub np. wyrok NSA z 06-12-1999 r., sygn. akt IV SA 2028/97.

9 J.W. złożył skargi na postanowienia Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 20 stycznia 2014r. Nr [...],[...],[...] do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Krakowie wnosząc o pozytywne załatwienie sprawy i przywrócenie terminu do złożenia odwołania.

10 W uzasadnieniach skarg wskazał, że pracownicy ARiMR nie uwzględniają niewiedzy rolnika związanej z stosowaniem procedur i mimo świadomość co do

11 niewiedzy rolników w zakresie znajomości materii prawa, w sposób krzywdzący przyjęli w zaskarżonych postanowieniach, że organy nie mają obowiązku pouczania stron z urzędu o możliwości wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Tymczasem, krótkie terminy obowiązujące do wniesienia odwołań z gruntu pozbawiają rolnika możliwości ich zastosowania.

12 Tak też było w przypadku skarżącego, który w związku z krytycznym stanem zdrowia jedynego brata zmuszony był wyjechać do Z. do Ośrodka Opiekuńczo-Leczniczego gdzie wówczas on przebywał, co uniemożliwiło podjęcie działań rozpoznawczych w stosunku do procedur funkcjonujących w ARiMR. Załączył akt zgonu brata A.W. z datą 9 luty 2015r.

13 W tej sytuacji uznał działania ARMiR podjęte w jego sprawie za krzywdzące i sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, podobnie jak bezpodstawne pozbawienie go środków z tytułu dopłat bezpośrednich.

14 Dyrektor Oddziału Regionalnego ARMiR wniósł o oddalenie każdej ze skarg wywodząc, że zarzuty są bezpodstawne a w sprawie nie stwierdzono niedostatecznego przeprowadzenia postępowania o bądź innych naruszeń k.p.a. lub innych aktów prawnych regulujących analizowany przypadek.

15 Dostrzegając związek między rozpoznawanymi sprawami ze skarg J.W.oraz bacząc na względy ekonomii procesowej, szybkości postępowania i ograniczenia jego kosztów dla obu stron, Sąd postanowił skorzystać z możliwości wynikającej z art. 111 § 2 p.p.s.a. i połączyć je do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia. Przepis ten stanowi, że sąd może zarządzić połączenie kilku oddzielnych spraw toczących się przed nim w celu ich łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia, jeżeli pozostają one ze sobą w związku. Warunki te - w ocenie Sądu – w badanej sprawie zaistniały.

16 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

17 Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

18 W świetle powołanego przepisu ustawy, sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną czy postanowienie z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania .

19 Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargi J.W. w świetle wskazanych wyżej kryteriów doszedł do przekonania, iż nie zasługują one na uwzględnienie, gdyż przeprowadzona kontrola sądowo-administracyjna nie potwierdziła zaistnienia naruszeń prawa uzasadniających uchylenie zaskarżonych postanowień. A zatem Dyrektor Oddziału Regionalnego ARMiR w sposób prawidłowy stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołań przez J.W. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia 28 października 2014r. w sprawie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2010, 2011 i 2012.

20 Wyjaśniając i uzasadniając powyższe konstatacje, wskazać na wstępie należy, iż przedmiotem rozstrzygnięcia sądu administracyjnego ani też wcześniej przedmiotem badania organu odwoławczego (Dyrektora MOR ARMiR) nie była merytoryczna zasadność i zgodność z zasadami współżycia społecznego uprzednich decyzji organu I instancji w przedmiocie odmowy przyznania płatności na lata 2010, 2011 i 2012. Badanie tych okoliczności byłoby możliwe tylko w przypadku gdyby skarżący złożył w terminie odwołania od tych decyzji a następnie skargi na nie do sądu administracyjnego. Tak jednak – jak wynika z akt sprawy – się nie stało.

21 Brak możliwości merytorycznego rozpatrzenia odwołań skarżącego wynikał z niezachowania przez niego terminu na wniesienie odwołania od decyzji organu I instancji. Jak wskazują potwierdzenia odbioru decyzji, zostały one odebrane przez skarżącego w dniu 29 października 2014r. a decyzje zawierały zgodne z przepisami prawa a zatem adekwatne, pouczenia. Skarżący natomiast nadał odwołanie w każdej ze spraw, za pośrednictwem poczty dopiero w dniu 20 listopada 2014r., gdy tymczasem termin do dokonania tej czynności upłynął z dniem 12 listopada 2014r. Oznacza to przekroczenie (liczonego od doręczenia decyzji) terminu, jaki w przedmiotowej sprawie przysługiwał na złożenie odwołania. W takiej sytuacji organ odwoławczy prawidłowo nie rozpoznał merytorycznie tych odwołań lecz wydał zaskarżone postanowienia.

