Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 9 grudnia 2010 r., I SA/Kr 501/10

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 9 grudnia 2010 r., I SA/Kr 501/10

Sentencja

1 |Sygn. akt I SA/Kr 501/10 | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 grudnia 2010r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Maja Chodacka, Sędziowie: WSA Stanisław Grzeszek, WSA Urszula Zięba (spr.), Protokolant: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2010r., sprawy ze skargi "T" S.A. w W., na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 31 grudnia 2009r. Nr [...], w przedmiocie nałożenia kary porządkowej, I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, II. określa, że opisane w punkcie I postanowienia nie mogą być wykonane do chwili uprawomocnienia się wyroku, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie 340 zł ( trzysta czterdzieści złotych).

Uzasadnienie

2 Postanowieniem z dnia 23 września 2009 r. nr [...] Burmistrz Gminy K. nałożył na "T" S.A. karę porządkową w wysokości 2 600,00 zł wskazując jako podstawę prawną rozstrzygnięcia art. 262 § 1 pkt 2 i § 5 oraz art. 216 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (tekst jednolity – Dz. U. z 2005r., nr 8, poz. 60 ze zm.).

3 W uzasadnieniu wyjaśniono, iż wezwaniem z dnia 17 czerwca 2009 r., doręczonym pełnomocnikowi, doradcy podatkowemu A.C. w dniu 23 czerwca 2009r., organ podatkowy, działając na podstawie art. 155 § 1, art. 180 § 1, art. 189 § 1 Ordynacji podatkowej, wezwał ""T" S.A. jako podatnika podatku od nieruchomości do złożenia pisemnych wyjaśnień w sprawie wartości linii kablowych, położonych w kanalizacji kablowej, usytuowanych na terenie gminy K. W odpowiedzi na to wezwanie pełnomocnik wskazał, iż podatnik podatku od nieruchomości nie ma obowiązki przedstawiania dodatkowych dokumentów dotyczących deklarowanych przedmiotów opodatkowania, a zgodnie z treścią art. 122 w związku z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej obowiązek zgromadzenia i rozpatrzenia całego materiału dowodowego ciąży na organie podatkowym, nie zaś podatniku.

4 Wobec powyższego uznając, że podatnik nie zastosował się do wezwania organu podatkowego, a ustalenie tych faktów ma istotne znaczenie dla toczącego się postępowania w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2008r. za bezzasadną odmowę złożenia wyjaśnień ukarano podatnika przedmiotową karą porządkową.

5 W zażaleniu na to postanowienie pełnomocnik podatnika zażądał uchylenia opisanego postanowienia. W ocenie żalącego się nieudzielenie żądanych przez organ informacji nie stanowi żadnego z wymienionych w art. 262 § l Ordynacji podatkowej zdarzeń warunkujących nałożenie kary porządkowej. W szczególności nie stanowi czynu, o którym mowa w art. 262 § l pkt 2 Ordynacji podatkowej, zaś wyliczenie zawarte we wspomnianej jednostce redakcyjnej ma charakter wyczerpujący.

6 Pełnomocnik zwrócił uwagę, iż udzielenie wyjaśnień jest środkiem wynikającym z przepisu art. 155 Ordynacji podatkowej, który nie normuje postępowania dowodowego, gdyż to znalazło swe normatywne odzwierciedlenie w art. 180-200 Ordynacji podatkowej. Wyjaśnienia podatnika w trybie art. 155 Ordynacji podatkowej nie są zatem dowodem w postępowaniu podatkowym. Tym bardziej wyjaśnienia te nie mogą zastąpić ustalenia stanu faktycznego, gdyż ten element stosowania prawa podatkowego jest wyłączną kompetencją organu podatkowego. Wezwanie do udzielenia wyjaśnień w rozumieniu art. 155 Ordynacji podatkowej to jedynie wezwanie do wyjaśnienia niektórych kwestii z powodu powstałych u organu podatkowego wątpliwości. Nie może zatem w ten sposób ustalać wartości sieci telekomunikacyjnych.

7 Zdaniem pełnomocnika, odmowa udzielenia informacji nie była również "bezzasadna". Ustalenie stanu faktycznego sprawy jest zatem wyłączną kompetencją organu podatkowego. Organ podatkowy nie może żądać, aby w tej kompetencji zastąpił go san podatnik (strona postępowania podatkowego). Obowiązek ten ma być bezzasadny również z tego powodu, że wszelkie obowiązki podatnika podatku od nieruchomości w zakresie deklarowania podatku określone zostały w art. 6 ust. 9 pkt l ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jednolity - Dz. U. z 2006, nr 121, poz. 844 ze zm.).

