Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., GZ 64/04

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., GZ 64/04

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz po rozpoznaniu w dniu 6 października 2004 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [...] – Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "[...] Import - Eksport od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 30 czerwca 2004 r. sygn. akt III SA/Po 227/04 o oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Poznaniu z dnia 26 lutego 2004 r. Nr [...] w przedmiocie określenia kwoty długu celnego p o s t a n a w i a: – oddalić zażalenie– U Z A S A D N I E N I E Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 30 czerwca 2004 r. odmówił udzielenia prawa pomocy [...] Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "[...] Import – Eksport, w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Strona wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie na to postanowienie zarzucając, że Sąd nie uwzględnił jej aktualnej sytuacji finansowej. Skarżący podniósł, że obecnie znajduje się w bardzo złej sytuacji finansowej, nie osiąga żadnych przychodów z prowadzonej działalności gospodarczej, a pieniądze otrzymywane od rodziców pozwalają jedynie na skromne utrzymanie. Od brata uzyskał pożyczkę jedynie na zatrudnienie pełnomocnika, z którego usług, ze względu na skalę prowadzonych przeciwko skarżącemu postępowań celno – podatkowych i grożący mu wymiar długu celno – podatkowego, nie może zrezygnować. Nie jest również w stanie zbyć posiadanych ruchomości (samochody osobowe), ponieważ zostały one zajęte przez organ egzekucyjny. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /zwanej dalej p.p.s.a./ (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Trzeba przede wszystkim podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą. Wszakże samodzielna działalność gospodarcza, prowadzona na własny rachunek wiąże się, ze swej istoty, z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów – także sądowych. Ze wspomnianego przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. W związku z tym zgodnie z art. 252 § 1 p.p.s.a wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Złożone przez Skarżącego oświadczenie, o którym mowa w art. 252 § 1 p.p.s.a. , nie zawiera, zdaniem Sądu, dostatecznych danych koniecznych do oceny jego rzeczywistych możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego. W dodatkowym oświadczeniu, złożonym na wezwanie Sądu pierwszej instancji, Skarżący ograniczył się jedynie do przedstawienia takich danych, które mogły świadczyć o jego złym stanie majątkowym i braku dochodów. Skarżący oświadczył, że pozostaje w związku małżeńskim, ale posiada z małżonką rozdzielność majątkową. Nie podał jednakże żadnych dodatkowych informacji, pozwalających wyjaśnić nietypową raczej sytuację, w której małżonkowie niepozostający w separacji nie utrzymują ze sobą żadnych kontaktów i nie mają wiedzy o warunkach materialnych (źródłach dochodów) współmałżonka. Są to okoliczności szczególnie istotne w tej sprawie, jako że zgodnie z art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia pozostawanie w rozdzielności majątkowej. Obowiązek niesienia pomocy spoczywa także na innych członkach rodziny. Wynika on również z przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Rodzice i dzieci zobowiązani są wspierać się wzajemnie (art. 87 kro). Jak sam Skarżący oświadczył rodzice są gotowi wspomóc go w razie potrzeby. Mając na uwadze wszystkie te okoliczności Sąd doszedł do przekonania, że skarżący nie wykazał dostatecznie zasadności swego wniosku o przyznanie mu prawa pomocy i dlatego jego zażalenie na postanowienie WSA w Poznaniu Sąd uznał za nieuzasadnione. Z tych względów i na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a Sąd orzekł, jak w sentencji.

Uzasadnienie

P O S T A N O W I E N I E

2 Dnia 6 października 2004 r.

3 Naczelny Sąd Administracyjny

4 w składzie:

5 Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz

6 po rozpoznaniu w dniu 6 października 2004 r.

7 na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej

8 zażalenia [...] – Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "[...] Import - Eksport

9 od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu

10 z dnia 30 czerwca 2004 r. sygn. akt III SA/Po 227/04

11 o oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy

12 w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Poznaniu z dnia 26 lutego 2004 r. Nr [...]

13 w przedmiocie określenia kwoty długu celnego

14 p o s t a n a w i a:

15 – oddalić zażalenie–

U Z A S A D N I E N I E

16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 30 czerwca 2004 r. odmówił udzielenia prawa pomocy [...] Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "[...]" Import – Eksport, w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

17 Strona wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie na to postanowienie zarzucając, że Sąd nie uwzględnił jej aktualnej sytuacji finansowej. Skarżący podniósł, że obecnie znajduje się w bardzo złej sytuacji finansowej, nie osiąga żadnych przychodów z prowadzonej działalności gospodarczej, a pieniądze otrzymywane od rodziców pozwalają jedynie na skromne utrzymanie. Od brata uzyskał pożyczkę jedynie na zatrudnienie pełnomocnika, z którego usług, ze względu na skalę prowadzonych przeciwko skarżącemu postępowań celno – podatkowych i grożący mu wymiar długu celno – podatkowego, nie może zrezygnować. Nie jest również w stanie zbyć posiadanych ruchomości (samochody osobowe), ponieważ zostały one zajęte przez organ egzekucyjny.

18 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

19 Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /zwanej dalej p.p.s.a./ (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Trzeba przede wszystkim podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą. Wszakże samodzielna działalność gospodarcza, prowadzona na własny rachunek wiąże się, ze swej istoty, z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów – także sądowych.

20 Ze wspomnianego przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. W związku z tym zgodnie z art. 252 § 1 p.p.s.a wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach.

21 Złożone przez Skarżącego oświadczenie, o którym mowa w art. 252 § 1 p.p.s.a. , nie zawiera, zdaniem Sądu, dostatecznych danych koniecznych do oceny jego rzeczywistych możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego. W dodatkowym oświadczeniu, złożonym na wezwanie Sądu pierwszej instancji, Skarżący ograniczył się jedynie do przedstawienia takich danych, które mogły świadczyć o jego złym stanie majątkowym i braku dochodów.

22 Skarżący oświadczył, że pozostaje w związku małżeńskim, ale posiada z małżonką rozdzielność majątkową. Nie podał jednakże żadnych dodatkowych informacji, pozwalających wyjaśnić nietypową raczej sytuację, w której małżonkowie niepozostający w separacji nie utrzymują ze sobą żadnych kontaktów i nie mają wiedzy o warunkach materialnych (źródłach dochodów) współmałżonka. Są to okoliczności szczególnie istotne w tej sprawie, jako że zgodnie z art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia pozostawanie w rozdzielności majątkowej.

23 Obowiązek niesienia pomocy spoczywa także na innych członkach rodziny. Wynika on również z przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Rodzice i dzieci zobowiązani są wspierać się wzajemnie (art. 87 kro). Jak sam Skarżący oświadczył rodzice są gotowi wspomóc go w razie potrzeby.

24 Mając na uwadze wszystkie te okoliczności Sąd doszedł do przekonania, że skarżący nie wykazał dostatecznie zasadności swego wniosku o przyznanie mu prawa pomocy i dlatego jego zażalenie na postanowienie WSA w Poznaniu Sąd uznał za nieuzasadnione.

25 Z tych względów i na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a Sąd orzekł, jak w sentencji.