Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 12 stycznia 2017 r., I SA/Kr 142/16

postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 12 stycznia 2017 r., I SA/Kr 142/16

Sentencja

1 Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L. C. FHU "C". L. C. w K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skarg L. C. FHU "C" L. C. w K. na decyzje Dyrektora Izby Celnej z dnia 16 listopada 2015 r. nr: [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] w przedmiocie podatku akcyzowego z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia pojazdu p o s t a n a w i a wniosek oddalić

Uzasadnienie

2 Wraz ze skargą kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 lipca 2016 roku oddalającego skargi L. C. na decyzje Dyrektora Izby Celnej z dnia 16 listopada 2015 roku w przedmiocie podatku akcyzowego z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia pojazdu skarżący L.C. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą FHU "C" L. C. w K., działający przez adwokata M. S., złożył wniosek o przyznanie mu prawa pomocy obejmującego zwolnienie w całości od kosztów sądowych.

3 Z danych zawartych w formularzu "PPF" oraz dokumentach przesłanych za pismem z dnia 27 grudnia 2016 roku wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną G. J. – C., z którą w 2010 roku zawarł umowę majątkową małżeńską ustanawiającą rozdzielność majątkową, oraz córką L.C. ur. 2007 r. Rodzina mieszka w domu, stanowiącym - według oświadczenia skarżącego - własność jego żony. Wnioskodawca nie posiada żadnych składników majątkowych przedstawiających jakąkolwiek wartość. Źródłem utrzymania rodziny jest prowadzona przez żonę skarżącego działalność gospodarcza przynosząca dochody w wysokości 2.000 zł miesięcznie. W roku 2014 G. J. – C , poniosła stratę w wysokości 68.954,19 zł, przy przychodzie w wysokości 1.882.320,54 zł, a w roku 2015 strata wyniosła 89.794,13 zł, przy przychodzie na poziomie 1.147.054,34 zł.

4 Działalność gospodarcza prowadzona przez L.C. z dniem 2 lipca 2014 roku została zawieszona, okazała się bowiem nierentowna generując znaczne koszty i przynosząc straty. W roku 2014 skarżący poniósł stratę w wysokości 6.913,70 zł przy przychodzie w wysokości 48.967,94 zł, a w roku 2015 nie uzyskał on żadnego przychodu. Aktualnie wnioskodawca nie osiąga przychodów z działalności gospodarczej, nie jest zatrudniony na umowę o pracę, ani żadną inną umowę cywilnoprawną. Nie posiada dodatkowych źródeł utrzymania, ani nieruchomości, bądź ruchomości, które mógłby spieniężyć.

5 Miesięczne koszty utrzymania rodziny L.C. oszacował na kwotę ok. 1900 zł. Na tę sumę składają się: opłata za energię elektryczną, wodę i wywóz śmieci 500 zł, koszty wyżywienia 800 zł, utrzymanie dziecka (oprócz wyżywienia) 300 zł i paliwo do samochodu żony 300 zł. Wnioskodawca nie posiada jednak rachunków na potwierdzenie ponoszonych wydatków, gdyż nie wiedział, że będzie zobowiązany do ich przedstawienia w sądzie.

6 Z przedłożonego zaświadczenia z Wydziału Ewidencji Pojazdów i Kierowców Urzędu Miasta K. z dnia 16 września 2015 roku wynika, że L.C. jest właścicielem samochodu osobowego AUDI A6 3.0 TDI oraz przyczepy ciężarowej WIOLA.

7 Skarżący nie posiada oszczędności, papierów wartościowych, ani przedmiotów o wartości powyżej 5000 zł. Nie osiąga żadnych przychodów z prowadzonej działalności gospodarczej i nie posiada żadnego alternatywnego źródła utrzymania. W takiej sytuacji swój wniosek o prawo pomocy uznaje za w pełni zasadny.