8 Postanowieniem z dnia 31 grudnia 2009r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu podkreślono, iż zachowanie Spółki w trakcie postępowania, polegające na uchylaniu się od udzielenia żądanych informacji wpływa niekorzystnie na tok postępowania podatkowego, powodując jego przedłużenie, a nawet uniemożliwienie jego zakończenia. Z uwagi na znaczenie tych czynności dla zapewnienia prawidłowego przebiegu postępowania, w szczególności dla realizacji zasad szybkości, niewykonanie obowiązku może być związane z nałożeniem kary porządkowej, która może być zastosowana w stosunku do osoby, która uchyla się od zadośćuczynienia wezwaniu (art. 262 Ordynacji podatkowej).

9 W ocenie organu odwoławczego nie można uznać, że odmienne stanowisko Spółki w kwestii opodatkowania podatkiem o nieruchomości linii kablowych położonych w kanalizacji kablowej uprawniało ją do niezastosowania się do wezwania organu podatkowego i nieudzielania żądanych przez organ wyjaśnień.

10 Zwrócono również uwagę, iż ilekroć organ kieruje do strony wezwanie w toku postępowania na podstawie art. 155 § 1 Ordynacji podatkowej, to pośrednio uznaje, że udział ten jest niezbędny dla prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie. W związku z tym wskazano, iż art. 155 § 1 Ordynacji podatkowej pozostaje w zgodzie z art. 122 Ordynacji podatkowej stanowiącym, że organ podatkowy ma obowiązek podejmowania wszystkich czynności procesowych, które są niezbędne do wyjaśnienia sprawy i jej załatwienia, albowiem granicę swobody organu w stosowaniu tego unormowania wyznacza wymaganie "niezbędności" udziału strony czynnościach.

11 W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skardze pełnomocnik podatnika zażądał uchylenia postanowienia SKO z dnia 31 grudnia 2009r. oraz poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji. Uzupełniając zarzuty sformułowane już uprzednio w zażaleniu, w uzasadnieniu skargi wytknięto organom podatkowym, iż postanowienie o wszczęciu postępowania doręczone zostało na adres, który nie jest adresem siedziby podatnika. Za skuteczne doręczenie postanowienia o wszczęciu postępowania z urzędu nie może zostać uznane doręczenie tego postanowienia pełnomocnikowi. Skoro w momencie wydania postanowienia o wszczęciu postępowania podatkowego nie było w aktach sprawy pełnomocnictwa, które załączyłby pełnomocnik, to nie można przyjąć, że został on ustanowiony w tym postępowaniu, a zatem doręczenie postanowienia wszczęciu postępowania podatkowego na adres pełnomocnika nie może zostać uznane za doręczenie skuteczne.

12 W dalszej kolejności podniesiono, iż wezwanie Burmistrza Gminy K. nie zawierało wszystkich elementów prawidłowego wezwania, o których mowa w art. 159 § l Ordynacji podatkowej. W wezwaniu określono, że osobą wzywaną jest pełnomocnik "T" S.A., jednak kara została nałożona na stronę postępowania, czyli "T" S.A.

13 W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymując w całości swe dotychczasowe stanowisko w sprawie wniosło o oddalenie skargi. Ustosunkowując się do zarzutów skargi wskazano, iż doradca podatkowy – A. C. w dacie wszczęcia przez organ pierwszej instancji postępowania podatkowego był pełnomocnikiem Spółki, co potwierdza dołączone do akt sprawy pełnomocnictwo z dnia 25 stycznia 2008 r. oraz pismo dnia 23 września 2008 r. informujące o zmianie adresu do doręczeń. Zwrócono przy tym uwagę, iż zakres przedmiotowego pełnomocnictwa jest bardzo szeroki i obejmuje upoważnienie do reprezentowania podatnika przed organami podatkowymi w sprawach z zakresu podatku od nieruchomości.

