Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 17 kwietnia 2008 r., I SA/Kr 453/07

postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 17 kwietnia 2008 r., I SA/Kr 453/07

Sentencja

1 Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi [...] Szkoły [...] w W. przy uczestnictwie "P" SA. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr: [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2005 rok p o s t a n a w i a oddalić wniosek Samorządowego Kolegium Odwoławczego o zwolnienie od kosztów sądowych

Uzasadnienie

2 Wyrokiem z dnia [...] lutego 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził nieważność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr: [...] oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji w przedmiocie podatku od nieruchomości za rok 2005 oraz zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej koszty postępowania.

3 Wraz ze skargą kasacyjną od tego orzeczenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze, reprezentowane przez radcę prawnego B. K.-S., złożyło na urzędowym formularzu "PPPr" wniosek o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych.

4 W oświadczeniu o majątku i dochodach w rubryce 6 formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy "wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych" podano kwotę 5.611.846,24 zł, w rubryce 7 "wartość środków trwałych wnioskodawcy według bilansu na ostatni rok" podano wartość 1.667.533,25 zł, zaś w rubryce 8 "wysokość zysku lub strat za ostatni rok obrotowy według bilansu" wykazano stratę w kwocie 4.145.363,80 zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze posiada rachunek w [...]o/o K., na którym na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy zgromadzone były środki w kwocie 260,36 zł.

5 W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy podniesiono, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze jest państwową jednostką budżetową powołaną ustawą z dnia 12 października 1994 roku o samorządowych kolegiach odwoławczych. Zasady planowania i dysponowania środkami publicznymi w Kolegium reguluje ustawa z dnia 30 czerwca 2005 roku o finansach publicznych oraz ustawa z dnia 17 grudnia 2004 roku o odpowiedzialności za naruszenia dyscypliny finansów publicznych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze realizuje wydatki publiczne na cele i w wysokości ustalonej w planie finansowym. Ewentualne koszty sądowe nie mieszczą się w planie wydatków, a ich poniesienie naraziłoby jednostkę na naruszenie dyscypliny finansów publicznych.

6 Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje:

7 Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom i podmiotom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego.

8 Przyznanie osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy w zakresie częściowym zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) może być przyznane, gdy podmiot ten wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania sądowego. Z treści tego przepisu wynika, że prawo pomocy ma charakter szczególny, dlatego z uprawnienia tego mogą skorzystać jedynie podmioty, które wykażą, że znajdują się w wyjątkowo trudnej sytuacji materialnej.

9 Zaakcentować także wypada, iż zwolnienie od kosztów sadowych stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości, o której mowa w art. 199 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w myśl której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zatem każdy podmiot zamierzający wnieść skargę lub wziąć udział w sprawie winien liczyć się z koniecznością poniesienia związanych z tym opłat i odpowiednio wcześniej, w miarę istniejących możliwości gromadzić środki potrzebne na ich pokrycie.

10 Zgodnie z utrwalonym poglądem wyrażonym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienia NSA z dnia 6.10.2004 r. GZ 61/04, GZ 64/04, niepubl.).

11 Samorządowe Kolegium Odwoławcze, zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 12 października 1984 roku o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jednolity: Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.), jest państwową jednostką budżetową. Podstawą gospodarki finansowej jednostki budżetowej, zgodnie z art. 20 ust. 4 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 roku o finansach publicznych (Dz. U. z 2005 r. Nr. 249, poz. 2104 ze zm.), jest plan dochodów i wydatków. We wniosku o przyznanie prawa pomocy Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło, iż ewentualne koszty sądowe nie mieszczą się w planie wydatków, a ich poniesienie naraziłoby jednostkę na naruszenie dyscypliny finansów publicznych.

12 Orzekający pragnie zauważyć, że Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje, wzorem postępowania cywilnego, zwolnienia Skarbu Państwa oraz instytucji państwowych od opłat sądowych, dlatego podmioty te powinny uwzględnić w swej działalności koszty niezbędne do prowadzenia postępowania sądowoadministracyjnego. Organ nie może natomiast oczekiwać, że prawo pomocy wypełni brak ustawowego zwolnienia wobec przyjmowanej praktyki nie uwzględniania kosztów postępowania sądowego w planach finansowych (por. postanowienia NSA z dnia 30 stycznia 2007 r. sygn. akt I FZ 596/06 oraz z dnia 27 lutego 2007 r. sygn. akt I FZ 568/06).

13 Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 27 listopada 2006 roku sygn. akt I FZ 534/06 zaakcentował, iż chcąc dochodzić praw przed sądem należy przede wszystkim zadbać o środki na pokrycie kosztów sądowych. Instytucje państwowe (których zadanie nie polega na prowadzeniu działalności gospodarczej) powinny uwzględnić w swojej działalności koszty niezbędne do prowadzenia sądowego postępowania administracyjnego, albowiem w przeciwnym wypadku zostaną pozbawione możliwości pełnej realizacji prawa strony w takim postępowaniu.

14 Argument strony skarżącej o nieuwzględnieniu w planie wydatków ewentualnych kosztów sądowych nie mógł zostać uznany za okoliczność uzasadniającą przyznanie stronie prawa pomocy. Wypada bowiem podkreślić, że art. 148 ustawy o finansach publicznych przewiduje możliwość dokonywania przez dysponentów części budżetowych przeniesień wydatków między rozdziałami i paragrafami klasyfikacji wydatków. Dysponenci części budżetowych mogą zaś upoważnić kierowników podległych jednostek do dokonywania przeniesień wydatków w obrębie jednego rozdziału. Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 29 czerwca 2006 roku w sprawie gospodarki finansowej jednostek budżetowych, zakładów budżetowych i gospodarstw pomocniczych oraz trybu postępowania przy przekształcaniu w inną formę organizacyjno-prawną (Dz. U. z 2006 roku, Nr 116, poz. 783 ze zm.) w rozdziale 2 normuje szczegółowe zasady dotyczące sposobu i trybu dokonywania zmian w planach finansowych. Wnioskujące o przyznanie prawa pomocy Kolegium w żaden sposób nie uprawdopodobniło niemożności dokonania zmian w planie finansowym, które są dopuszczalne w świetle ustawy o finansach publicznych. Zatem, zdaniem orzekającego, podmiot ten nie może skutecznie domagać się zwolnienia od kosztów sądowych w niniejszej sprawie.

15 Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).