Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 25 maja 2018 r., I SA/Kr 298/18

postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 25 maja 2018 r., I SA/Kr 298/18

Sentencja

1 Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2018r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. Ż. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K., z dnia 27.12.2017r., nr [...], w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zapłaty zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2000 r. postanawia: 1. zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych, 2. ustanowić dla M. Ż. radcę prawnego, którego wyznaczy Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w K.

Uzasadnienie

2 Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek M. Ż. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K., z dnia 27.12.2017r., nr [...], w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zapłaty zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2000 r.

3 Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" M. Ż. ur. w 1967r. samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Nie posiada stałego miejsca zamieszkania, mieszka częściowo u córki, a częściowo u rodziców. Choruje na [...]. Od 12 lat nie utrzymuje kontaktu z mężem, który nie pomaga jej finansowo i nie interesuje się też rodziną.

4 Wnioskodawczyni z tytułu umowy o prace uzyskuje 1535 zł, netto, miesięcznie.

5 W 2017r. uzyskała 22 331,28 zł, dochodu , przy 24 000 zł przychodu.

6 Jej zobowiązania i stałe wydatki obejmują; czynsz – 329,90 zł, opłatę za energię elektryczną - 122,95 zł, opłatę za gaz - 143,18 zł, opłatę za telefon i telewizję - 99,90 zł, koszty zajętej przez Urząd Skarbowy nieruchomości takie jak: podatek od nieruchomości – 126 zł, opłatę za energię elektryczną - 6,40 zł, opłatę za gaz – 16,88 zł.

7 Strona skarżąca nie posiada oszczędności, papierów wartościowych, wierzytelności, ani przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł.

8 M. Ż. jest właścicielką nieruchomości rolnej o pow. 0,0429 ha, położonej w N. S., zabudowanej domem o pow. 130 m2, w stanie surowym zamkniętym, obciążonej: hipoteką przymusową zwykłą, na rzecz Skarbu Państwa – Naczelnika Urzędu Skarbowego w wysokości [...] zł, hipoteką umowną łączną kaucyjną, na rzecz [...] S.A. w wysokości [...] zł, hipoteką umowną łączną kaucyjną, na rzecz B. J. K., S. K.. Nieruchomość ta zajęta jest przez Skarb Państwa – Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. S..

9 Strona jest również właścicielką działki rolnej o pow. 0,0096 ha, położonej w N. S., obciążonej: hipoteką umowną łączną kaucyjną, na rzecz [...] S.A. w wysokości 600 000 zł, hipoteką umowną łączną kaucyjną, na rzecz B. J. K., S. K.. Nieruchomość zajęta jest przez Skarb Państwa – Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. S..

10 Wnioskodawczyni poinformowała, że jej kłopoty powstały na skutek niezapłaconego podatku dochodowego przez jej męża, którego zobowiązaniami podatkowymi została obciążona.

11 Zdaniem orzekającego wniosek zasługuje na uwzględnienie.

12 Instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Umożliwia ona dostęp do sądu podmiotom, które nie są w stanie samodzielnie pokryć kosztów związanych z prowadzeniem postępowania sądowego.

13 Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym ma też charakter wyjątkowy. Stosowane jest wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Stanowi odstępstwo zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2017r., poz. 1369 z p. zm.), zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Instytucja ta stanowi jednocześnie formę dofinansowania strony skarżącej z budżetu państwa, przez co stosowanie jej powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.

14 W myśl art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).

15 Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, w zakresie całkowitym przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246§1 pkt 1 i 2 w/w ustawy).

16 W przedmiotowej sprawie strona skarżąca wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych. Taki wniosek zgodnie z art. 245 §3 w/w ustawy objęty jest definicją prawa pomocy w zakresie częściowym. Przesłanką wymagającą oceny jest więc fakt, czy strona skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny , należy natomiast rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005r. , sygn. akt. FZ 794/04 , postanowienie NSA z dnia 07.03.2012r., sygn. akt I FZ 29/12 ).

17 Obecna sytuacja strony skarżącej uzasadnia zwolnienie jej od kosztów sądowych i ustanowienie dla niej pełnomocnika w niniejszej sprawie. Uzyskiwane przez nią zarobki przeznaczane są na bieżące wydatki.

18 Wnioskodawczyni nie posiada przedmiotów o wartości pow. 5000 zł. Nie ma też zasobów pieniężnych, które mogłyby być przeznaczone na pokrycie kosztów związanych z postępowaniem sądowoadministracyjnym. Posiadane nieruchomości obciążone są natomiast hipotekami i zajęte są w ramach postępowania egzekucyjnego, co praktycznie uniemożliwia uzyskanie z nich środków finansowych.

19 Stąd też, w świetle wymienionych okoliczności przedmiotowy wniosek należało uznać za uzasadniony i przyznać prawo pomocy w zakresie całkowitym.

20 Nie można bowiem ograniczać prawa do sądu osobom, którym brak środków finansowych uniemożliwia dostęp do wymiaru sprawiedliwości.

21 Orzeczono więc jak w sentencji, na podstawie art. 244§1, art.245§2, art. 246§1 pkt 1 w zw. z art. 258§1 i § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017r., poz. 1369 z p. zm.).