22 Podstawą ich wydania były przepisy art. 129 i 134 Kodeksu postępowania administracyjnego stanowiące odpowiednio, że odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie oraz, że organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania a postanowienie wydane w tej sprawie jest ostateczne.

23 W ocenie Sadu, powołane przepisy zostały prawidłowo i adekwatnie do stanu faktycznego, wynikającego z akt, zastosowane przez organ odwoławczy.

24 Prawidłowa też była ocena, że organ odwoławczy/administracyjny nie może działać w takiej sytuacji z urzędu. Zgodnie bowiem z art. 58 § 1 k.p.a., prośba o przywrócenie terminu jest przesłanką do rozpatrzenia tego czy strona była w usprawiedliwionej zwłoce w złożeniu odwołania. W doktrynie jednomyślnie przyjmuje się, iż przywrócenie terminu jest instytucją procesową opartą na zasadzie skargowości, a zatem przywrócenie nastąpić wyłącznie na wniosek zainteresowanego. Ewentualne zarzuty strony o tym jakoby organ w takiej sytuacji obowiązany był wezwać stronę o uzupełnienie wniosku nie są w związku z tym uzasadnione. Samo wniesienie spóźnionego odwołania nie może być rozumiane jako automatyczna prośba o przywrócenie terminu, jeżeli z treści tego odwołania nie wynika w żaden sposób, że strona domaga się przywrócenia terminu.

25 Brak nadto wniosku o przywrócenie terminu w przypadku złożenia spóźnionego odwołania nie stanowi braku formalnego odwołania, wymagającego wezwania do jego uzupełnienie a tym samym do pouczania z urzędu strony o możliwości złożenia takiego wniosku.

26 W tym zakresie istnieje jednolite orzecznictwo sądów administracyjnych. Przykładowo; w wyroku z 18 stycznia 1999r sygn. IV SA166/98 stwierdzono, że "wniesienie po terminie odwołania bez równoczesnego wniosku o przywrócenie terminu nie jest brakiem odwołania, który nakazywałby wezwanie przez organ wnoszącego do usunięcia braków w trybie art. 64 § 2 kpa", w wyroku z dnia 8 czerwca 2011r. sygn. I OSK 897/11 stwierdzono, że "nie jest możliwe przywrócenie terminu z urzędu – bez złożenia stosownego wniosku przez osobę zainteresowaną. Sam fakt dokonania czynności po terminie nie jest podstawą do domniemania, że osoba zainteresowana składa wniosek o przywrócenie terminu", w wyroku z dnia 17 marca 1992r. sygn. SA/Wr 128/92 stwierdzono, że " sąd administracyjny rozpoznając skargę na postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania nie jest uprawniony do oceny legalności decyzji, jak również nie może przywrócić stronie terminu do wniesienia odwołania"

27 Prezentowane w tym zakresie poglądy w pełni podziela sąd orzekający w sprawie.

28 W złożonych odwołaniach J.W. nie tylko nie sformułował prośby o przywrócenie terminu, lecz także nie wskazał jakichkolwiek okoliczności, które mogłyby świadczyć o uchybieniu terminu, mimo, iż pouczenie otrzymał właściwe. W tej sytuacji sąd administracyjny nie mógł uwzględnić podnoszonego w skardze argumentu o konieczności wyjazdu do ciężko chorego brata skoro w stosownym czasie strona nie sformułowała wniosku o przywrócenie terminu do złożenia przedmiotowych odwołań a wspomnianych okoliczności nie uczyniła argumentem przesądzającym zasadność wniosku.

29 Sąd administracyjny nie jest nadto z urzędu władny do orzekania o przywróceniu terminu, nie stosuje bowiem bezpośrednio prawa administracyjnego a tylko – jak wcześniej wspomniano – kontroluje prawidłowość jego zastosowania przez organ administracyjny.

30 Nie jest też możliwe przywrócenie obecnie skarżącemu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania gdyż – jak prawidłowo powoływał organ odwoławczy – przepis art. 58 § 3 tego zabrania a prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu.

31 Biorąc wszystkie powyższe okoliczności pod uwagę Sąd orzekł o oddaleniu skarg J.W. na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.).