8 Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje:

9 Na wstępie należy podnieść, że aktualnie rozpoznawany wniosek L. C. jest kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie. Postanowieniami z dnia 31 marca 2016 roku w sprawach o sygn. akt I SA/Kr 142 do 148/16 (przed połączeniem spraw do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia) Referendarz sądowy WSA w Krakowie oddalił wnioski L.C. o zwolnienie od kosztów sądowych. Po rozpoznaniu złożonych sprzeciwów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniami z dnia 13 maja 2016 roku utrzymał w mocy zaskarżone postanowienia Referendarza sądowego. Jak wynika z akt sprawy powodem negatywnego rozstrzygnięcia było nieprzedłożenie przez skarżącego wszystkich dokumentów źródłowych obrazujących jego aktualną sytuację majątkową, a także złożenie niewiarygodnego oświadczenia w kwestii bycia właścicielem pojazdu, co nie pozwoliło na uznanie, że skarżący wykazał istnienie przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 roku, poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.).

10 Rozpoznanie kolejnego wniosku L.C. w tym samym zakresie winno zatem nastąpić z uwzględnieniem art. 165 p.p.s.a., dającym prawo uchylenia lub zmiany prawomocnego postanowienia wskutek zmiany okoliczności sprawy, z uwzględnieniem materialnych przepisów stanowiących podstawę przyznania prawa pomocy zawartych w art. 243 i następnych p.p.s.a. Należy przy tym zauważyć, iż odstąpienie od oceny wyrażonej we wcześniejszym postanowieniu może wchodzić w grę jedynie wtedy, gdy okoliczności stanowiące przesłankę danego rozstrzygnięcia uległy zmianie.

11 Pomimo wskazań zawartych w powołanych postanowieniach odmawiających przyznania prawa pomocy, a także pomimo wezwania z dnia 7 grudnia 2016 roku w trybie art. 255 p.p.s.a. do złożenia odpowiednich oświadczeń i dokumentów źródłowych na okoliczność wykazania stanu majątkowego i możliwości płatniczych – skarżący nadal nie przedstawił w sposób rzetelny i niebudzący wątpliwości swojej sytuacji materialnej. Tymczasem instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, którego przyznania domaga się wnioskodawca, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Użyte w powołanym przepisie sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

12 W niniejszej sprawie skarżący - pomimo wezwania - nie przedłożył:

13 - odpowiednich rachunków dokumentujących wydatki związane z koniecznym utrzymaniem jego rodziny,

14 - numeru księgi wieczystej nieruchomości, na której posadowiony jest dom, w którym wnioskodawca zamieszkuje wraz z rodziną,

15 - wyciągów z kont bankowych L.C. (zarówno osobistych, jak i firmowych), obejmujących operacje z ostatnich trzech miesięcy i ich obecny stan,

16 - wyciągów z kont bankowych G. J. – C. (zarówno osobistych, jak i firmowych), obejmujących operacje z ostatnich trzech miesięcy i ich obecny stan,

17 - deklaracji podatkowych z tytułu prowadzonej przez G. J. – C. działalności gospodarczej za ostatnie trzy miesiące,

18 - aktualnego zaświadczenia właściwego Wydziału Ewidencji Pojazdów i Kierowców o samochodach będących własnością lub współwłasnością L.C.

19 Oświadczenie skarżącego, że nie jest w stanie przedłożyć dokumentów potwierdzających wysokość ponoszonych wydatków, ponieważ nie wiedział, że będzie zobowiązany do ich przedstawienia w sądzie wydaje się mało wiarygodne, skoro wnioskodawca przy rozpoznawaniu uprzednio składanych wniosków wzywany był również do ich przedłożenia. Miał zatem wiedzę, że takie dokumenty są potrzebne do potwierdzenia oświadczenia w przedmiocie wysokości ponoszonych wydatków.

20 Skarżący pominął milczeniem wezwanie do podania numeru księgi wieczystej nieruchomości, na której znajduje się dom, w którym zamieszkuje z rodziną. Uniemożliwił tym samym orzekającemu zweryfikowanie oświadczenia, że dom przy ul. Ź. w M.h jest wyłączną własnością jego żony. Nadmienić należy, że dla wykonania tego wezwania nie miała żadnego znaczenia okoliczność, że skarżący zawarł umowę wyłączającą wspólność majątkową w jego małżeństwie.

21 Pomimo oświadczenia, że skarżący przedkłada wyciąg z jego rachunku bankowego, na którym odnotowuje same straty, wyciąg taki nie został złożony. Tymczasem z akt sprawy wynika, że L.C. dysponował co najmniej dwoma rachunkami bankowymi: o numerze [...] w Banku [...] , którego historię za okres od 1 czerwca 2015 r. do 14 września 2015 roku skarżący przedłożył do wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 7 stycznia 2016 roku (karta 36) i o numerze [...] należącego do FHU "C" L. C., z którego w dniu 27 maja 2016 roku dokonana została wpłata kwoty 8.416 zł tytułem wpisu sądowego w sprawach o sygn. I SA/Kr 142 do 148/16 (karta 81).

22 W dalszym ciągu brak jest także wyciągów z rachunków bankowych żony wnioskodawcy oraz dokumentów dotyczących rozliczenia podatku VAT z prowadzonej przez nią działalności gospodarczej, które są niezwykle istotne przy ocenie możliwości płatniczych skarżącego. W przypadku bowiem, gdy wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną - a dodatkowo pozostaje na jej utrzymaniu - nie można ograniczać się jedynie do sytuacji majątkowej i dochodów skarżącego, ale należy uwzględnić również sytuację majątkową i dochody wszystkich osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe. Zwolnienie od kosztów sądowych jest bowiem uzasadnione wówczas, gdy ich poniesienie powoduje uszczerbek utrzymania koniecznego dla skarżącego i jego rodziny (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2008 roku, sygn. akt II OZ 322/08 i z dnia 23 czerwca 2014 r., sygn. akt II FZ 900/14).

23 W tym miejscu orzekający pragnie zaakcentować, iż okoliczność, że skarżący zawarł umowę wyłączającą wspólność majątkową w jego małżeństwie nie ma znaczenia z punktu widzenia przesłanek przyznania prawa pomocy. W postanowieniu z dnia 6 października 2004 roku sygn. akt GZ 71/04 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż przy badaniu przesłanek z art. 246 par. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należy wziąć pod uwagę, że zgodnie z art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia pozostawanie w rozdzielności majątkowej. Rozdzielność majątkowa, odnosi się przecież do majątków małżonków, regulując kwestie zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich oraz rozporządzania i zarządzania tymi majątkami, nie zaś do ich wzajemnych obowiązków, w tym polegających na udzielaniu współmałżonkowi pomocy finansowej w zakresie prowadzonego postępowania sądowego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 czerwca 2009 r., sygn. akt I FZ 230/09). Prawa pomocy nie można też przyznać jednemu z małżonków, jeśli okazałoby się, że dochody drugiego pozwalają na pokrycie kosztów postępowania (por. postanowienie SN z dnia 05.05.1967 r., sygn. akt I Cz 37/67).

24 Po raz kolejny orzekający pragnie zwrócić także uwagę na rozbieżność pomiędzy treścią zaświadczenia Prezydenta Miasta K. z dnia 16 września 2015 roku, z którego wynika że L. C. jest właścicielem samochodu osobowego AUDI A6 3.0 TDI i przyczepy ciężarowej WIOLA, a oświadczeniem skarżącego z dnia 5 lutego 2016 roku (załączonego do pisma z dnia 27 grudnia 2016 roku) o nieposiadaniu żadnych samochodów będących jego własnością. Wskazaną nieścisłość orzekający chciał wyjaśnić w oparciu o aktualne zaświadczenie właściwego Wydziału Ewidencji Pojazdów i Kierowców, którego skarżący jednak nie przedłożył.

25 Wobec wskazanych wyżej okoliczności należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Nadesłanie wybiórczych dokumentów spowodowało, że znany jest tylko wycinek informacji, uniemożliwiający ustalenie, czy faktycznie rodzina skarżącego znajduje się w obiektywnie trudnej sytuacji materialnej. W takiej sytuacji, skoro niewyjaśnione zostały podstawowe okoliczności dotyczące możliwości płatniczych L. C., niemożliwym jest stwierdzenie, że koszty niniejszego postępowania pozostają poza zakresem tych możliwości.

26 W tym stanie rzeczy należało orzec jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. mając na uwadze dyspozycję płynącą z art. 165 p.p.s.a.