14 Odnosząc się do kwestii adresata wezwania wyjaśniono zaś, iż jeżeli strona działa przez pełnomocnika, pełnomocnik powinien być zawiadomiony o wszystkich czynnościach i wzywany do udziału w nich, co zapewnia prawidłowy udział strony w postępowaniu. Ustanowienie pełnomocnika zobowiązuje organ podatkowy do doręczania jemu pism kierowanych do strony. Przedmiotem pełnomocnictwa są "działania" strony w postępowaniu podatkowym. Działania te obejmują zarówno czynności procesowe strony, jak i oświadczenia wiedzy oraz czynności techniczne. Każda czynność pełnomocnika w postępowaniu wywołuje, w chwili jej dokonania lub zaniechania, bezpośrednie i natychmiastowe wiążące skutki dla mocodawcy.

15 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje;

16 Skarga zasługuje na uwzględnienie, zachodzą bowiem podstawy do stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie wraz z postanowieniem organu I instancji nie odpowiadają przepisom prawa.

17 Na wstępie należy zauważyć, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz w związku z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 cytowanej ustawy, sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

18 Przedmiotem badania Sądu było postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, utrzymujące w mocy postanowienie Burmistrza Krzeszowic wydane na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa /DZ. U. 2005 nr 8 poz. 60 ze zm./ w stosunku do "T. P." S.A., reprezentowanej przez pełnomocnika doradcę podatkowego A. C.

19 Postanowienie powyższe wydane zostało w trybie przepisów Rozdziału 22 Działu IV Ordynacji podatkowej - Kary porządkowe, na tle wyżej przedstawionego, wynikającego z akt, stanu faktycznego.

20 W rozpoznawanej sprawie wydanie zaskarżonych postanowień nastąpiło w toku postępowania w sprawie podatku od nieruchomości za 2008r. Analizując zasadność zarzutu skargi w przedmiocie bezpodstawnego dokonywania doręczeń w sprawie pełnomocnikowi doradcy podatkowemu A.C. Sąd poddał badaniu przedstawione akta postępowania, zażądał stosownych wyjaśnień od organu a następnie w trybie art. 106 § 3 P.p.s.a. uzupełniająco dopuścił dowód z kompletnych akt postępowania w sprawie podatku od nieruchomości za 2008r. Wynikiem poczynionych ustaleń było stwierdzenie, że w toku opisanego postępowania doradca podatkowy A.C. ani też inny pełnomocnik nie złożyli do akt sprawy pełnomocnictwa do działania za podatnika, "T" S.A. w W. Wskazany doradca podatkowy działał w istocie za stronę, odbierał bez protestów wszelką korespondencję, składał pisma procesowe i środki odwoławcze, poinformował nawet o brzmieniu swego aktualnego adresu, jednakże nigdy dokumentu pełnomocnictwa nie złożył, ani też nie został o nie wezwany.

21 W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy twierdził, iż rzeczony doradca podatkowy był pełnomocnikiem Spółki, co potwierdzało dołączone do akt sprawy pełnomocnictwo z dnia 25 stycznia 2008 r. oraz pismo dnia 23 września 2008 r. informujące o zmianie adresu do doręczeń. Zwracał przy tym uwagę, iż zakres przedmiotowego pełnomocnictwa jest bardzo szeroki i obejmuje upoważnienie do reprezentowania podatnika przed organami podatkowymi w sprawach z zakresu podatku od nieruchomości. Przeprowadzone przez Sąd postępowanie uzupełniające wykazało jednak, iż pełnomocnictwa na które się powołano zostały złożone w sprawie podatku od nieruchomości za 2007r, a zatem skutki jego udzielenia nie mogły zostać dowolnie przeniesione przez organ na inne postępowania, w których dokumentu nie złożono.

22 Zgodnie bowiem z treścią art. 137 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8 poz. 60 ze zm.) zwanej dalej "O.p.", pełnomocnictwo powinno być udzielone na piśmie lub zgłoszone ustnie do protokołu. W tym pierwszym przypadku, pełnomocnik dołącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa (§ 3). Z treści powołanego przepisu wyprowadzić należy wniosek, iż pełnomocnictwo do zastępowania strony w sprawie musi być złożone w danym postępowaniu i na jego potrzeby. Istotne jest więc to, aby pełnomocnik ujawnił fakt działania w takim charakterze poprzez złożenie pełnomocnictwa albo dokonanie czynności uzewnętrzniającej wolę zastępowania strony, wówczas jednak organ powinien wezwać do złożenia dokumentu stwierdzającego uprawnienie do działania w cudzym imieniu.

23 Prowadzenie przez organy obu instancji korespondencji z osobą, która nie złożyła pełnomocnictwa do działania w imieniu podatnika, w tym doręczanie takiej osobie postanowień wydawanych w sprawie - w tym postanowienia o wszczęciu postępowania - stoi w sprzeczności z dyspozycją art. 123 § 1 O.p., wyłącza bowiem możliwość czynnego udziału strony w postępowaniu a nadto stanowi naruszenie art. 137 § 3 O.p.

24 Dopiero bowiem od momentu złożenia do akt sprawy pełnomocnictwa lub jego odpisu pełnomocnik wstępuje do sprawy jako reprezentant strony, z wszystkimi towarzyszącymi temu wstąpieniu konsekwencjami - w tym obowiązkiem doręczania pełnomocnikowi /a nie stronie/ pism w toku postępowania w myśl art. 145 § 2 Ordynacji podatkowej. Organ nie ma obowiązku podejmowania poszukiwań i sprawdzania czy ewentualnie w innym postępowaniu zostało przedłożone już pełnomocnictwo. Nadto podkreślić należy, iż to nie do organu należy decydowanie, czy w danym postępowaniu strona wyraża wolę bycia zastępowaną przez pełnomocnika - wyrazem takiej woli jest każdorazowo, czyli w każdym postępowaniu, przedłożenie do akt danej sprawy dokumentu pełnomocnictwa.

25 Dokument pełnomocnictwa powinien trafić więc do akt rozpatrywanej sprawy jako wyraz woli strony działania w tej konkretnej sprawie za pośrednictwem pełnomocnika i dowód umocowania konkretnej osoby w takim właśnie charakterze. To w gestii strony leży bowiem określenie tego, do jakich konkretnie prowadzonych spraw zgłasza udział pełnomocnika /nawet stale dla niej umocowanego/, a w których sprawach potrzeby takiej nie dostrzega. Stąd też nawet najbardziej uzasadnione przekonanie organu, że określona osoba jest pełnomocnikiem strony musi ustąpić przed obowiązkiem upewnienia się w sposób niepozostawiający wątpliwości, iż tak jest w istocie. Stwierdzić bowiem trzeba, iż posłużenie się przez organ pełnomocnictwem złożonym na potrzeby innego postępowania, choćby swym zakresem obejmowało ono przedmiot postępowania, do którego akt nie zostało załączone, a następnie procedowanie z udziałem "rzekomego pełnomocnika", naraża organ na zarzut pozbawienia strony czynnego udziału w postępowaniu /por. wyrok NSA z dnia 30 kwietnia 2009r sygn. akt I FSK 131/09 oraz wyrok WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 2 lipca 2009r. sygn. akt I SA/Po 296/09/. Analogiczne stanowisko jest szeroko reprezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych - por. np. wyroki NSA - z dnia 11 kwietnia 2008 r., II FSK 128/08, a także z dnia 24 października 2007 r., II FSK 1217/06, wyroki WSA w Warszawie - z dnia 27 czerwca 2008 r., III SA/Wa 2189/07, z dnia 15 kwietnia 2008 r., III SA/Wa 56/08, z dnia 15 stycznia 2008 r., V SA/Wa 2232/07, z dnia 6 listopada 2007 r., III SA/Wa 1604/07, wyrok WSA w Opolu z dnia 30 lipca 2008 r., I SA/Op 135/08. Poglądy prezentowane w powołanych orzeczeniach Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę w pełni podziela.

26 W konsekwencji zaistnienia opisanych wyżej uchybień doszło do naruszenia przepisów art. 137 § 3, 145 § 1 i 2 w związku z art. 123 Ordynacji podatkowej oraz do bezskuteczności wszczęcia postępowania podatkowego w sprawie podatku od nieruchomości za 2008r, a co za tym idzie bezskuteczności i wadliwości orzeczenia o karze porządkowej. Wobec jednoznacznej treści przytoczonych przepisów proceduralnych i ugruntowanych poglądów orzecznictwa, oceny tej nie może zmienić fakt, iż działający w sprawie doradca podatkowy nie kwestionował swego upoważnienia do odbioru korespondencji i do działania za stronę w prowadzonym postępowaniu a swe zarzuty sformułował dopiero w skardze. Zaistniałe uchybienie sąd administracyjny i tak musiałby wziąć po uwagę z urzędu.

27 W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, rozpatrując skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego i badając sprawę zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, uznał zaskarżone postanowienie wraz z postanowieniem organu I instancji, za wydane z naruszeniem wyżej powołanych przepisów, co na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uzasadniało orzeczenie jak w sentencji.

28 O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 – 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi